‘ट्रम्प चेक पठाउन चाहनुहुन्छ? इरान युद्धका कारण इन्धन खरिद गर्दा अमेरिकीहरूले व्यहोर्नुपरेको १०८ अर्ब डलर फिर्ता गर्नुहोस्’

स्याक्रामेन्टो । डोनाल्ड ट्रम्प र कंग्रेसका रिपब्लिकनहरूले अमेरिकीहरूलाई अर्को काल्पनिक ५,००० डलरको चेकको प्रतीक्षा गर्न भन्नुअघि नै — जुन चेक रिपब्लिकनहरूले मध्यावधि चुनाव नजितेसम्म वितरण नगरिने ट्रम्पले बताएका छन् — गभर्नर ग्याभिन न्युसमले आज यस प्रस्तावको वास्तविक रूप उजागर गरे: यो भोट किन्ने प्रयास हो। यस भुक्तानीका लागि करदाताहरूमाथि अनुमानित १.२ ट्रिलियन डलरको आर्थिक भार पर्नेछ।

गभर्नर न्युसमले उनीहरूलाई यो हास्यास्पद योजना त्याग्न र त्यसको सट्टा अमेरिकी परिवारहरूमाथि थोपरिएको आर्थिक भारको क्षतिपूर्ति गर्न माग गरे: ट्रम्पले अमेरिकी अर्थतन्त्रको सुरक्षा गर्ने कुनै योजना बिना इरानविरुद्ध ‘अन्त्यहीन युद्ध’ सुरु गरेयता इन्धनको मूल्यमा भएको वृद्धिका कारण परिवार, किसान र साना व्यवसायीहरूले १०८ अर्ब डलरभन्दा बढी अतिरिक्त खर्च बेहोर्नुपरेको छ।

गभर्नर ग्याभिन न्युसम भन्छन, “यदि ट्रम्प र कंग्रेसका रिपब्लिकनहरू मानिसहरूको खल्तीमा पैसा फिर्ता गर्न चाहन्छन् भने, उनीहरूलाई थाहा छ कहाँबाट सुरु गर्ने: ट्रम्प-इरान युद्धका कारण पेट्रोल र डिजेलको मूल्यमा परेको पूर्णतया अनुमानित प्रभावले गर्दा परिवार, किसान र साना व्यवसायीहरूले बेहोर्नुपरेको १०८ अर्ब डलरभन्दा बढीको ‘युद्ध-सर्चार्ज’ (अतिरिक्त शुल्क) अमेरिकीहरूलाई फिर्ता गर्नुहोस्। यो प्रति परिवार करिब ९०० डलर हुन आउँछ।

“ट्रम्प प्रशासनले अमेरिकाको आर्थिक सुरक्षाको रक्षा गर्ने कुनै योजना बिना नै इरानसँग युद्ध सुरु गर्‍यो। अब उनीहरूले अमेरिकी जनतालाई यसको क्षतिपूर्ति गर्ने बेला आएको छ।”

यस हप्ता ट्रम्पको महँगो इरान युद्धको २०० दिन पूरा भएको छ — जुन युद्ध एक महिनामै सकिने उनले बताएका थिए — र ब्राउन विश्वविद्यालयका अनुसार औसत परिवारले इन्धनको अतिरिक्त लागतमा करिब ९०० डलर खर्च गरिसकेका छन्। यो पैसा परिवारको बजेटबाट सिधै निकालिएको हो — चाहे त्यो गाडीको ट्यांकी भर्न होस्, खेतबारीको काम चलाउन होस् वा साना व्यवसायका ट्रकहरू सञ्चालन गर्न होस्; अन्यथा यो पैसाले अमेरिकी अर्थतन्त्रलाई अघि बढाउन मद्दत गर्थ्यो।

ट्रम्पको पालामा देशभर पेट्रोल र डिजेलको मूल्य ऐतिहासिक रूपमा उच्च हुँदा खाद्य पदार्थ, आवास र दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको बढ्दो मूल्यको मारमा थप दबाब थपिएको छ। अमेरिकीहरू ट्रम्पका कारण बढेको महँगीको जवाफदेहिता र उनीहरूको खल्तीमा पैसा फिर्ता गर्ने अर्थपूर्ण राहत पाउन हकदार छन्, न कि अर्को खोक्रो वाचा।

गरिएका वाचा, पूरा गरिएका वाचा

ट्रम्पले अमेरिकनहरूलाई आफूसँग नभएको रकमबाट भुक्तानी गरिने ‘चेक’ दिने वाचा गरेको यो तेस्रो पटक हो। कुल ७,००० डलर बराबरका पहिलो दुईवटा चेकहरू कहिल्यै प्राप्त भएनन्।

🤥 फेब्रुअरी २०२५: ट्रम्पले “डिभिडेन्ड” (लाभांश) को कुरा अघि सारे—एलन मस्कको ‘डिपार्टमेन्ट अफ गभर्नमेन्ट एफिसिएन्सी’ (सरकारी दक्षता विभाग) ले गरेको भनिएको बचतबाट ५,००० डलरको चेक दिने वाचा। ती चेकहरू कहिल्यै वितरण गरिएनन्।

🤥 नोभेम्बर २०२५: ट्रम्पले मध्यम र सामान्य आय भएका अमेरिकनहरूका लागि २,००० डलरको “ट्यारिफ डिभिडेन्ड” (भन्सार महसुलबाट प्राप्त हुने लाभांश) दिने वाचा गरे। उनले पत्रकारहरूलाई यो भुक्तानी “सम्भवतः २०२६ को मध्यतिर” प्राप्त हुने बताएका थिए। १० महिना बितिसक्दा पनि केही भएन।

ट्रम्पको इरान युद्धको मूल्य वास्तविक छ र अमेरिकनहरूले लगातार ६ महिनाभन्दा बढी समयदेखि यसको मूल्य चुकाइरहेका छन्:

अमेरिकन अटोमोबाइल एसोसिएसनका अनुसार, ‘लेबर डे’को सप्ताहन्तमा देशभर इन्धनको मूल्य प्रति ग्यालन ४ डलर नाघ्यो; यो ‘लेबर डे’ को समयमा रेकर्ड गरिएको सबैभन्दा महँगो इन्धन मूल्य हो। गत हप्तायता मूल्यमा सबैभन्दा बढी वृद्धि देखिएका राज्यहरूमा मिशिगन, विस्कन्सिन, युटा, पेन्सिलभेनिया र ओहायो पर्छन्।

गत हप्ता अमेरिकी इतिहासमै पहिलो पटक डिजेलको राष्ट्रिय औसत मूल्य प्रति ग्यालन ६ डलर नाघ्यो, जसले गर्दा ट्रक चालक, किसान र ढुवानीमा निर्भर हरेक व्यवसायका लागि लागत बढ्यो।

युद्ध सुरु भएयता कच्चा तेलको मूल्य झन्डै ५० प्रतिशतले बढेको छ। प्रति ब्यारेल मूल्यमा हुने हरेक १० डलरको वृद्धिले प्रति ग्यालन इन्धनको मूल्यमा करिब २४ सेन्ट थप्छ—यो एउटा यस्तो ‘कर’ हो जुन क्यालिफोर्निया, टेक्सास वा फ्लोरिडा जहाँसुकै बसोबास गरे पनि देशका हरेक चालकले तिरिरहेका छन्।

ब्लुमबर्गका अनुसार, कार्गो लिनका लागि ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ पार गर्न इच्छुक ट्यांकरहरूको संख्या निकै कम भएकाले, यस उद्योगको मुख्य मानिने ‘पर्सियन गल्फदेखि चीनसम्मको मार्ग’ मा तेल बोक्ने ट्यांकर भाडामा लिने लागत पहिलो पटक दैनिक १० लाख डलरभन्दा माथि पुगेको छ।

युद्धको सम्पूर्ण खर्च करदाताहरूले नै व्यहोर्नुपरेको छ: जुलाईसम्ममा यस द्वन्द्वमा ३८ अर्ब डलर खर्च भइसकेको छ र कंग्रेसनल बजेट कार्यालयको अनुमान अनुसार, यो द्वन्द्व जारी रहुन्जेल संघीय सरकारले हरेक महिना थप २ देखि ३ अर्ब डलर खर्च गरिरहनेछ।

अर्थहीन झूटहरूको शृङ्खला

🤥 २४ फेब्रुअरीमा, डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्ध युद्धको आदेश दिनु केही दिनअघि मात्र, उनले आफ्नो ‘स्टेट अफ द युनियन’ सम्बोधनमा इन्धनको कम मूल्यबारे गर्व गर्दै विजयको दाबी गरेका थिए। आज, अमेरिकीहरू इन्धनको उच्च मूल्यको मारमा परेका छन्; यसको मूल्य श्रमिक परिवार, किसान, साना व्यवसायी, चालक र अन्य सबैले चुकाउनुपरेको छ।

🤥 त्यसको चार दिनपछि, २८ फेब्रुअरीमा, डोनाल्ड ट्रम्पले ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ — जहाँबाट दैनिक विश्वको २०% तेल व्यापार हुन्छ — को सुरक्षा गर्ने कुनै योजना बिना नै इरानमा बमबारी गरे। यसको परिणामस्वरुप कच्चा तेलको मूल्य ह्वात्तै बढ्यो, जसले गर्दा पेट्रोल र डिजेलदेखि लिएर जेट इन्धन र ढुवानी गरिने सामानहरूसम्म सबैको मूल्य बढ्न पुग्यो।

🤥 ८ मार्चमा, देशभर इन्धनको मूल्य तीव्र रूपमा बढिरहँदा, ऊर्जा मन्त्री राइटले सीबीएसको कार्यक्रम ‘फेस द नेसन’ मा भनेका थिए: “हामीले ऊर्जाको मूल्य बढेको अस्थायी अवस्थाको सामना गरिरहेका छौं, तर यो लामो समयसम्म रहनेछैन। खराबभन्दा खराब अवस्थामा पनि यो केही हप्ताको कुरा हो — महिनाौंको होइन, र यसले अन्ततः राम्रो नतिजा दिनेछ।” आज, ३ महिनाभन्दा बढी समय बितिसक्दा, त्यो भनाइ या त सरासर झूट वा चरम लापरबाहीको नमुना साबित भएको छ।

🤥 मार्च १२ मा, देशभर इन्धनको मूल्य बढिरहँदा राष्ट्रपति ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा लेखे, “जब तेलको मूल्य बढ्छ, हामी धेरै पैसा कमाउँछौं” — यो एउटा असाधारण स्वीकारोक्ति थियो जसले यो देखाउँथ्यो कि इन्धनको उच्च मूल्यले उनका ‘बिग आयल’ (ठूला तेल कम्पनी) दाताहरूलाई फाइदा पुर्‍याउँछ, जबकि अमेरिकी परिवारहरूले त्यसको मूल्य चुकाउनुपर्छ।

🤥 मार्च १५ मा, ऊर्जा मन्त्री राइट एनबीसीको ‘मिट द प्रेस’ कार्यक्रममा उपस्थित भए र सान्ता बारबरा तटमा रहेको ‘सेबल पाइपलाइनको गैरकानुनी पुनःसञ्चालनलाई प्रशासनले कदम चालिरहेको प्रमाणको रूपमा प्रस्तुत गरे। राइटले भने, “हामी क्यालिफोर्नियामा नयाँ तेल उत्पादन सुरु गर्दैछौं। त्यसैले मूल्य वृद्धि कम गर्न हामी धेरै कदमहरू चालिरहेका छौं।” त्यो झूट थियो। सेबलले आफ्नो परियोजनाले “इन्धन सस्तो बनाएर क्यालिफोर्नियावासीहरूलाई तत्काल राहत दिने” वाचा गरेको थियो। सेबल अफशोर पाइपलाइनबाट आउने तेल कुल तेल उत्पादनको ०.०५% मात्र हुने थियो — जुन नगण्य मात्रा हो र यसले विश्वव्यापी तेलको मूल्य घटाउन कुनै प्रभाव पार्ने थिएन।

🤥 अप्रिल ७ मा, ट्रम्पकै ऊर्जा सूचना प्रशासनका प्रशासकले स्वीकार गरे कि ‘स्ट्रेट’ (जलसन्धि) बन्द भएको समस्याको समाधान नभएसम्म इन्धनको मूल्य बढिरहनेछ।

🤥 अप्रिल १२ मा, ट्रम्पले स्वीकार गरे कि नोभेम्बरसम्म इन्धनको मूल्य “उस्तै वा अलिकति बढी” हुन सक्छ। सोही दिन, उनले होर्मुज जलसन्धिमा अमेरिकी नौसेनाद्वारा नाकाबन्दीको आदेश दिए — जसले मूल्य अझ बढायो।

🤥 अप्रिल १३ मा, मन्त्री राइटले झुक्किएर सत्य कुरा बाहिर ल्याए: “हामीले ऊर्जाको मूल्य उच्च देख्नेछौं र सायद बढ्दो क्रममा पनि रहनेछ जबसम्म… होर्मुज जलसन्धि भएर जहाजहरूको अर्थपूर्ण आवतजावत सुरु हुँदैन।”

🤥 मे १० मा, इन्धनको मूल्यबारे दुई महिनाभन्दा बढी समयसम्म भविष्यवाणी र वाचाहरू गरेपछि, मूल्यहरू अत्यधिक बढिरहँदा मन्त्री राइटले मूल्यसम्बन्धी भविष्यवाणी गर्नबाट पन्छिए: “मलाई इन्धनको मूल्यको भविष्यबारे थाहा छैन” — जबकि यसअघि उनले गर्मीयामको यात्रा सिजन सुरु हुनुअघि इन्धनको मूल्य प्रति ग्यालन ३ डलरभन्दा तल झर्ने “राम्रो सम्भावना” रहेको बताएका थिए। सोही दिन, राइटले यो पनि स्वीकार गरे कि ट्रम्पको ऊर्जा संकटको एकमात्र समाधान होर्मुज जलसन्धि खुला गर्नु हो: “म भन्न सक्छु कि जब हामी होर्मुज जलसन्धि भएर जहाजहरूको निर्वाध आवतजावत सुरु गर्छौं, तब ऊर्जाको मूल्य घट्नेछ।” 🤥 जुन ३ मा, क्यालिफोर्नियाले समुद्रमा अझ बढी तेल उत्खनन गरेमा इन्धनको मूल्य घट्नेछ भनी हप्तौँसम्म गलत दाबी गरिसकेपछि, सचिव राइटले सत्य कुरा स्वीकार गरे: “यो एक विश्वव्यापी बजार हो।”

🤥 जुन ५ मा, इन्धनको मूल्य उच्च नै रहिरहँदा, सेक्रेटरी राइटले ‘डिफेन्स प्रोडक्सन एक्ट’को गैरकानुनी प्रयोग गरी सान्ता बारबरामा ‘सेबल पाइपलाइन’ पुनः सञ्चालनमा ल्याएपछि तेल उत्पादन बढाएको भन्दै धाक लगाए। उनले गलत दाबी गरे: “यसले क्यालिफोर्नियाको तेल र ग्यास उत्पादन २० प्रतिशतले बढायो — केवल एउटा भल्भ घुमाएर।” त्यसपछि उनले भने, “पेट्रोल र डिजेलको मूल्य घटाउने उपाय भनेको होर्मुज जलसन्धि भएर अझ बढी तेलको प्रवाह गराउनु हो। अन्ततः, यसको समाधान इरानसँगको सम्झौताबाटै हुनेछ।”

🤥 जुन ६ मा, सेक्रेटरी राइटले ‘सेबल अफशोर पाइपलाइन’ मा गैरकानुनी रूपमा तेल सञ्चालन प्रक्रिया सुरु गराएपछि तेलको आपूर्ति २० प्रतिशतले बढाएको भन्दै जनतालाई भ्रममा पारे। फेरि, एउटा यस्तो सत्य जुन प्रशासनले अमेरिकीहरूलाई थाहा दिन चाहँदैन: ‘सेबल अफशोर पाइपलाइन’ बाट आउने तेल कुल तेल उत्पादनको ०.०५ प्रतिशत मात्र हुनेछ — जुन नगण्य मात्रा हो र यसले विश्वव्यापी तेलको मूल्य घटाउन कुनै प्रभाव पार्दैन। तेलको कारोबार विश्वव्यापी मूल्यमा हुने भएकाले, अमेरिकी कच्चा तेल सबैभन्दा बढी मूल्य तिर्ने क्रेतालाई बेचिन्छ, न कि अमेरिकी उपभोक्ताहरूलाई छुट मूल्यमा। यो इन्धनको मूल्य वृद्धिको वास्तविक कारणबाट ध्यान भड्काउने अर्को प्रयास मात्र हो।

🤥 जुन ९ मा, सेक्रेटरी राइटले मार्चमा व्यक्त गरेको धारणा परिवर्तन गरे। पहिले उनले ऊर्जा संकट अस्थायी हुने बताएका थिए भने अब यो संकटपछि सामान्य अवस्थामा फर्कन “धेरै महिना” लाग्ने बताए।

🤥 जुन १० मा, युद्धअघिको तुलनामा इन्धनको राष्ट्रिय औसत मूल्य ४० प्रतिशतले बढेको अवस्थामा ट्रम्पले घोषणा गरे: “मलाई यो मन पर्छ। तथ्याङ्कहरू उत्कृष्ट थिए… मलाई मुद्रास्फीति (महँगी) मन पर्छ।”

🤥 अगस्ट १४ मा, न्युयोर्कको एक राजनीतिक सभामा ट्रम्पले अमेरिकीहरूलाई सम्झाउँदै भने कि इरानलाई आणविक हतियार प्राप्त गर्नबाट रोक्नका लागि “आफ्नो पेट्रोलका लागि अलिकति बढी मूल्य” तिर्न तयार हुनुपर्छ।

🤥 अगस्ट २० मा, ट्रेजरी सेक्रेटरी स्कट बेसेन्टले भने कि ट्रम्पको इरान युद्ध छैटौं महिनामा प्रवेश गर्दा पनि तेलको मूल्य किन ह्वात्तै बढ्यो भन्ने कुरा आफूले “वास्तवमै बुझ्न सकेका छैनन्”।

🤥 सेप्टेम्बर ६ मा, मूल्य अझ बढ्न सक्छ कि भनेर सोधिँदा सेक्रेटरी राइटले भने: “म यस विषयमा कुनै धारणा राख्न चाहन्नँ।” यस कुरालाई गम्भीरतापूर्वक सोच्नुहोस्। इन्धनको मूल्य वृद्धि अस्थायी हुनेछ भनी अमेरिकी जनतालाई आश्वस्त पारेको २०० दिन बितिसक्दा पनि, ट्रम्पका शीर्ष ऊर्जा अधिकारीसँग इन्धनको मूल्यमा भइरहेको अत्यधिक वृद्धिका बारेमा कुनै धारणा छैन। 🤥 सेप्टेम्बर ९ मा, ट्रम्पले स्वीकार गरे कि मध्यावधि निर्वाचनअघि तेलको मूल्यमा “भारी गिरावट” आउने सम्भावना छैन; उनले थपे, “मलाई लाग्छ यसका लागि मध्यावधि निर्वाचनपछिको केही थप समय लाग्नेछ।” सोही दिन, सीएनबीसीले खुलासा गर्‍यो कि ट्रम्पको तेलसम्बन्धी लगानीबाट लाखौंको नाफा भएको छ। हाम्रा साहसी सैनिकहरू विदेशमा लडिरहँदा, ट्रम्पका खाताहरूमा भने निरन्तर कारोबार भइरहेको छ।