फ्रान्सभर ४ लाखभन्दा बढी मानिसहरूद्वारा विरोध प्रदर्शन; पेरिसमा झडपहरू सुरु हुँदा म्याक्रोनलाई चुनौती
पेरिस (एपी)। शनिबार पेरिसमा आयोजित एक विशाल प्रदर्शन टुंगिने क्रममा झडपहरू भए। विद्यालयका लागि बजेट र बढ्दो जीवनयापन खर्चको विरोधमा फ्रान्सभर ४ लाखभन्दा बढी मानिसहरू सडकमा उत्रिएका थिए, जसले राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनका लागि नयाँ चुनौती खडा गरेको छ। सरकारका अनुसार प्रहरीले करिब १,००० जनालाई पक्राउ गरेको छ।
देशभर भएका विरोध प्रदर्शनका क्रममा व्यापक दंगा र लुटपाट भएको एक सातापछि, पेरिसको यो प्रदर्शन शान्तिपूर्ण रूपमा सुरु भएको थियो। तर, पूर्वी पेरिसमा प्रदर्शन टुंगिने स्थान नजिकै, मुख छोपेका प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरीमाथि विभिन्न वस्तु र आतिशबाजी (पटाका) प्रहार गरे। जवाफमा प्रहरीले अश्रुग्यास, ठूलो आवाज निकाल्ने ग्रेनेड र पानीको फोहोरा (वाटर क्यानन) प्रयोग गर्यो।
प्रहरी अधिकारीहरूले मेगाफोनमार्फत प्रदर्शनकारीहरूलाई तितरबितर हुन आग्रह गरे। प्रदर्शनकारीहरूको बीचमा अश्रुग्यासका सेलहरू खस्दा कतिपय मानिसहरू आत्तिए र चिच्याउँदै यताउता भाग्न थाले। अनुभवी प्रदर्शनकारीहरूले उनीहरूलाई सम्झाउँदै भने: “नभाग!”
गृह मन्त्रालयका अनुसार देशभर ४ लाख १० हजार मानिस सहभागी थिए — जुन अघिल्लो साताको अन्त्यमा भएको प्रदर्शनमा सहभागी भनिएको ५ लाख ५० हजारको संख्याभन्दा कम हो। यता, शनिबारको प्रदर्शन आयोजना गर्न सघाएको ‘सीजीटी’ युनियनले भने सहभागी संख्या करिब ८ लाख रहेको अनुमान गरेको छ। मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार पेरिसमा १ लाख १० हजार मानिस सहभागी थिए, जहाँ अधिकारीहरूले प्रदर्शनलाई सहरको केन्द्रबाट टाढा, दक्षिण-पूर्वी किनारामा मात्र सीमित राखेका थिए। सीजीटीका अनुसार पेरिसमा प्रदर्शनकारीहरूको संख्या २ लाख ५० हजार थियो।
यो अशान्तिले म्याक्रोनको कार्यकालको अन्तिम महिनाहरूमा चुनौती थपेको छ।
विद्यालयहरूमा थप बजेट र शिक्षकको माग गर्दै माध्यमिक विद्यालयहरूबाट सुरु भएको यो अशान्ति एक महिनाभन्दा बढी समयदेखि जारी छ। यसले मे महिनामा नयाँ राष्ट्रपति चयन हुनुअघि, म्याक्रोनको कार्यकालको अन्तिम चरणमा उनको नेतृत्व क्षमताको परीक्षा लिइरहेको छ।
यहाँ परिस्थिति निकै गम्भीर छ: अति-दक्षिणपन्थी ‘नेसनल र्याली’ पार्टीले म्याक्रोन सरकार जनताको सुरक्षा गर्न असफल भएको आरोप लगाएको छ। साथै, उसले जनतालाई आफ्नो आक्रोशलाई भोटमा परिणत गर्दै आफ्नी उम्मेदवार मरिन ले पेनलाई जिताउन आह्वान गरेको छ। अर्कोतर्फ, अति-वामपन्थी खेमाका राष्ट्रपतिका उम्मेदवार जाँ-लुक मेलनशोनले प्रदर्शनकारीहरूको समर्थन गरेका छन्। उनले प्रहरीको दमनकारी शैलीको आलोचना गरेका छन्, जसका कारण केही किशोर प्रदर्शनकारीहरू गम्भीर घाइते भएका छन् र उनीहरूको जीवन नै बदलिने गरी चोटपटक लागेको छ।
शनिबार साँझ पर्न लाग्दा, गृह मन्त्रालयले देशभर गणना गरेका २८९ वटा प्रदर्शनहरूमध्ये केही स्थानमा हिंसा भड्कियो। मार्से र लियोन सहरहरूमा सडकमा आगो बालिएको थियो। फ्रान्सेली सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार, प्रहरीले लियोन, क्लेरमन्ट-फेरान्ड, स्ट्रासबर्ग र बोर्डोमा अश्रुग्यास तथा निस र नान्तेसमा पानीको फोहोरा (वाटर क्यानन) प्रयोग गर्यो। क्षेत्रीय अधिकारीहरूका अनुसार, निस सहरको मध्य भागमा अति दक्षिणपन्थी चरमपन्थीहरू र प्रदर्शनकारीहरूबीच झडप भयो, जसका क्रममा ११ जना पक्राउ परे।
गृहमन्त्री लरेन्ट नुनेजले प्रहरीले करिब १,००० जनालाई पक्राउ गरेको बताएका छन्। उनले थप मानिसहरूको गणना हुँदा यो संख्या अझ धेरै बढ्न सक्ने बताए।
नुनेजका अनुसार, हेलिकप्टर, बख्तरबन्द गाडी र अन्य सहयोगसहित ७०,००० प्रहरी परिचालन गरेर सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको थियो। यसले अघिल्लो सप्ताहांतमा देखिएको व्यापक लुटपाट र पसलहरूमा तोडफोडको घटना दोहोरिन नदिन मद्दत पुर्यायो।
एउटा सानो विरोध प्रदर्शन राष्ट्रिय आन्दोलनमा परिणत भयो
पेरिसको दक्षिण-पूर्वमा रहेको एउटा उच्च माध्यमिक विद्यालयमा कर्मचारीको अभावलाई लिएर गत महिना सुरु भएको विरोध प्रदर्शन देशभर फैलियो। यसमा शिक्षाका लागि थप बजेटको माग गर्ने विद्यार्थीहरू र इन्धन तथा अन्य अत्यावश्यक वस्तुहरूको बढ्दो मूल्यका कारण समस्यामा परेका कामदारहरू पनि सामेल भए।
पेरिसमा, ४६ वर्षीया शिक्षिका बेनेडिक्ट पिटियनले आफ्नी १६ वर्षीया छोरी गारेन्स (जो उच्च माध्यमिक विद्यालयकी विद्यार्थी हुन्) सँग मिलेर प्रदर्शनमा भाग लिइन्। उनीहरू दुवै सँगै सहभागी भएको यो पहिलो विरोध प्रदर्शन थियो।
पिटियनले भनिन्, “प्रदर्शन गरिरहेका युवाहरूको कुरा कसैले सुनेको छैन। एक अभिभावक र शिक्षिकाको हैसियतले म उनीहरूको साथमा छु।”
गारेन्सले बताइन् कि अघिल्लो सप्ताहांतको हिंसा देखेर उनी “धेरै डराएकी” थिइन्, तर घरमै बस्नु भनेको सरकारलाई जिताउनु सरह हुने महसुस गरिन्।
शुक्रबार म्याक्रोनले उच्च माध्यमिक विद्यालयका प्रतिनिधिहरूसँग भेट गरे। प्रतिनिधिहरूका अनुसार, म्याक्रोनले विश्वविद्यालय भर्ना प्रक्रियामा व्यापक सुधार गर्ने आश्वासन दिएका छन्। तर, ठोस कदमहरू घोषणा नभएसम्म विरोध प्रदर्शन जारी राख्नुपर्ने उनीहरूको अडान छ।
केही विरोध प्रदर्शनहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाइयो
५८ वर्षीया नर्स सौमाया आबेद—जसले रातो रङको ‘सीजीटी’ युनियनको भेस्ट लगाएकी थिइन्—ले गुनासो गरिन् कि पेरिसका अधिकारीहरूले प्रदर्शनकारीहरूलाई राजधानीको केन्द्रबाट टाढा राख्न खोजेका छन्। अधिकारीहरूले उनीहरूलाई सहरको बाहिरी क्षेत्रमा मात्र प्रदर्शन गर्न बाध्य पारे, जसले गर्दा उनीहरू ‘लुभ्र’ र अन्य प्रमुख संग्रहालयहरू—जुन त्यस दिन विशेष रूपमा बन्द गरिएका थिए—नजिक पुग्न पाएनन्।
उनले भनिन्, “तर यसले आन्दोलनलाई रोक्न सक्दैन। यसले विद्यार्थीहरूलाई विद्यालयमा राम्रो वातावरणको माग गर्नबाट रोक्न सक्दैन।”
अन्य प्रदर्शनकारीहरूले म्याक्रोनको कार्यकालमा चरम गरिबी र सम्पत्ति असमानता बढेकोमा आक्रोश व्यक्त गरे। २७ वर्षीया कामिल चेस्नियरले इन्जिनियरिङ र स्नातकोत्तर (मास्टर्स) डिग्री भए पनि आफूले काम नपाएको बताइन्।
उनले भनिन्, “मसँगै यस्तै अवस्थामा रहेका धेरै मानिसहरू छन्, तर उनीहरूसँग कुनै विशेष सुविधा वा अवसर छैन। उनीहरू सडकमा वा खाली भवनहरूमा बस्न बाध्य छन्; साँच्चै भन्नुपर्दा, यो निकै कठिन अवस्था हो।”
मार्सेलीमा, प्रहरीका अनुसार १७,००० मानिसहरू सहभागी थिए भने सीजीटी युनियनले १ लाख मानिसहरू सहभागी भएको अनुमान गरेको छ। दक्षिण-पश्चिमी सहर तुलुजमा अधिकारीहरूका अनुसार २६,५०० मानिसहरू प्रदर्शनमा सामेल भए। लियोन, निस र मोन्टपेलियरलगायतका सहरहरूमा भने अधिकारीहरूले र्याली वा प्रदर्शन गर्न प्रतिबन्ध लगाएका थिए।
ट्रेड युनियनहरूले यी प्रतिबन्धहरूको आलोचना गर्दै यसलाई संविधानद्वारा संरक्षित ‘अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता’ को उल्लंघन भनेका छन्।
शनिबार पेरिसको दक्षिणमा रहेको ओर्लियन्स सहरमा पनि हजारौं मानिसहरूले ‘अति-दक्षिणपन्थी’ विचारधारका विरुद्ध शान्तिपूर्ण प्रदर्शन गरे। सोही समयमा, ले पेनको ‘नेसनल र्याली’ पार्टीले उक्त सहरमा दुई दिने सम्मेलन आयोजना गरिरहेको थियो।
पसलहरूमा काठका फल्याक ठोकेर बन्द गरिए, संग्रहालयहरू पनि बन्द रहे
शनिबार ‘आर्क डे ट्रिओम्फ’ मुनि सुरक्षाकर्मीहरू तैनाथ थिए भने पेरिसभरि पसल सञ्चालकहरूले आफ्ना पसलका अगाडिको भागमा काठका फल्याकहरू ठोकेर बन्द गरिरहेका थिए। शनिबार सेन्ट-लाजार रेल स्टेसन नजिक, ३४ वर्षीय ठेकेदार अक्रम अहमदले चस्मा पसलको अगाडि काठका फल्याकहरू लगाउँदै थिए।
उनले भने, “मलाई हिजो राती फोन आयो। पसलका मालिक निकै आत्तिएका थिए। उनले त मलाई ‘आफ्नो ज्यान बचाइदिएको’ बताए।” विश्वको सबैभन्दा प्रतिष्ठित समकालीन कला मेलाहरूमध्ये एक, ‘आर्ट बासेल’ शुक्रबार सर्वसाधारणका लागि खुला गरियो। तर, अशान्तिको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै आयोजकहरूले सप्ताहन्तका कार्यक्रमहरू रद्द गरेकाले यो मेला केवल एक दिनका लागि मात्र सञ्चालन भयो।
विद्यार्थी र कामदारहरू आक्रोशित छन्
विद्यार्थी समूहहरू उच्च शिक्षामा थप २ लाख ५० हजार सिटको व्यवस्था गर्न र राष्ट्रिय भर्ना प्रणाली ‘पार्कुर्सुप’ मार्फत गरिने छनोट प्रक्रिया अन्त्य गर्न माग गरिरहेका छन्।
उनीहरूको १० बुँदे संयुक्त योजनामा थप शिक्षकहरूको नियुक्ति तथा विद्यालय र विश्वविद्यालयहरूको मर्मतसम्भारको माग पनि समावेश छ।
उनीहरू दैनिक जीवनयापनका खर्चहरूमा पनि सहयोग चाहन्छन्; जसमा विद्यार्थी अनुदानमा मासिक थप २०० युरो (२२४ अमेरिकी डलर) को व्यवस्था र सार्वजनिक विद्यार्थी आवास (होस्टल) को भाडा नबढाउने माग गरिएको छ।
फ्रान्सको राष्ट्रिय तथ्याङ्क निकाय ‘इन्सका अनुसार, सेप्टेम्बर महिनामा ऊर्जाको मूल्य अघिल्लो वर्षको तुलनामा २१.३ प्रतिशतले बढेको छ, जसले समग्र मुद्रास्फीतिलाई ३.१ प्रतिशत पुर्याउन भूमिका खेलेको छ।
पेरिसमा प्रदर्शन गरिरहेका लुइस लेडु-जाटार्डले असमानताप्रति आफ्नो निराशा व्यक्त गरे।
उनले भने, “संयुक्त राज्य अमेरिकाजस्ता देशहरूलाई हेर्दा, हामी उनीहरूको जस्तो अवस्थामा पुग्न चाहँदैनौँ—जहाँ जनसंख्याको एउटा हिस्सासँग सबै थोक छ, जबकि अरूसँग केही पनि छैन।”
“मैले कहिल्यै सोचेको थिइनँ कि ३० वर्षको उमेर नपुग्दै मैले सडकमा उत्रिएर यति धेरै संघर्ष गर्नुपर्ला।”
