ईपीएद्वारा विद्युत केन्द्रहरूबाट हुने र पृथ्वीको तापक्रम बढाउने हरितगृह ग्यास उत्सर्जनलाई सीमित गर्ने नियम खारेज

म्याथ्यू डेली, वाशिंगटन (एपी)। वातावरण संरक्षण निकाय (ईपीए) ले सोमबार घोषणा गर्‍यो कि उसले कोइला र प्राकृतिक ग्यासबाट चल्ने विद्युत केन्द्रहरूबाट हुने हरितगृह ग्यास उत्सर्जनलाई सीमित गर्ने नियमहरू खारेज गर्दैछ। साथै, निकायले भविष्यका सरकारहरूलाई विद्युत केन्द्रहरूबाट हुने जलवायु प्रदूषणलाई नियमन गर्नबाट रोक्ने उद्देश्यले एउटा छुट्टै तर सम्बन्धित कदम पनि चालेको जनाएको छ।

गत वर्ष पहिलो पटक प्रस्ताव गरिएको यो नियम परिवर्तनले जलवायु परिवर्तनको सामना गर्न तथा सूर्यको तापलाई रोकेर राख्ने कार्बन डाइअक्साइड र अन्य हरितगृह ग्यासहरूलाई नियमन गर्न डेमोक्र्याटिक राष्ट्रपतिहरू जो बाइडेन र बाराक ओबामाले गरेका प्रयासहरूबाट एउटा आधारभूत परिवर्तनलाई संकेत गर्दछ।

वातावरणवादी समूहहरूले यस परिवर्तनको कडा आलोचना गर्दै यसले अमेरिकीहरूको स्वास्थ्यमा असर पार्ने र वातावरणलाई अझ बिगार्ने बताएका छन्।

बाइडेन-युगको विद्युत केन्द्रसम्बन्धी नियम खारेज गर्दा उद्योगहरूलाई ३०० अर्ब डलरभन्दा बढी लागत बचत हुने र अमेरिकी ऊर्जा क्षेत्रलाई “अवरोधमुक्त” गर्न मद्दत पुग्ने ईपीएले जनाएको छ। ईपीएका सहायक प्रशासक आरोन साबोका अनुसार, यस परिवर्तनले विद्युत सेवा प्रदायकहरूलाई आफ्ना केन्द्रहरू बन्द गर्न बाध्य हुनुको सट्टा लागत र बचतका आधारमा उपभोक्ताका लागि उत्तम निर्णय लिन अनुमति दिनेछ।

‘फेडरल रजिस्टर’ (सरकारी राजपत्र) मा प्रकाशित भएलगत्तै लागू हुने यो विद्युत केन्द्रसम्बन्धी नियमले तत्कालै कानुनी चुनौतीहरूको सामना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

वातावरणवादी समूहहरूले सोमबार प्रस्ताव गरिएको त्यो छुट्टै नियमलाई पनि चुनौती दिने सम्भावना छ, जसले भविष्यका सरकारहरूलाई विद्युत केन्द्रहरूबाट हुने हरितगृह ग्यास उत्सर्जन नियमन गर्नबाट रोक्न सक्छ। अर्को वर्ष अन्तिम रूप दिइने अपेक्षा गरिएको यो प्रस्ताव, ईपीएद्वारा यस वर्षको सुरुमा गरिएको एउटा निर्णयको निरन्तरता हो; उक्त निर्णयले हरितगृह ग्यास उत्सर्जन नियमन र जलवायु परिवर्तनविरुद्ध लड्न अमेरिकाले लिँदै आएको कदमको मुख्य आधार मानिँदै आएको वैज्ञानिक निष्कर्षलाई खारेज गरेको थियो।

फेब्रुअरीमा गरिएको उक्त कारबाहीले कार र ट्रकहरूका लागि तोकिएका सबै हरितगृह ग्यास उत्सर्जन मापदण्डहरू हटाएको थियो। नयाँ योजनाले विद्युत केन्द्रजस्ता स्थिर स्रोतहरूमा लागू हुने जलवायुसम्बन्धी नियमहरूलाई व्यापक रूपमा खारेज गर्न उस्तै तर्क अपनाउनेछ।

यी घोषणाहरू जी २० का ऊर्जा अधिकारीहरूको भेला भइरहेकै समयमा आएका छन्।

ह्युस्टनमा ईपीए प्रमुख ली जेल्डिन, आन्तरिक मामिला मन्त्री डग बर्गम र ऊर्जा मन्त्री क्रिस राइटले “ऊर्जाको प्रचुरता” सम्बन्धी जी २० मन्त्रीस्तरीय बैठक आयोजना गरिरहँदा यी घोषणाहरू सार्वजनिक भएका हुन्। सोही दिन गरिएको यो नियमको घोषणाले ऊर्जा उद्योगमा तेलको धनी राज्य टेक्सासले खेल्ने महत्त्वपूर्ण भूमिकालाई स्वीकार गर्नुका साथै, ट्रम्प प्रशासनले उल्ट्याउन खोजेका वातावरणमैत्री नीतिहरू अपनाउने युरोपेली तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगीहरूलाई एक प्रकारले बेवास्ता गरेको संकेत पनि गर्छ।

रिपब्लिकन राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गत वर्ष संयुक्त राष्ट्रसंघमा दिएको भाषणमा जलवायु परिवर्तनलाई “विश्वमाथि गरिएको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो ठगी” भनेका थिए। साथै, उनको प्रशासनले पृथ्वीको तापक्रम बढाउने उत्सर्जनलाई नियन्त्रण गर्न स्वेच्छिक लक्ष्यहरू निर्धारण गर्ने २०१५ को पेरिस जलवायु सम्झौताबाट अमेरिकालाई दोस्रो पटक बाहिर निकालेको थियो।

इरान युद्धले विश्वव्यापी इन्धन बजारमा अवरोध सिर्जना गरिरहँदा र ग्यासको मूल्य प्रति ग्यालन ४.३१ डलर (एक वर्ष अघिको तुलनामा एक डलरभन्दा बढीले वृद्धि) पुगेको अवस्थामा पनि ट्रम्पले अमेरिकी ऊर्जाको प्रचुरताको दाबी गर्दै आएका छन्।

यी नियम खारेजी वा परिवर्तनको उद्देश्य “अमेरिकी ऊर्जालाई मुक्त गर्ने” ट्रम्पको बारम्बारको प्रतिबद्धता पूरा गर्नु र युटिलिटी कम्पनीहरू (विद्युत प्रदायकहरू) का लागि घर तथा व्यवसायहरूमा बिजुली आपूर्ति गर्न सहज बनाउनु हो।

पूर्व उपराष्ट्रपति अल गोरले ईपीएको यस कदमले अमेरिकालाई “बाँकी विश्वको ठीक विपरीत दिशामा” लैजाने बताए। उनले भने, “विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा जारी अवरोधका बीच, बढ्दो लागत र ऊर्जा सुरक्षाको स्पष्ट समाधान भनेको स्वच्छ ऊर्जा नै हो।”

ट्रम्प प्रशासनले “अमेरिकालाई पछाडि धकेलिरहेको” भए पनि स्वच्छ ऊर्जातर्फको संक्रमण “अमेरिका र विश्वभर… निरन्तर अघि बढ्नेछ,” गोरले सोमबार ‘एसोसिएटेड प्रेस’लाई पठाएको इमेलमा भने। “किनभने स्वच्छ ऊर्जा सस्तो छ, यसले धेरै रोजगारी सिर्जना गर्छ र ऊर्जा सुरक्षालाई बलियो बनाउँछ।”

प्रशासनले दर्जनौं वातावरणीय नियमहरू खारेज वा परिवर्तन गर्दै आएको छ।

विद्युत प्लान्टसम्बन्धी यो नियम ती करिब तीन दर्जन वातावरणीय नियमहरूमध्ये एक हो जसलाई जेल्डिनले २०२५ को सुरुमा निशाना बनाएका थिए; उनले त्यसबेला यसलाई “अमेरिकी इतिहासमा नियमन खारेजीको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण दिन” भनेर घोषणा गरेका थिए।

जेल्डिनले सोमबार भने कि ट्रम्प प्रशासन “अमेरिकी ऊर्जाको रक्षा गर्न र तपाईंले बत्ती बाल्न सक्ने (विद्युतको खर्च धान्न सक्ने) सुनिश्चित गर्न आएको हो।”

वातावरण तथा जनस्वास्थ्य समूहहरूले नियमहरूमा गरिएको यो पछिल्लो कटौतीलाई खतरनाक भनेका छन् र अदालतमा चुनौती दिने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

“विद्युत केन्द्रहरूबाट हुने जलवायु प्रदूषण विरुद्धका हाम्रा राष्ट्रिय सुरक्षात्मक उपायहरू हटाउँदा देशभरका परिवारहरूको स्वास्थ्य, सुरक्षा र कल्याणमा ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने हुन्छ,” इन्भाइरोन्मेन्टल डिफेन्स फन्डकी प्रमुख कानुनी सल्लाहकार भिकी प्याटनले भनिन्। “सर्वत्र अमेरिकीहरूले कीर्तिमानी गर्मी, अझ खतरनाक बाढी तथा आँधीबेहरी र आकाशिएको बीमा लागतको मार खेपिरहेका छन्।”

जनतालाई हानिकारक प्रदूषणबाट जोगाउने कानुनी दायित्व वातावरण संरक्षण निकाय, (ईपीए) को हो भन्दै प्याटनले थपिन्, “हाम्रा घर र व्यवसायहरू सञ्चालन गर्न स्वच्छ, किफायती र भरपर्दा प्रविधिहरू व्यापक रूपमा उपलब्ध छन्।”

कोइला, ग्यास र तेलबाट चल्ने विद्युत केन्द्रहरू देशको कुल जलवायु प्रदूषणको करिब एक चौथाइ हिस्साका लागि जिम्मेवार छन्; यस मामिलामा यातायात क्षेत्र मात्र उनीहरूभन्दा अगाडि छ। विद्युत केन्द्रहरूबाट हुने प्रदूषण विश्वमा जलवायु परिवर्तन गराउने प्रदूषणका प्रमुख स्रोतहरूमध्ये एक हो।

ट्रम्पका प्रस्तावहरूले ईपीएका ती नियमहरूलाई निशाना बनाएका छन् जसले हजारौंको ज्यान बचाउन सक्थे: एपीको विश्लेषण

गत वर्ष ‘एसोसिएटेड प्रेस’ले गरेको अध्ययन—जसमा उक्त निकायका आफ्ना पूर्व-मूल्याङ्कन र अन्य विभिन्न अनुसन्धानहरू समावेश थिए—अनुसार ट्रम्प प्रशासनको ईपीएले निशाना बनाएका नियमहरू लागू रहँदा हरेक वर्ष अनुमानित ३०,००० मानिसको ज्यान बचाउन र २७५ अर्ब डलर बचत गर्न सकिन्थ्यो।

एपीको विश्लेषणले देखाएअनुसार, ती नियमहरू आंशिक रूपमा मात्र खारेज गर्दा पनि स्मोग (धुवाँ-कुहिरोको मिश्रण), मर्करी र सिसा (लेड) जस्ता प्रदूषकहरूको मात्रा बढ्नेछ; साथै, विशेष गरी हावामा तैरिने ती साना कणहरूको मात्रा बढ्नेछ जुन फोक्सोमा जम्मा भएर स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छन्। यसका कारण हरितगृह ग्यासको उत्सर्जन पनि बढ्नेछ, जसले पृथ्वीको तापक्रमलाई अझ घातक स्तरसम्म पुर्‍याउनेछ।

डेमोक्र्याट नेता बाइडेनले जलवायु परिवर्तनविरुद्धको लडाइँलाई आफ्नो राष्ट्रपतीय कार्यकालको मुख्य प्राथमिकता बनाएका थिए। सन् २०२४ मा जारी गरिएको कडा वातावरण संरक्षण निकाय, (ईपीए) नियम अन्तर्गत, कोइलाबाट चल्ने विद्युत् केन्द्रहरूले या त चिम्नीबाट निस्कने उत्सर्जन (धुवाँ) नियन्त्रण गर्नुपर्ने वा बन्द हुनुपर्ने अवस्था आउने थियो। तर, अहिले ती नियमहरू उल्ट्याइँदै छन्।

गत वर्षको आफ्नो प्रस्तावमा, ट्रम्प प्रशासनको ईपीएले तर्क गरेको थियो कि जीवाश्म इन्धनबाट चल्ने विद्युत् केन्द्रहरूबाट निस्कने कार्बन डाइअक्साइड र अन्य हरितगृह ग्यासहरूले “खतरनाक प्रदूषण” वा जलवायु परिवर्तनमा “उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याउँदैनन्” र त्यसैले ‘क्लिन एयर एक्ट’ (स्वच्छ हावा ऐन) अन्तर्गत नियमनकारी कारबाहीका लागि तोकिएको मापदण्ड पूरा गर्दैनन्। ईपीएका अनुसार, कोइला र ग्यासबाट चल्ने केन्द्रहरूबाट हुने हरितगृह ग्यास उत्सर्जन “विश्वव्यापी उत्सर्जनको सानो र घट्दो हिस्सा” हो।

रिपब्लिकन नेता तथा न्युयोर्कका पूर्व कंग्रेस सदस्य जेल्डिनले भने कि बाइडेन-युगका कदमहरू “वातावरणको रक्षा गर्ने नाममा हाम्रो अर्थतन्त्रलाई निसासाउने” उद्देश्यले चालिएका थिए, जसको लक्ष्य कोइला उद्योगलाई नियमनको बहानामा “अस्तित्वविहीन” बनाउनु र “समाप्त” पार्नु थियो।

कोइला उद्योग र कोइलाबाट चल्ने विद्युत् केन्द्रहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने समूहहरूले बाइडेनको नियमलाई ईपीएको “अत्यधिक हस्तक्षेप” भन्दै आलोचना गरेका छन् र यसलाई खारेज गर्न माग गरेका छन्। अमेरिकी कोइला उद्योगको व्यापारिक संगठन ‘अमेरिकाज पावर’की सीईओ मिशेल ब्लडवर्थले भनिन्, “यो नियम हटाउँदा ग्रिडको विश्वसनीयता कायम रहनेछ र डाटा सेन्टर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) तथा अत्याधुनिक उत्पादन क्षेत्रबाट बढ्दो माग भइरहेको बेला विद्युत् उपभोक्ताहरूलाई उच्च लागतको भारबाट जोगाउन सकिनेछ।”