राष्ट्रव्यापी ग्राउन्ड स्टपबाट पुन: प्राप्ति गर्न एयरलाइन्सहरूले काम गर्दा हजारौं उडानहरू रद्ध गरियो

विल वाइसर्ट, जोश फंक र हेली गोल्डेन, वासिङ्टन (एपी)। अमेरिकाभरका एयरलाइन्सहरू २५ वर्षयताकै सबैभन्दा लामो राष्ट्रव्यापी उडान अवरोध (ग्राउन्ड स्टप) पछि सामान्य अवस्थामा फर्कने प्रयासमा जुटेका छन्। शनिबारको यस अवरोधका कारण हजारौं उडानहरू रद्द भए, लाखौं यात्रुहरू अलपत्र परे, यसको असर विश्वभर फैलियो, र व्यावसायिक तथा कलेज खेलकुद टोलीहरूलाई वैकल्पिक यातायातको जोहो गर्न हतारो पर्न गयो।

ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीहरूका अनुसार, देशको हवाई ट्राफिक नियन्त्रण प्रणालीमा नयाँ प्रविधि थप्ने क्रममा पुराना उपकरणहरूमा अत्यधिक भार पर्न गयो। यसले सञ्चारमा बारम्बार अवरोध र राडार प्रणालीमा समस्या (ग्याप) निम्त्यायो, जसका कारण चार घण्टाभन्दा बढी समयसम्म उडानहरू ठप्प भए।

यातायात मन्त्री शन डफीले शनिबार जानकारी दिएअनुसार विमानहरूले उडान भर्न र अवतरण गर्न थालेका छन्, तर यसको प्रभाव अझै केही दिनसम्म महसुस हुन सक्छ। अधिकारीहरूका अनुसार ‘थ्यान्क्सगिभिङ’ पर्वको समयमा हुने अत्यधिक यात्राको चाप सम्हाल्न सक्ने गरी प्रणाली सामान्य अवस्थामा फर्कने अपेक्षा गरिएको छ।

यो राष्ट्रव्यापी अवरोध जनवरी २०२३ यताको पहिलो घटना हो—त्यतिबेला पाइलटहरूलाई सूचना पठाउने ‘फेडरल एभिएसन एडमिनिस्ट्रेशन’ (एफएए) को एउटा मुख्य कम्प्युटर प्रणालीमा खराबी आएको थियो। साथै, ११ सेप्टेम्बर २००१ को आक्रमणपछिको यो दोस्रो ठूलो अवरोध हो।

उड्डयन परामर्शदाता एन्ड्र्यू चार्ल्टनका अनुसार, शुक्रबारको यस अवरोधले अमेरिकामा दैनिक हुने ४५,००० उडानहरूमध्ये करिब एक चौथाइलाई प्रभावित पारेको छ।

‘एभिएसन एडभोकेसी’का प्रबन्ध निर्देशक चार्ल्टनले भने, “यसले निम्त्याउने शृङ्खलाबद्ध असर निकै व्यापक हुन्छ। एउटा विमान केवल ‘बिन्दु ए’ बाट ‘बिन्दु बि’ मा गएर, फेरि ‘बि’ मा फर्केर रोकिँदैन; बरु त्यो त्यहाँबाट ‘सी’ हुँदै ‘इ’ सम्म—यसरी निरन्तर विभिन्न गन्तव्यहरूमा उडिरहन्छ। यदि हामी लामो दूरीका उडानहरू, जस्तै एट्लान्टिक वा प्रशान्त महासागरमाथि हुने अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरूको कुरा गर्छौं भने, यो समस्या अझ गम्भीर बन्न पुग्छ।”

हजारौं उडानहरू ढिलो र रद्ध

विमानस्थलहरूमा, यात्रुहरू उडान ढिलो भएको जानकारी दिने स्क्रिनहरू हेरिरहेका थिए वा आ-आफ्नो गन्तव्यमा पुग्न बस वा रेल खोज्न हतारिरहेका थिए।

एमिली ब्राउन र उनकी १४ वर्षीया छोरी शुक्रबार डलास विमानस्थलमा ओहायोको कोलम्बस जाने उडानको प्रतीक्षामा चार घण्टाभन्दा बढी समय बिताए, तर अन्ततः उडान नहुने भएपछि उनीहरू फर्किए। उनीहरू छोरीकी मिल्ने साथीलाई ‘सरप्राइज’ दिन जाँदै थिए। ब्राउनका अनुसार, छोरीले विमानस्थलमै बसेर आँसु झार्दै ती साथीलाई फोन गर्नुपर्यो।

ब्राउनले भनिन्, “उसले आफ्नै टिकट किन्न पैसा जम्मा गरेकी थिई र पूरै सप्ताहन्तका लागि योजना बनाएकी थिई। अब हामी कहिले जान पाउने हो, निश्चित छैन।”

शनिबार बिहान सबेरै, डलास लभ फिल्डमा साउथवेस्ट एयरलाइन्सका एक उत्साही कर्मचारीले यात्रुहरूलाई “शुभ प्रभात, शुभ प्रभात” भन्दै स्वागत गरे। त्यसपछि उनले सबै उडानहरू भरिभराउ रहेको जानकारी दिँदै, प्रक्रिया छिटो बनाउन र उडानहरू समयमै अघि बढाउन मद्दत पुगोस् भनी यात्रुहरूलाई आफ्नो ‘बोर्डिङ पास’ तयार राख्न आग्रह गरे।

यस सप्ताहन्तमा खेल खेल्ने तालिका रहेका खेलकुद टोलीहरूले खेल सुरु हुने समय परिवर्तन गरे, होटल कोठाहरू खोजे, उडानहरूको तालिका फेरे र बसहरू भाडामा लिए (चार्टर गरे)। ओक्लाहोमामा हुने ‘मिसिसिपी’को खेल एक दिन पछि सरेर आइतबारका लागि तय गरियो। अन्य केही खेलहरू सुरु हुने समय पनि केही घण्टा पछि सारिए।

उडानहरूको ट्र्याक राख्ने वेबसाइट ‘फ्लाइटअवेर’का अनुसार ४,१०० भन्दा बढी उडानहरू रद्द भएका छन्। यस्तै अर्को वेबसाइट ‘सिरियम’ले यो संख्या ३,२०० भन्दा बढी रहेको जनाएको छ।

मियामीमा भएको एउटा सम्मेलनबाट इलिनोइसको मोलिन स्थित आफ्नो घर फर्कने क्रममा, कोर्बिन वाशरको विमान शुक्रबार नर्थ क्यारोलिनाको सार्लोट विमानस्थलमा चार घण्टासम्म धावनमार्गमै रोकियो। ३७ वर्षीय ती हाई स्कुल शिक्षकले शनिबार दिउँसोसम्म सिकागो जाने कुनै उडान नपाएपछि, विमानस्थलबाट २५ मिनेटको दूरीमा रहेको होटलमा जानका लागि ‘उबर’ भाडामा लिन १०० डलर खर्च गरे।

लन्डनको हिथ्रो विमानस्थलमा पनि शनिबार अमेरिका जाने र त्यहाँबाट आउने धेरै उडानहरू ढिलो भएको वा रद्ध गरिएको सूचीमा थिए।

“अमेरिकामा उडानहरू पुनः सुरु भइसकेका भए तापनि, एयरलाइन्सहरूले प्रभावित यात्रुहरूका लागि पुनः टिकट बुकिङ गर्ने र सबै सेवाहरूलाई सामान्य अवस्थामा फर्काउने क्रममा केही थप अवरोधहरू आउन सक्छन्,” बेलायतको नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका उपभोक्ता निर्देशक टिम जोनसनले भने।

अधिकारीहरूका अनुसार, उडानहरू रोकिएको (ग्राउन्ड स्टप) समयमा कोही पनि खतरामा थिएनन्।

होमल्यान्ड सेक्युरिटी (आन्तरिक सुरक्षा) सम्बन्धी अधिकारी मार्कवेन मुल्लिनले ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूलाई बताए अनुसार, उडान रोक्ने आदेश जारी हुँदा आकाशमा रहेका ३,००० भन्दा बढी विमानहरू सुरक्षित रूपमा अवतरण गरेका थिए, त्यसैले कोही पनि जोखिममा थिएनन्।

डफीले नयाँ प्रविधिका लागि थप बजेट स्वीकृत गर्न नसकेकोमा कंग्रेसलाई दोष दिए, तर नयाँ सुधारहरू लागू गर्ने प्रयासले प्रणालीमा अत्यधिक भार परेको तथ्यलाई भने कम महत्त्व दिए। उनले अझै केही अवरोधहरू आउन सक्ने संकेत गरे।

“हामीले यस्तो प्रकारको प्राविधिक अवरोध (आउटेज) आउला भनेर सोचेका थिएनौं। तर यस्तै भयो,” उनले भने। “हामीले के गल्ती भयो भनेर समीक्षा गर्यौं, प्रणालीलाई पुनः सुरु (रिबुट) गर्यौं र काम अघि बढायौं। तर, भविष्यमा पनि यस्ता घटनाहरू दोहोरिन सक्छन्।”

डफीका अनुसार यो समस्या पुराना उपकरणहरूसँग सम्बन्धित थियो; यसको सम्बन्ध संघीय उड्डयन प्रशासन, (एफएए) को नयाँ ‘एआई’ आधारित प्रणालीसँग छैन, जुन आकाशमा आउन सक्ने समस्याहरूको पूर्वानुमान गर्नका लागि ल्याइँदै छ।

चार्ल्टनका अनुसार, यो समस्या कहिल्यै बन्द गर्न नमिल्ने प्रणालीलाई अद्यावधिक (अपडेट) गर्ने क्रममा उत्पन्न भएको हो।

“यहाँ भइरहेको कुरालाई यसरी बुझ्न सकिन्छ—जसरी तीव्र गतिमा (प्रतिघन्टा ८० माइलको रफ्तारमा) राजमार्गमा गुडिरहेको कारको टायर फेर्न खोज्नु; किनभने उड्डयन क्षेत्रमा कुनै पनि कुरा रोकिँदैन,” चार्ल्टनले भने। “यो २४सै घण्टा, साताको सातै दिन चल्ने प्रक्रिया हो। र, चलिरहेकै अवस्थामा परिवर्तनहरू गर्नु अत्यन्त जटिल र खतरनाक हुन्छ।”

कंग्रेसले १२.५ अर्ब डलर बजेट स्वीकृत गरेपछि गत वर्ष सुरु भएको व्यापक सुधार प्रक्रिया अन्तर्गत, एफएएले हजारौं पुराना तामाका तारहरूलाई फाइबर अप्टिक लाइनहरूले प्रतिस्थापन गरिसकेको छ र सयौं रेडियो प्रणालीहरूलाई स्तरोन्नति (अपग्रेड) गरेको छ। डफी र ह्वाइट हाउसले यो काम पूरा गर्न थप ३० अर्ब डलर बजेटको माग गरिरहेका छन्।

विगतका समस्याहरू उपकरण विफलतासँग जोडिएका छन्

यो समस्या सेप्टेम्बरमा भएको क्षेत्रीय हवाई ट्राफिक नियन्त्रण सञ्चार अवरुद्ध जस्तै देखिन्थ्यो जसले उत्तरपूर्वमा सयौं उडानहरू अवरुद्ध गरेको थियो, यद्यपि त्यो अवरोध निर्माण टोलीले फाइबर अप्टिक लाइन काटेको कारणले जोडिएको थियो। गत वर्ष छोटो राडार अवरुद्ध हुनुको लागि पुरानो उपकरणहरूलाई पनि दोषी ठहराइएको थियो जसले नेवार्क विमानस्थललाई अवरुद्ध गर्यो।

उड्डयन सुरक्षा विज्ञ स्टीव एरोयोले भने कि यस पटकको भिन्नता अवरोधको राष्ट्रव्यापी स्तर थियो, जसले गर्दा नियन्त्रकहरूले पाइलटहरूसँग विश्वसनीय रूपमा कुरा गर्न असमर्थ भए।

“यदि तपाईंसँग त्यो क्षमता छैन भने, चाहे त्यो तिनीहरूसँग भएका पुराना तारहरू भर्खरै बिग्रिएका कारणले होस् वा कुनै कारणले होस्, तपाईंले विमानहरूलाई जमिनमा रोक्नु पर्छ र तिनीहरूलाई हावामा राख्नु हुँदैन, जहाँ तपाईं तिनीहरूसँग कुराकानी गर्न सक्षम नहुने जोखिममा हुनुहुन्छ,” युनाइटेड एयरलाइन्सका पूर्व पाइलट एरोयोले भने।

यो ९/११ पछिको भन्दा फरक थियो किनभने विमानहरूलाई तुरुन्तै अवतरण गर्न भनिएको थिएन र पाइलटहरूले विमानस्थलहरूमा जमिन नियन्त्रकहरूसँग कुराकानी गर्न सक्षम थिए, एरोयोले भने।