जर्मनीले एक उइघुर पुरुषलाई चीन फिर्ता पठाएको उनकी आमाले बताएकी छिन

बर्लिन, (एपी)। जर्मनीले एक उइघुर पुरुषलाई चीन फिर्ता पठाएको छ। उनी चिनियाँ सरकारको निसानामा परेको जातीय समूहको सदस्य भएकाले त्यहाँ उनलाई हिरासतमा लिइने हो कि भन्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। ती पुरुषकी आमाले बुधबार एसोसिएटेड प्रेस (एपी) लाई यो जानकारी दिएकी हुन्।

चीनबाट सन् २०१७ मा परिवारसहित टर्की बसाइँ सरेका र जर्मनीमा शरण लिने प्रयास गरिरहेका २१ वर्षीय अराफत आदिल (जो चीन र टर्की दुवैको नागरिकता बोक्छन्) लाई मंगलबार फ्रान्कफर्ट विमानस्थलबाट फिर्ता पठाइएको उनकी आमा गुजेले आदिलले बताइन्।

अराफत आदिल बुधबार बिहान बेइजिङ पुगे, जहाँ उनलाई हिरासतमा लिइयो र सोधपुछ गरियो, गुजेले आदिलले भनिन्। उनले आफ्नो छोरालाई बिहीबार मध्यराततिर इस्तानबुल जाने उडानमा चढ्न अनुमति दिइने आशा गरिरहेको बताइन्। “यदि मेरो छोरा टर्की फर्किएन भने के होला, मलाई थाहा छैन,” इस्तानबुलबाट अन्तर्वार्ता दिँदै गुजेले आदिलले भनिन्। “म मेरो छोरालाई फेरि भेट्ने आशा गर्छु।”

जर्मनी र चीनका अधिकारीहरूले अराफत आदिललाई फिर्ता पठाइएको विषयको तत्काल पुष्टि गरेनन्।

फिर्ता पठाइएको खबरले उइघुर अधिकारकर्मीहरूमा चिन्ता बढाएको छ। यसको कारण चीनको सुदूर पश्चिमी क्षेत्र सिन्जियाङमा वर्षौंदेखि चलिरहेको ‘आत्मसातीकरण’ (मूल संस्कृति त्यागेर चिनियाँ संस्कृति अपनाउन बाध्य पार्ने) अभियान हो; उक्त क्षेत्र १ करोड १० लाखभन्दा बढी उइघुर र अन्य जातीय अल्पसंख्यकहरूको बसोबास स्थल हो। सन् २०१७ मा बेइजिङले यस क्षेत्रमा सामूहिक हिरासत र कथित जबरजस्ती श्रमको अभियान सुरु गरेको थियो; विगत केही दशकहरूमा यहाँ छिटपुट रूपमा अशान्ति मच्चिने गरेको थियो।

“अर्का एक उइघुरलाई चीन फिर्ता पठाइएको खबर सुन्दा हृदयविदारक लाग्छ,” नर्वेस्थित गैर-नाफामुखी संस्था ‘उइघुर हेल्प’का संस्थापक अब्दुवेली आयुपले भने। उनले थपे कि युरोपेली संघको एक प्रमुख सदस्यका रूपमा जर्मनीले बसालेको “नराम्रो उदाहरण” ले गर्दा “चीनभित्र र बाहिर” रहेका उइघुरहरूले आशा गुमाइरहेका छन्।

फ्रान्कफर्ट अवस्थित हेसे राज्यको गृह मन्त्रालयले फिर्ता पठाउने प्रक्रियाबारे विवरण माग्दै एपीले पठाएको इमेलको तत्काल जवाफ दिएन।

जर्मन गृह मन्त्रालयले सामान्यतया उइघुरहरूलाई चीन फिर्ता पठाउने कार्यमा कुनै रोक नभएको बतायो; यद्यपि, मन्त्रालयले यो पनि थप्यो कि “बसाइँसराइ तथा शरणार्थीसम्बन्धी संघीय कार्यालयको हालको मार्गदर्शक सिद्धान्तअनुसार, नियमतः चीन मूल मुलुक भएको अवस्थामा उइघुरहरूलाई संरक्षण प्रदान गरिनुपर्छ।”

यस प्रकरणबारे सोधिएका प्रश्नहरूको चीनको विदेश मन्त्रालयले तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएन।

अराफत आदिलको परिवार सन् २०१७ मा टर्की बसाइँ सरेको थियो र पछि सन् २०२४ मा उनले टर्कीको राहदानी प्राप्त गरेका थिए भनी उनकी आमाले बताइन्। उनीसँग दुवै देशको राहदानी हुँदाहुँदै पनि जर्मनीले उनलाई टर्कीको सट्टा चीन फिर्ता पठाउने निर्णय गरेकोमा उनकी आमाले अन्योल व्यक्त गरिन्।

जर्मनीले टर्कीलाई ‘सुरक्षित मूल मुलुक’ मान्ने भए तापनि अराफत आदिलले कुन आधारमा त्यहाँ शरणको दाबी गरिरहेका थिए भन्ने कुरा स्पष्ट थिएन।

गत नोभेम्बरमा, सरकारी स्रोतहरूले ‘डेर स्पीगल’ पत्रिकालाई बताएअनुसार प्रशासनिक त्रुटिका कारण जर्मनीले एक उइघुर महिलालाई टर्कीको सट्टा चीन फिर्ता पठाएको थियो। रेजिवाङ्गुली बाइकेली नाम गरेकी ती महिला बेइजिङमा छोटो समय मात्र बसेर टर्कीतर्फ प्रस्थान गरेकी थिइन्।

चीनले आफ्नै देशमा जारी धरपकड अभियानका क्रममा भागेका उइघुरहरूलाई फिर्ता पठाउन अन्य देशहरूमाथि दबाब दिँदै आएको छ। हालसम्म भएका निकै चर्चामा रहेका फिर्ता पठाउने घटनाहरूमध्ये एकमा, थाइल्याण्डले फेब्रुअरी २०२५ मा कम्तीमा ४० जना उइघुरहरूलाई चीन फिर्ता पठाएको थियो।