शिक्षा मन्त्रीले राजीनामा दिएपछि भारतको ‘ककरोच’ आन्दोलनका प्रदर्शनहरू समाप्त
यसअघि मोदी सरकारले परीक्षाको प्रश्नपत्र चुहावटसम्बन्धी मुद्धाहरूको सुनुवाइका लागि 'फास्ट-ट्र्याक' अदालतको घोषणा गरेर तथा परीक्षा प्रणालीमा हुने चिटिङ (नक्कल) र भ्रष्टाचारविरुद्धका उपायहरूलाई बलियो बनाउन कानुन ल्याउने बताएर तनाव कम गर्ने प्रयास गरेको थियो। तर, यी उपायहरूले प्रदर्शनकारीहरूलाई सन्तुष्ट पार्न सकेनन्; उनीहरूले यी कदमहरूले सरकारी जवाफदेहिताको मुद्धालाई सम्बोधन नगरेको बताए।
नयाँ दिल्ली (एपी)। भारतको “ककरोच” आन्दोलनले शनिबार आफ्ना हप्तौं लामो विरोध प्रदर्शनहरू स्थगित गरेको छ। परीक्षाको प्रश्नपत्र चुहावट र शिक्षा प्रणालीमा देखिएका अनियमितताका कारण शिक्षामन्त्रीले राजीनामा दिएपछि सरकारले आफ्ना सबै मागहरू स्वीकार गरेको भन्दै आन्दोलनकारीहरूले यस्तो निर्णय गरेका हुन्।
धर्मेन्द्र प्रधानले ‘एक्स’मा एक पोस्टमार्फत आफ्नो राजीनामाको घोषणा गरे। यस कदमले देशभर प्रदर्शन, धर्ना र भोक हडतालको नेतृत्व गर्ने युवा आन्दोलनलाई ठूलो विजय दिलाएको छ। उनको राजीनामा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको सरकारले हालैका वर्षहरूमा सामना गरेको जन-असन्तुष्टिको सबैभन्दा प्रस्ट लहरमध्ये एकमा सरकारले गरेको पहिलो महत्त्वपूर्ण सम्झौता वा लचकता हो।
मोदीको १२ वर्षभन्दा लामो कार्यकालमा सरकारले निरन्तरको जनदबाबसामु झुकेका घटनाहरू विरलै देखिएका छन्। यसको सबैभन्दा उल्लेखनीय अपवाद सन् २०२१ मा देखियो, जब किसानहरूको एक वर्ष लामो आन्दोलनपछि सरकार विवादास्पद कृषि कानुनहरू फिर्ता लिन बाध्य भएको थियो।
भारतका केही ठूला प्रवेश परीक्षाहरूमा प्रश्नपत्र चुहावटको आरोप लागेपछि एक महिनाभन्दा बढी समयअघि “ककरोच” आन्दोलन सुरु भएको थियो। सुरुमा शिक्षा सुधारको मागका रूपमा अघि बढेको यो आन्दोलन पछि बेरोजगारी, सरकारी जवाफदेहिता र आर्थिक अवसरहरू जस्ता व्यापक मुद्दाहरू समेट्ने आन्दोलनमा परिणत भयो। नयाँ दिल्ली र भारतका अन्य सहरहरूमा विद्यार्थी, पेसाकर्मी, परिवार र अधिकारकर्मीहरूले र्यालीमा सहभागिता जनाए।
प्रधानको राजीनामापछि, सरकारले आफ्ना बाँकी मागहरू पनि स्वीकार गरेको भन्दै आन्दोलनका आयोजकहरूले विरोध प्रदर्शनहरू स्थगित गरे। ती मागहरूमा भारतको शिक्षा प्रणालीमा व्यापक सुधार, परीक्षाको प्रश्नपत्र चुहावटपछि आत्महत्या गरेका विद्यार्थीका परिवारलाई क्षतिपूर्ति र आन्दोलनमा सहभागीहरूविरुद्ध कुनै कानुनी कारबाही नगरिने प्रतिबद्धता समावेश थिए।
आन्दोलन सुरु गर्ने “ककरोच जनता पार्टी” का प्रवक्ता आशुतोष रांकाले नयाँ दिल्लीमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा भने, “हामी सबैलाई शान्तिपूर्ण रूपमा विरोध स्थलबाट हट्न आग्रह गर्दछौं।”
प्रधानको राजीनामाको खबरले नयाँ दिल्लीको विरोध स्थलमा एक महिनाभन्दा बढी समयदेखि धर्ना दिइरहेका हजारौं प्रदर्शनकारीहरूमा खुसीको सञ्चार गरायो। धेरैले एक-अर्कालाई अङ्कमाल गरे र भारतीय झन्डा फहराए।
विरोध प्रदर्शनमा सहभागी भएकी कर्पोरेट कर्मचारी प्राची कुमारले शिक्षा प्रणालीमा जवाफदेहिता पुनर्स्थापना गर्न प्रधानको राजीनामा आवश्यक रहेको बताइन्।
“यो हुनैपर्ने थियो। कसै न कसैलाई जवाफदेही बनाइनुपर्छ,” उनले भनिन्।
राजीनामापछि ‘ककरोच जनता पार्टी’ले ‘एक्स’मा लेख्दै आफ्नो जितको घोषणा गर्यो: “लोकतान्त्रिक जित!”
यी प्रदर्शनहरू हालैका वर्षहरूमा मोदी सरकारका लागि सबैभन्दा ठूला र निरन्तर चुनौतीहरूमध्ये एक बने; प्रहरीले प्रदर्शनकारीहरूलाई तितरबितर पार्न अश्रुग्यास र लाठीचार्ज गर्दा पनि हजारौं मानिसहरू सडकमा उत्रिए।
सोमबार संसद्तर्फ अघि बढिरहेका हजारौं प्रदर्शनकारीलाई तितरबितर पार्न प्रहरीले कदम चाल्दा तनाव बढ्यो। प्रहरीको कारबाहीमा धेरै विद्यार्थी घाइते भए, जसले प्रदर्शनकारीहरूको आक्रोश अझ बढायो।
यसअघि मोदी सरकारले परीक्षाको प्रश्नपत्र चुहावटसम्बन्धी मुद्धाहरूको सुनुवाइका लागि ‘फास्ट-ट्र्याक’ अदालतको घोषणा गरेर तथा परीक्षा प्रणालीमा हुने चिटिङ (नक्कल) र भ्रष्टाचारविरुद्धका उपायहरूलाई बलियो बनाउन कानुन ल्याउने बताएर तनाव कम गर्ने प्रयास गरेको थियो। तर, यी उपायहरूले प्रदर्शनकारीहरूलाई सन्तुष्ट पार्न सकेनन्; उनीहरूले यी कदमहरूले सरकारी जवाफदेहिताको मुद्धालाई सम्बोधन नगरेको बताए।
विरोध प्रदर्शनलाई समर्थन गरेका विपक्षी दलहरूले प्रधानको राजीनामाले सरकार निरन्तरको जनदबाबसामु झुकेको देखाएको बताए।
संसद्मा भारतका प्रमुख विपक्षी नेता राहुल गान्धीले यसलाई “हाम्रो शिक्षा प्रणालीमा सुधार ल्याउने दिशामा एउटा महत्त्वपूर्ण कदम” भने।
