विगत २४ घण्टामा करिब ६०,००० आप्रवासीहरू मोरक्कोबाट स्पेनको सानो भूभाग ‘सेउटा’ प्रवेश
स्थानीय सञ्चारमाध्यम र अधिकारवादी समूहहरूका अनुसार, स्पेनको उक्त भूभागसँग सीमा जोडिएको मोरक्कोको सहर 'बनी न्सार'मा व्यापक अस्तव्यस्तता मच्चियो; त्यहाँ आप्रवासीहरूले प्रहरीमाथि ढुङ्गा प्रहार गरे र प्रहरीका सवारी साधनहरूमा आगो लगाए। उनीहरूले सुरक्षाकर्मीहरू घाइते भएको र सीमा पार गर्ने प्रयास गरिरहेका दर्जनौं मानिसहरू पक्राउ परेको जानकारी दिए।
सेउटा, स्पेन (एपी)। शुक्रबार सेउटाका राष्ट्रपतिले बताएअनुसार, विगत २४ घण्टामा करिब ६०,००० आप्रवासीहरू मोरक्कोबाट स्पेनको सानो भूभाग ‘सेउटा’ मा प्रवेश गरेका छन्; यो संख्या उत्तर अफ्रिकामा अवस्थित यस सहरको कुल जनसंख्याको ७० प्रतिशत बराबर हो।
तर, यति ठूलो संख्यामा आप्रवासीहरूको अचानक आगमनले अस्तव्यस्तता र मानवीय संकट निम्त्याएपछि, तीमध्ये करिब आधाजसो स्वेच्छाले फिर्ता भइसकेको स्पेन सरकारले जनाएको छ।
स्पेनले सेउटामा शान्ति-व्यवस्था कायम गर्न आफ्ना सशस्त्र बल र थप प्रहरी परिचालन गर्यो। भूमध्यसागरको प्रवेशद्वार तथा जिब्राल्टर जलसन्धिमा अवस्थित सेउटा सन् १५८० देखि स्पेनको नियन्त्रणमा रहँदै आएको छ। सीमाको मोरक्कोतर्फको भागमा सुरक्षाकर्मी र आप्रवासीहरूबीच झडप भयो। यस क्रममा कम्तीमा ५७ जना आप्रवासीको मृत्यु भयो; तीमध्ये केही डुबेर मरे भने केही सीमा जाँच चौकी नजिकैको समुद्री छाल रोक्ने संरचना (ब्रेकवाटर) पार गर्ने क्रममा मच्चिएको भागदौडमा परेर ज्यान गुमाउन पुगे।
“सेउटा अहिले जुन अवस्थाबाट गुज्रिरहेको छ, त्यो कुनै पनि हालतमा दिगो छैन,” सेउटाका राष्ट्रपति जुआन जेसुस भिभासले पत्रकारहरूलाई बताए।
यसैबीच, मोरक्कोबाट आएका आप्रवासीहरूले उत्तर अफ्रिकाको अर्को छेउमा रहेको स्पेनको भूभाग ‘मेलिला’ मा पनि प्रवेश गर्ने प्रयास गरे, जहाँ उनीहरूको प्रहरीसँग झडप भयो।
स्पेनका प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजले शुक्रबार सेउटाको भ्रमण गरे र सीमा उल्लंघनको घटनाको निन्दा गर्दै यसलाई “स्पेनको क्षेत्रीय अखण्डताको उल्लंघन” भनेर वर्णन गरे।
सान्चेजले यस संकटका लागि मानव तस्करहरूलाई दोषी ठहराए। उनले भने कि तस्करहरूले “धेरै युवाहरूलाई भ्रममा पार्छन् र अन्ततः उनीहरूमध्ये धेरैलाई समुद्रमा वा यस स्वायत्त सहरमा मृत्युको मुखमा धकेल्छन्।”
सुरुमा सीमा क्षेत्रको तथ्याङ्क वा अनुमान सार्वजनिक गर्न अस्वीकार गरेको स्पेनको गृह मन्त्रालयले भिभासको भनाइलगत्तै आफ्नै तथ्याङ्क सार्वजनिक गर्यो। मन्त्रालयका अनुसार बिहीबारयता करिब ५०,००० मानिसहरू मोरक्कोबाट सीमा पार गरेर आएका थिए। मन्त्रालयले ३७,५०० जना मोरक्को फर्किसकेको र अन्य सयौं मानिसहरू निरन्तर फर्किने क्रममा रहेको पनि जनायो।
शुक्रबार बिहानको भिडियो फुटेजमा सेउटा सहरमाथि रहेको पहाडमा भेला भएका सयौं आप्रवासीहरूलाई मोरक्कोका सुरक्षाकर्मीहरूले अश्रुग्यास प्रहार गरी तितरबितर पारिरहेको देखिन्थ्यो, जबकि अन्य कतिपय स्पेनको भूभागमा पुग्न पौडी खेलिरहेका थिए। तर शुक्रबार दिउँसोसम्म, त्यहाँको दयनीय अवस्थाका कारण अधिकांश आप्रवासीहरू सेउटा छोड्ने प्रयासमा थिए।
‘सिभिल गार्ड’ (स्पेनको अर्ध-सैन्य प्रहरी बल) का अधिकारीहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने स्थानीय श्रमिक सङ्घका प्रमुख रसिद स्बिहीले यस स्थितिलाई “गम्भीर मानवीय सङ्कट” को संज्ञा दिए। उनले अभिभावकविहीन बालबालिकासहित हजारौं आप्रवासीहरू पार्क र फुटपाथमा सुत्न बाध्य भएको तथा अन्य कतिपय सडकमा अलमलमा परेर हिँडिरहेको बताए।
“यहाँ अस्तव्यस्त अवस्था छ,” स्बिहीले भने।
स्पेनका अधिकारीहरूले सार्वजनिक गरेको आप्रवासीसम्बन्धी तथ्याङ्कका विषयमा प्रतिक्रिया माग्दा मोरक्कोको गृह मन्त्रालयले तत्काल कुनै जवाफ दिएन।
युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डेर लेयनले “सेउटाबाट आइरहेका दृश्यहरू अस्वीकार्य छन्” भनिन्।
“हाम्रा नियमहरूको पालना नगरी कसैलाई पनि हाम्रो सङ्घ (युरोपेली सङ्घ) मा आउन दिन सकिँदैन,” उनले शुक्रबार एक अनलाइन विज्ञप्तिमा भनिन्। “खतरनाक यात्रा तत्काल रोकिनुपर्छ। मानव तस्करीका सञ्जालहरू भत्काइनुपर्छ। र हाम्रा नियमहरूले व्यवस्था गरेबमोजिम फिर्ता पठाउने प्रक्रिया छिटो हुनुपर्छ।”
अव्यवस्थाका बीच दर्जनौंको मृत्यु
मृत्यु भएका ४१ जनामध्ये केहीको डुबेर ज्यान गएको स्बिहीले बताए; तर मोरक्कोसँगको सीमा जाँच चौकी नजिकै रहेको ताराजल समुद्री तटको ‘ब्रेकवाटर’ (छाल छेक्ने संरचना) वा बार पार गर्ने क्रममा मच्चिएको भागदौडमा पनि केहीको मृत्यु भएको थियो। सीमा बार नजिकको पानीमा ‘बुई’ (पानीमा तैरिने सङ्केत), जुत्ता र अन्य छाडिएका सामानहरू छरिएर रहेका थिए।
सेउटा प्रवेश गरेका धेरै युवा मोरक्कनहरूले ‘एसोसिएटेड प्रेस’लाई बताएअनुसार उनीहरू स्पेनमा रोजगारीको राम्रो अवसर पाउने आशामा आएका थिए, तर सेउटामा मच्चिएको अस्तव्यस्तताका कारण फर्कँदै थिए।
“घरमा केही पनि छैन। त्यहाँ थोरै ज्यालाका लागि १२ घण्टासम्म काम गर्नुपर्थ्यो। त्यसैले म यहाँ आएको हुँ,” टेटुआन सहरका २१ वर्षीय अब्दुल्लाह बुजीले भने। तर मैले यहाँ पनि कुनै अवसर फेला पारेको छैन, त्यसैले म फर्कनुपर्छ।
मोरक्कोका अधिकारवादी समूहहरूका अनुसार, आप्रवासीहरूलाई सेउटामा प्रवेश गर्नबाट रोक्न मोरक्कोको प्रहरीले पानीको फोहराप्रयोग गर्यो र हावामा चेतावनीस्वरूप गोली चलायो।
सेउटासँग सीमा जोडिएको मोरक्कोको सहर ‘फनिदेक’का मानव अधिकारकर्मी अशरफ माइमौनीले भने, “प्रहरीको बाक्लो उपस्थिति भए पनि मानिसहरू जलमार्ग हुँदै पार गरेर गए, जबकि स्थल मार्गको सीमाना भने बन्द नै थियो।”
स्पेनका लागि मोरक्कोका राजदूतले सेउटामा देखिएको यो अवस्था मोरक्कोको चाहनाविपरीत भएको बताए।
करिमा बेन्याइचले भनिन्, “हामीले सधैं सबैका लागि कानुनी, व्यवस्थित र सुरक्षित आप्रवासनलाई प्राथमिकता दिएका छौं।” उनले आप्रवासीहरूलाई सेउटामा प्रवेश गर्न केले प्रेरित गर्यो भन्नेबारे कुनै टिप्पणी गरिनन्।
उत्तर अफ्रिकी तटमा रहेको सेउटा पुग्नका लागि आप्रवासीहरू प्रायः मोरक्कोको सहर फनिदेकबाट पौडी खेलेर स्पेनिस भूभागसम्म पुग्छन्, जसका लागि उनीहरूले करिब ३ माइल (५ किलोमिटर) को दूरी पार गर्नुपर्छ। अन्य कतिपयले नजिकैको सहर ‘बेल्युनेच’बाट पनि सीमा पार गर्ने प्रयास गर्छन्, जहाँ दूरी कम पर्छ।
सीमामा देखिएको चाप र सर्वोच्च अदालतको फैसलाबीच सम्बन्ध
सेउटा र म्याड्रिडका अधिकारीहरूले सीमामा देखिएको यो चापलाई स्पेनको सर्वोच्च अदालतको हालैको फैसलासँग जोडेर हेरेका छन्। उक्त फैसलामा भनिएको थियो कि समुद्रमार्फत आउने आप्रवासीहरूलाई स्थल मार्गबाट आउने वा सीमाको बार नाघेर आउनेहरूलाई जस्तो तत्कालै (बिना उचित प्रक्रिया) फिर्ता पठाउन मिल्दैन।
सान्चेजले भने कि आप्रवासी तस्करहरूले उक्त फैसलाको गलत अर्थ लगाए।
सान्चेजका अनुसार, सर्वोच्च अदालतको फैसलाको गलत व्याख्या “मानव तस्करी गर्ने संस्थाहरूको सञ्जालमार्फत केही घण्टामै डढेलोझैं फैलियो” र यसैले आप्रवासीहरूको यो चाप निम्त्यायो।
मोरक्कोका केही अधिकारकर्मीहरूले भने यो चापको पछाडि अदालतको फैसला रहेको कुरामा शंका व्यक्त गरे; उनीहरूको तर्क थियो कि अधिकांश आप्रवासीहरूलाई यस्ता कानुनी निर्णयहरूबारे जानकारी नै हुँदैन।
स्पेनका प्रधानमन्त्रीले आप्रवासन-विरोधी प्रवृत्तिलाई चुनौती दिए
सान्चेजले युरोप र अमेरिकामा बढ्दै गएको आप्रवासन-विरोधी प्रवृत्तिभन्दा फरक बाटो अपनाएका छन्।
यस वर्षको सुरुमा, उनको सरकारले बिना अनुमति देशमा बसिरहेका लाखौं आप्रवासीहरूलाई बसोबास र कामको अनुमति दिने कदम चाल्यो।
समाजवादी (सोसलिस्ट) नेता सान्चेजले तर्क गरे कि यो कदम अर्थतन्त्र र बढ्दो उमेरका मानिसहरूको बाहुल्यता रहेको स्पेनको जनसांख्यिकीय संरचनाका लागि लाभदायक हुनेछ। यद्यपि, यस वर्षको जनवरी १ पछि अनधिकृत रूपमा प्रवेश गरेका आप्रवासीहरूलाई भने यसमा समावेश गरिएको थिएन।
उनका आलोचकहरूले उनको नीतिले थप आप्रवासीहरूलाई आउन प्रोत्साहित गरेको भन्दै यसको विरोध गर्ने मौका छोपेका छन्।
“सान्चेजले सेउटा मार्फत स्पेनमाथि अतिक्रमण हुन दिइरहेका छन्,” स्पेनकी रूढिवादी राजनीतिज्ञ इसाबेल डियाज आयुसोले ‘एक्स’मा लेखिन्।
अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले “स्पेनका जनता र सम्पूर्ण युरोपेलीहरूको सार्वभौमसत्ता र मानव अधिकारको यस गम्भीर उल्लङ्घनका विरुद्ध उनीहरूलाई समर्थन” व्यक्त गर्यो।
‘एक्स’ मा गरिएको एक पोस्टमा मन्त्रालयले थप भन्यो, “यो अस्वीकार्य घटना युरोपमा ठूलो संख्यामा हुने अवैध आप्रवासनलाई सक्षम र सहज बनाउने स्पेन सरकारको जानाजानी गरिएको प्रयासको प्रत्यक्ष परिणाम हो।”
शुक्रबार सान्चेजले आफ्नो आप्रवासन नीतिको बचाउ गरे र यसलाई सेउटाका घटनाहरूसँग जोड्न अस्वीकार गरे।
यस अस्तव्यस्तताको असर विदेशमा पनि देखियो। इटालीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनीले “आफ्ना सीमाहरूको रक्षा गर्न र नागरिकहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न” स्पेनसँगको खुला-सीमासम्बन्धी ‘सेन्जेन सम्झौता’ (Schengen agreement) निलम्बन गर्ने धम्की दिइन्; यद्यपि इटालीको सीमा स्पेनसँग जोडिएको छैन र इटाली आफैं पनि हरेक वर्ष भूमध्यसागर पार गरेर आउने हजारौं आप्रवासीहरूको प्रवेशद्वार हो।
फ्रान्सका गृहमन्त्री लरेन्ट नुनेजले फ्रान्सले पनि स्पेनसँगको सीमा जाँच कडा पार्ने बताए
मेलोनीको घोषणापछि बिहीबार अबेर जारी गरिएको विज्ञप्तिमा स्पेन सरकारले भन्यो, “सेउटामा देखिएको यो संकटको स्पेन सरकारले अपनाएको आप्रवासीहरूको वैधानिकीकरण (regularization) प्रक्रियासँग कुनै सम्बन्ध छैन, जुन कुरा केही मानिसहरूले गलत रूपमा दाबी गरिरहेका छन्।”
अफ्रिकामा रहेको स्पेनको अर्को भूभागमा पनि बढ्दो दबाब
मोरक्कोबाट आएका आप्रवासीहरूले उत्तर अफ्रिकाको छेउमा अवस्थित स्पेनको अर्को भूभाग ‘मेलिला’ (Melilla) मा प्रवेश गर्ने प्रयास पनि गरे।
स्थानीय सञ्चारमाध्यम र अधिकारवादी समूहहरूका अनुसार, स्पेनको उक्त भूभागसँग सीमा जोडिएको मोरक्कोको सहर ‘बनी न्सार’मा व्यापक अस्तव्यस्तता मच्चियो; त्यहाँ आप्रवासीहरूले प्रहरीमाथि ढुङ्गा प्रहार गरे र प्रहरीका सवारी साधनहरूमा आगो लगाए। उनीहरूले सुरक्षाकर्मीहरू घाइते भएको र सीमा पार गर्ने प्रयास गरिरहेका दर्जनौं मानिसहरू पक्राउ परेको जानकारी दिए।
सेउटा जस्तै, मेलिला पनि स्वशासित स्पेनिस सहर हो। धेरै मोरक्कनहरू यी दुवै सहरलाई कब्जा गरिएको भूभाग मान्छन्।
