के सबै कुरा बिग्रन सक्छ? ग्राउन्डेड जेटहरू, माइक्रोसफ्ट आउटेज, एआई अराजकताले दुनिया आश्चर्य चकित

टिम सुलिवान, न्यूयोर्क, (एपी)। सायद समस्या एआई अर्बपति र सिलिकन भ्याली अराजकताबाट सुरु भएको थियो जुन उनको बेवफाईको चर्चा पछि सुरु भयो, जसमा एक कथित चिनियाँ जासूस पनि समावेश थियो। वा हुनसक्छ यो माइक्रोसफ्ट आउटेज थियो जसले, तपाईंले यसलाई कसरी हेर्नुभयो भन्ने आधारमा, या त लाखौं निराश कामदारहरूलाई अलपत्र पार्यो वा तिनीहरूलाई दैनिक, निरन्तर इलेक्ट्रोनिक हिमपहिरोबाट बचायो।

तर शुक्रबार दिउँसोसम्म, जब अमेरिकी अधिकारीहरूले अचानक देशभरका प्रत्येक विमानलाई तुरुन्तै अवतरण गर्न आदेश दिए, धेरैलाई लाग्यो कि केहि गडबड छ। केहि बिग्रिएको छ।

न्यु जर्सीको राहवेका ६८ वर्षीय चक अमासियोलाई सोध्नुहोस्, जब उनको रद्द गरिएको उडानले आफ्नो भाइसँग एयरपोर्ट बारमा केही बियर पिउन र अन्ततः होटलमा रात बिताउन बाध्य पारेको थियो। शनिबार बिहान, उनी फेरि प्रयास गर्न विमानस्थलमा फर्किएका थिए।

“त्यहाँ धेरै अनौठा कुराहरू भइरहेका छन्,” अमासियोले भने। “यसले सोच्न बाध्य बनाउँछ।”

उनको पहिलो विचार अँध्यारो थियो: “हामी अब बमले कसरी युद्ध गर्दैनौं भन्ने बारेमा कुरा गर्छौं। तिनीहरूले हवाई क्षेत्र वा पावर ग्रिड बन्द गर्छन्। तिनीहरूले अर्थतन्त्रलाई कमजोर बनाउन सक्छन्।”

शुक्रबारका केही थप उदाहरणहरू दिनुहोस् – न्यु अर्लिन्समा ट्याङ्कर ठोक्किँदा पल्टिएको क्रूज जहाज, बेलायतमा अमेरिकी हवाई अड्डामा शंकास्पद ड्रोन, ओहायोमा इथेनॉल प्लान्ट नजिकै फेला परेको बम – र सायद चीजहरू अझ अनौठा देखिन्छन्, जसले पुस्तादेखि अमेरिकाको डरलाई आफ्नै व्याख्या प्रस्तुत गर्ने लेखकको लागि ढोका खोल्छ।

“एलियनहरू अवतरण गरेका छन्,” स्टीफन किङले शुक्रबार दिउँसोको ट्वीटमा लेखे। “जमिन रोक्नुको वास्तविक कारण यही हो। तिनीहरू विश्वव्यापी आतंक सुरु गर्न चाहँदैनन्।”

हजारौं ध्वस्त जेटलाइनरहरू र घण्टाको इमेल र अन्य कम्प्युटर समस्याहरूको लागि आधिकारिक व्याख्याहरू धेरै बढी प्रोसेसिक थिए।

देशको हवाई ट्राफिक नियन्त्रण प्रणालीमा गरिएको प्रविधि स्तरोन्नतिले पुराना उपकरणहरूलाई ओभरलोड गरेको थियो र “बीचमा” सञ्चार र राडार खाडलहरू निम्त्याएको थियो, जसले गर्दा चार घण्टाभन्दा बढी समयसम्म जमिनमा रोक लागेको प्रशासनका अधिकारीहरूले बताए।

शनिबार बिहानसम्म हवाई यात्रा केही सहज भइसकेको थियो। फेडरल एभिएसन एडमिनिस्ट्रेशन (एफएए) का प्रशासक ब्रायन बेडफोर्डले आइतबार साँझसम्ममा हवाई उडानका तालिका सामान्य अवस्थामा फर्किने बताएका छन्।

यता माइक्रोसफ्टले शनिबार आफ्ना सेवाहरू पूर्ण रूपमा सुचारु भइसकेको जनाएको छ। कम्पनीका अनुसार, हालै गरिएको नेटवर्क परिवर्तनका क्रममा पहिले गरिएको ‘नेटवर्क क्षमता अभिवृद्धि’सँग सम्बन्धित एउटा समस्या देखा परेकाले यो अवरोध सिर्जना भएको थियो।

यो प्राविधिक अवरोधका कारण विश्वभरका लाखौं मानिसहरू प्रभावित भएको अनुमान गरिएको छ।

‘के यो साइबर आक्रमण हो?’

मिनियापोलिसकी ३४ वर्षीया ‘फिजिसियन असिस्टेन्ट’ (चिकित्सक सहायक) म्याक्सिन गुस्टाफसन शुक्रबार दिउँसो सिकागोको ओ’हेयर विमानस्थलमा थिइन्। उनी र उनका सहकर्मीहरू कामसम्बन्धी तालिम सकेर घर फर्कने तयारीमा थिए, जसका लागि उनले हतार-हतारमा भाडाको गाडी बुक गरेकी थिइन्।

गुस्टाफसनले भनिन् कि यस साता घटेका घटनाक्रमले उनलाई भयभीत र असहाय महसुस गरायो।

“यसले सोच्न बाध्य बनाउँछ—के यो साइबर आक्रमण हो?” उनले भनिन्, “हाम्रो त यस्ता धेरै कुराहरूमा कुनै नियन्त्रण नै छैन।”

एफएए र माइक्रोसफ्ट दुवैले यी समस्याहरूका पछाडि कुनै ‘दुर्भावनापूर्ण गतिविधि’ भएको संकेत नदेखिएको बताएका छन्।

३४ वर्षीया टोरी पर्किन्स शनिबार सान डिएगो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको टर्मिनल २ बाट उडान भर्ने आशामा थिइन्। त्यहाँ बिहानसम्म ६२ मध्ये ११ उडानहरू रद्ध भइसकेका थिए भने उति नै संख्यामा उडानहरू ढिलो भएका थिए। विमानस्थलमा मानिसहरूको उपस्थिति भने सामान्य नै थियो।

“यो यस्तो अवस्था हो जहाँ सरकारले भनेको कुरामा म पूर्ण विश्वास गर्न सक्दिनँ,” पर्किन्सले भनिन्, जो यो समस्यालाई धेरै तनाव नलिई स्वीकार गरिरहेको देखिन्थिन्। “धेरै मानिसहरूले फरक-फरक कुरा गरिरहेका छन्, त्यसैले के साँचो हो भन्नै गाह्रो छ।”

हवाईमा बस्ने पर्किन्स फ्लोरिडामा रहेका आफ्ना परिवारलाई भेट्न जाने क्रममा सान डिएगोमा केही समयका लागि रोकिएकी थिइन्। उनले शुक्रबारको रात विमानस्थलमै बिताइन्।

शुक्रबार यातायात मन्त्री सन डफीले देशको निकै पुरानो र जीर्ण भइसकेको हवाई ट्राफिक प्रणालीलाई स्तरोन्नति गर्न थप अर्बौं डलरको बजेट माग गर्दा उनी आश्चर्यचकित भइनन्।

“यो त उही पुरानो कुरा दोहोरिए जस्तै लाग्यो,” उनले भनिन्।

कांग्रेसले १२.५ अर्ब डलरको बजेट स्वीकृत गरेपछि गत वर्ष सुरु भएको प्रणाली सुधारको काम अन्तर्गत, संघीय उड्डयन प्रशासन (एफएए) ले हजारौं तामाका तार जडानहरूलाई फाइबर अप्टिक लाइनहरूले प्रतिस्थापन गरिसकेको छ र सयौं रेडियो प्रणालीहरूलाई स्तरोन्नति गरेको छ। यो काम पूर्ण रूपमा सम्पन्न गर्न ह्वाइट हाउसले थप ३० अर्ब डलरको माग गरिरहेको छ।

केही सकारात्मक पक्षहरूले चिन्ता कम गरे

कहिलेकाहीँ अस्तव्यस्त वा कठिन परिस्थितिमा मानिसहरूको असल पक्ष बाहिर आउँछ।

कोर्बिन वाशर मियामीमा आयोजित एक शैक्षिक सम्मेलनबाट इलिनोइसको मोलिन फर्कने क्रममा थिए। उनी चढेको विमान चार घण्टासम्म चार्लोट डग्लस अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको टार्माक (रनवे नजिकको भाग) मा रोकियो।

उनले बताए अनुसार, विमानभित्र सबैजना निकै सौहार्दपूर्ण थिए; मानिसहरू एक-आपसमा कुराकानी गरिरहेका थिए र खुट्टा तन्काउँदै हिँडडुल गरिरहेका थिए। ‘अमेरिकन एयरलाइन्स’ का कर्मचारीहरू निकै तनावमा भए पनि उनीहरूले यात्रुहरूलाई पानी, प्रेट्जेल (नमकिन खाजा) र बिस्कोटी (बिस्कुट जस्तै खाजा) बाँडेको देखेर उनी प्रभावित भए।

“विमानका परिचारिका (स्टुवार्डिस) हरूको व्यवहार साँच्चै अद्भुत थियो,” ३७ वर्षीय हाई स्कुल शिक्षकले भने।

यता नेवार्क विमानस्थलमा, क्यारोलिन रुइजले तताउने भेन्ट नजिकै केही घण्टा सुतेर बिताइन्। अष्ट्रेलियासम्मको २४ घण्टे यात्राको पहिलो चरण रद्ध भएपछि, उनलाई खाना उपलब्ध गराउने वाचा गरिएको थियो। उनी त्यही खानाको प्रतीक्षामा थिइन्, तर कति बज्यो भन्ने उनलाई पत्तो थिएन। उनले शनिबार ढिलो गरी आफ्नो यात्रा सुरु गर्न सकिने आशा राखेकी थिइन्।

उनले भनिन्, लगातार दुई दिनसम्म प्रविधिले उनलाई धोका दियो।

यद्यपि, तीमध्ये एउटा दिनलाई सायद ‘धोका’ भन्न नमिल्ला।

“हिजो त मलाई एक किसिमले सित्तैमा बिदा नै मिल्यो,” किनकि माइक्रोसफ्टका प्रणालीहरू ठप्प भएका थिए।