करिब २ लाख साल्भाडोरन आप्रवासीहरूका लागि दिइएको अस्थायी सुरक्षाको अवस्था अनिश्चित
गिसेला सालोमन, मियामी (एपी)। भेनेजुएला, हाइटी र अन्य देशका लाखौं आप्रवासीहरूका लागि जस्तै एल साल्भाडोरका करिब २,००,००० आप्रवासीहरूका लागि पनि ‘अस्थायी संरक्षित दर्जा’ (टिपीएस) अन्त्य गर्ने कि नगर्ने भन्नेबारे ट्रम्प प्रशासनले निर्णय लिने समयसीमा नजिकिँदै गर्दा उनीहरूको कानुनी सुरक्षाको भविष्य बुधबार अनिश्चित बनेको छ।
यो अस्थायी संरक्षित दर्जाको म्याद बुधबार सकिँदैछ, तर कानुनले यो प्रक्रिया कहिले पूरा हुने भन्नेबारे कुनै निश्चित समय तोकेको छैन। यदि ‘डिपार्टमेन्ट अफ होमल्याण्ड सेक्युरिटी’ (गृह सुरक्षा विभाग) ले कुनै कदम नचालेमा, उक्त सुरक्षा व्यवस्था स्वतः छ महिनाका लागि थपिनेछ। यस्तो दुर्लभ अवस्था यसअघि मे महिनामा देखिएको थियो, जब करिब ११,००० लेबनानी नागरिकहरूको सुरक्षा अवधि स्वतः थपिएको थियो र उनीहरूलाई थप १८० दिनसम्म अमेरिकामा बस्न र काम गर्न अनुमति मिलेको थियो।
एल साल्भाडोरका करिब २,००,००० मानिसहरू सन् २००१ देखि टिपीएस अन्तर्गत अमेरिकामा बस्दै आएका छन्। यदि गृह सुरक्षा विभागका सचिवले स्वदेश फर्कने अवस्था असुरक्षित रहेको ठहर गरेमा, यस व्यवस्थाले पहिले नै अमेरिकामा रहेका मानिसहरूलाई १८ महिनासम्मको नवीकरण गर्न मिल्ने अवधिका लागि काम गर्ने अनुमतिसहित बस्न दिन्छ। उनीहरू काम गर्ने अनुमतिका लागि योग्य हुन्छन्।
प्रशासनले एक दर्जनभन्दा बढी देशहरूका लागि यस्तो सुरक्षा व्यवस्था अन्त्य गरिसकेको छ।
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको कार्यकालमा, गृह सुरक्षा विभागले एल साल्भाडोर, भेनेजुएला, हाइटी, होन्डुरस, निकारागुआ, अफगानिस्तान र सिरियालगायत १४ देशका १० लाखभन्दा बढी मानिसहरूका लागि टिपीएस अन्त्य गरेको छ। हाल तीन देशका करिब १,०३,००० मानिसहरू मात्र यस सुरक्षा व्यवस्था अन्तर्गत छन्; युक्रेन र सुडानका लागि यसको अन्त्य हुने मिति अक्टोबरमा छ भने लेबनानका लागि नोभेम्बरमा तोकिएको छ।
ट्रम्प प्रशासनले ठूलो सफलता तब हासिल गर्यो जब जुन महिनामा सर्वोच्च अदालतले फैसला सुनायो कि ‘होमल्याण्ड सेक्युरिटी’ (आन्तरिक सुरक्षा विभाग) ले करिब ३,५०,००० हाइटीली र ६,००० सिरियाली नागरिकहरूका लागि ‘अस्थायी संरक्षित दर्जा’ (TPS) खारेज गर्ने निर्णय आफ्नो अधिकार क्षेत्रभित्रै रहेर गरेको थियो। यस निर्णयको प्रभाव हाइटीली र सिरियालीहरूमा मात्र सीमित छैन; यसले TPS सुविधा लिइरहेका १७ देशका करिब १३ लाख मानिसहरूलाई समेत असर पार्न सक्छ।
‘एसोसिएटेड प्रेस’ले जानकारीका लागि गरेको अनुरोधमा ‘होमल्याण्ड सेक्युरिटी’ विभाग (डिएचएस) ले तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएन।
टिपीएस खारेज गर्न वकालत गर्दै आएका ट्रम्पका “सीमा मामिला प्रमुख” टम होमनले मंगलबार भने कि यससम्बन्धी निर्णय ‘होमल्याण्ड सेक्युरिटी’ सचिव मार्कवेन मुलिनको हातमा छ।
टिपीएस बारे सोधिएको प्रश्नमा होमनले भने, “यदि यसको म्याद सकिन्छ भने, त्यो सचिवमा भर पर्ने कुरा हो। ‘अस्थायी संरक्षित दर्जा’को अर्थ नै अस्थायी हो। यथार्थलाई स्वीकार गरौं, नयाँ राष्ट्रपति आएपछि एल साल्भाडोर पहिलेको तुलनामा धेरै सुरक्षित देश बनेको छ।”
सन् १९९० मा कंग्रेसद्वारा अस्थायी सुरक्षाको व्यवस्था
प्राकृतिक प्रकोप वा गृहयुद्धको चपेटामा परेका देशहरूमा मानिसहरूलाई फिर्ता पठाउन रोक्नका लागि कंग्रेसले सन् १९९० मा टिपीएसको व्यवस्था गरेको थियो।
सन् २००१ मा गएका दुई विनाशकारी भूकम्पहरूले लाखौं मानिसहरूलाई घरबारविहीन बनाएपछि एल साल्भाडोरलाई यो सुविधा प्रदान गरिएको थियो। आफ्नो कार्यकाल सकिनुअघि राष्ट्रपति जो बाइडेनले एल साल्भाडोरका लागि टिपीएसको म्याद १८ महिना थपेर ९ सेप्टेम्बर २०२६ सम्म पुर्याएका थिए।
टिपीएस सुविधा प्राप्त गर्ने अधिकांश साल्भाडोरली नागरिकहरूका सन्तान अमेरिकामा जन्मिएका छन्। धेरैले आफ्नो रोजगारी गुमाइसकेका छन् र उनीहरूलाई पक्राउ पर्ने, आफ्ना अमेरिकी परिवारका सदस्यहरूबाट अलग हुने तथा आफूले खासै नचिनेको देशमा फिर्ता पठाइने हुने) डर छ।
एल साल्भाडोर ट्रम्पको सहयोगी रहँदै आएको छ
कुनै समय विश्वकै सबैभन्दा हिंस्रक ठाउँहरूमध्ये एक रहेको एल साल्भाडोर, सन् २०२२ मा राष्ट्रपति नायिब बुकेलेले व्यापक धरपकडको आदेश दिएयता अमेरिका महादेशका सबैभन्दा सुरक्षित देशहरूमध्ये एक बनेको छ। अप्रिल २०२५ मा, अमेरिकी विदेश मन्त्रालय (स्टेट डिपार्टमेन्ट) ले हिंसात्मक अपराध र हत्याका घटनामा कमी आएको भन्दै एल साल्भाडोरसम्बन्धी यात्रा परामर्श (ट्राभल एडभाइजरी) लाई उच्चतम स्तरमा स्तरोन्नति गर्यो।
बुकेले ट्रम्पको ‘व्यापक देशनिकाला’ (mass deportation) नीतिमा सहयोगी रहँदै आएका छन्। उनी देशनिकाला गरिएका व्यक्तिहरूलाई स्वीकार गर्ने र उनीहरूलाई एल साल्भाडोरमा रहेको ‘मेगा जेल’ भनेर पनि चिनिन्छ) मा राख्ने पहिलो देशका नेताहरूमध्ये एक थिए।
मानव अधिकारवादी समूह र अभियन्ताहरूले मध्य अमेरिकी राष्ट्रको जेल प्रणालीमा भइरहेको व्यापक तथा स्वेच्छाचारी धरपकड, यातना र मानिसहरू बेपत्ता पारिने घटनाहरूको कडा आलोचना गरेका छन्।
ट्रम्पले अप्रिल २०२५ मा ह्वाइट हाउसमा बुकेलेलाई स्वागत गरेका थिए र उनलाई लागुऔषध ओसारपसार तथा संगठित अपराधविरुद्ध लड्न सैन्य गठबन्धनमा सहभागी हुन आमन्त्रण गरेका थिए। त्यसको एक वर्षभन्दा कम समयपछि, जुलाई २०२६ मा ट्रम्प र बुकेलेबीच वासिङ्टनमा पुनः भेटवार्ता भयो; यद्यपि, साल्भाडोरका राष्ट्रपतिले ट्रम्प प्रशासनसँग टिपीएस (अस्थायी संरक्षित स्थिति) को म्याद थपको अनुरोध गरे वा गरेनन् भन्नेबारे सार्वजनिक रूपमा केही बताएका छैनन्।
सन् २०१९ मा, ट्रम्पको पहिलो कार्यकालका बेला बुकेलेले ट्रम्पसँग
गिसेला सालोमन, मियामी (एपी)। भेनेजुएला, हाइटी र अन्य देशका लाखौं आप्रवासीहरूका लागि जस्तै एल साल्भाडोरका करिब २,००,००० आप्रवासीहरूका लागि पनि ‘अस्थायी संरक्षित दर्जा’ (टिपीएस) अन्त्य गर्ने कि नगर्ने भन्नेबारे ट्रम्प प्रशासनले निर्णय लिने समयसीमा नजिकिँदै गर्दा उनीहरूको कानुनी सुरक्षाको भविष्य बुधबार अनिश्चित बनेको छ।
यो अस्थायी संरक्षित दर्जाको म्याद बुधबार सकिँदैछ, तर कानुनले यो प्रक्रिया कहिले पूरा हुने भन्नेबारे कुनै निश्चित समय तोकेको छैन। यदि ‘डिपार्टमेन्ट अफ होमल्याण्ड सेक्युरिटी’ (गृह सुरक्षा विभाग) ले कुनै कदम नचालेमा, उक्त सुरक्षा व्यवस्था स्वतः छ महिनाका लागि थपिनेछ। यस्तो दुर्लभ अवस्था यसअघि मे महिनामा देखिएको थियो, जब करिब ११,००० लेबनानी नागरिकहरूको सुरक्षा अवधि स्वतः थपिएको थियो र उनीहरूलाई थप १८० दिनसम्म अमेरिकामा बस्न र काम गर्न अनुमति मिलेको थियो।
एल साल्भाडोरका करिब २,००,००० मानिसहरू सन् २००१ देखि टिपीएस अन्तर्गत अमेरिकामा बस्दै आएका छन्। यदि गृह सुरक्षा विभागका सचिवले स्वदेश फर्कने अवस्था असुरक्षित रहेको ठहर गरेमा, यस व्यवस्थाले पहिले नै अमेरिकामा रहेका मानिसहरूलाई १८ महिनासम्मको नवीकरण गर्न मिल्ने अवधिका लागि काम गर्ने अनुमतिसहित बस्न दिन्छ। उनीहरू काम गर्ने अनुमतिका लागि योग्य हुन्छन्।
प्रशासनले एक दर्जनभन्दा बढी देशहरूका लागि यस्तो सुरक्षा व्यवस्था अन्त्य गरिसकेको छ।
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको कार्यकालमा, गृह सुरक्षा विभागले एल साल्भाडोर, भेनेजुएला, हाइटी, होन्डुरस, निकारागुआ, अफगानिस्तान र सिरियालगायत १४ देशका १० लाखभन्दा बढी मानिसहरूका लागि टिपीएस अन्त्य गरेको छ। हाल तीन देशका करिब १,०३,००० मानिसहरू मात्र यस सुरक्षा व्यवस्था अन्तर्गत छन्; युक्रेन र सुडानका लागि यसको अन्त्य हुने मिति अक्टोबरमा छ भने लेबनानका लागि नोभेम्बरमा तोकिएको छ।
ट्रम्प प्रशासनले ठूलो सफलता तब हासिल गर्यो जब जुन महिनामा सर्वोच्च अदालतले फैसला सुनायो कि ‘होमल्याण्ड सेक्युरिटी’ (आन्तरिक सुरक्षा विभाग) ले करिब ३,५०,००० हाइटीली र ६,००० सिरियाली नागरिकहरूका लागि ‘अस्थायी संरक्षित दर्जा’ (टिपीएस ) खारेज गर्ने निर्णय आफ्नो अधिकार क्षेत्रभित्रै रहेर गरेको थियो। यस निर्णयको प्रभाव हाइटीली र सिरियालीहरूमा मात्र सीमित छैन; यसले टिपीएस सुविधा लिइरहेका १७ देशका करिब १३ लाख मानिसहरूलाई समेत असर पार्न सक्छ।
‘एसोसिएटेड प्रेस’ले जानकारीका लागि गरेको अनुरोधमा ‘होमल्याण्ड सेक्युरिटी’ विभाग (डिएचएस) ले तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएन।
टिपीएस खारेज गर्न वकालत गर्दै आएका ट्रम्पका “सीमा मामिला प्रमुख” टम होमनले मंगलबार भने कि यससम्बन्धी निर्णय ‘होमल्याण्ड सेक्युरिटी’ सचिव मार्कवेन मुलिनको हातमा छ।
टिपीएस बारे सोधिएको प्रश्नमा होमनले भने, “यदि यसको म्याद सकिन्छ भने, त्यो सचिवमा भर पर्ने कुरा हो। ‘अस्थायी संरक्षित दर्जा’को अर्थ नै अस्थायी हो। यथार्थलाई स्वीकार गरौं, नयाँ राष्ट्रपति आएपछि एल साल्भाडोर पहिलेको तुलनामा धेरै सुरक्षित देश बनेको छ।”
सन् १९९० मा कंग्रेसद्वारा अस्थायी सुरक्षाको व्यवस्था
प्राकृतिक प्रकोप वा गृहयुद्धको चपेटामा परेका देशहरूमा मानिसहरूलाई फिर्ता पठाउन रोक्नका लागि कंग्रेसले सन् १९९० मा टिपीएसको व्यवस्था गरेको थियो।
सन् २००१ मा गएका दुई विनाशकारी भूकम्पहरूले लाखौं मानिसहरूलाई घरबारविहीन बनाएपछि एल साल्भाडोरलाई यो सुविधा प्रदान गरिएको थियो। आफ्नो कार्यकाल सकिनुअघि राष्ट्रपति जो बाइडेनले एल साल्भाडोरका लागि टिपीएसको म्याद १८ महिना थपेर ९ सेप्टेम्बर २०२६ सम्म पुर्याएका थिए।
टिपीएस सुविधा प्राप्त गर्ने अधिकांश साल्भाडोरली नागरिकहरूका सन्तान अमेरिकामा जन्मिएका छन्। धेरैले आफ्नो रोजगारी गुमाइसकेका छन् र उनीहरूलाई पक्राउ पर्ने, आफ्ना अमेरिकी परिवारका सदस्यहरूबाट अलग हुने तथा आफूले खासै नचिनेको देशमा फिर्ता पठाइने हुने) डर छ।
एल साल्भाडोर ट्रम्पको सहयोगी रहँदै आएको छ
कुनै समय विश्वकै सबैभन्दा हिंस्रक ठाउँहरूमध्ये एक रहेको एल साल्भाडोर, सन् २०२२ मा राष्ट्रपति नायिब बुकेलेले व्यापक धरपकडको आदेश दिएयता अमेरिका महादेशका सबैभन्दा सुरक्षित देशहरूमध्ये एक बनेको छ। अप्रिल २०२५ मा, अमेरिकी विदेश मन्त्रालय (स्टेट डिपार्टमेन्ट) ले हिंसात्मक अपराध र हत्याका घटनामा कमी आएको भन्दै एल साल्भाडोरसम्बन्धी यात्रा परामर्श (ट्राभल एडभाइजरी) लाई उच्चतम स्तरमा स्तरोन्नति गर्यो।
बुकेले ट्रम्पको ‘व्यापक देशनिकाला’ नीतिमा सहयोगी रहँदै आएका छन्। उनी देशनिकाला गरिएका व्यक्तिहरूलाई स्वीकार गर्ने र उनीहरूलाई एल साल्भाडोरमा रहेको ‘मेगा जेल’ भनेर पनि चिनिन्छ) मा राख्ने पहिलो देशका नेताहरूमध्ये एक थिए।
मानव अधिकारवादी समूह र अभियन्ताहरूले मध्य अमेरिकी राष्ट्रको जेल प्रणालीमा भइरहेको व्यापक तथा स्वेच्छाचारी धरपकड, यातना र मानिसहरू बेपत्ता पारिने घटनाहरूको कडा आलोचना गरेका छन्।
ट्रम्पले अप्रिल २०२५ मा ह्वाइट हाउसमा बुकेलेलाई स्वागत गरेका थिए र उनलाई लागुऔषध ओसारपसार तथा संगठित अपराधविरुद्ध लड्न सैन्य गठबन्धनमा सहभागी हुन आमन्त्रण गरेका थिए। त्यसको एक वर्षभन्दा कम समयपछि, जुलाई २०२६ मा ट्रम्प र बुकेलेबीच वासिङ्टनमा पुनः भेटवार्ता भयो; यद्यपि, साल्भाडोरका राष्ट्रपतिले ट्रम्प प्रशासनसँग टिपीएस (अस्थायी संरक्षित स्थिति) को म्याद थपको अनुरोध गरे वा गरेनन् भन्नेबारे सार्वजनिक रूपमा केही बताएका छैनन्।
सन् २०१९ मा, ट्रम्पको पहिलो कार्यकालका बेला बुकेलेले ट्रम्पसँग TPS को म्याद थप गर्न अनुरोध गरेका थिए। कानुनी मुद्दाहरूका कारण उक्त व्यवस्था यथावत रह्यो।
एल साल्भाडोरको केन्द्रीय बैंकका अनुसार, गत वर्ष अमेरिकामा रहेका साल्भाडोरलीहरूले ९.९ अर्ब डलर रेमिट्यान्स पठाएका थिए, जुन उक्त देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको २४ प्रतिशत बराबर हो।
को म्याद थप गर्न अनुरोध गरेका थिए। कानुनी मुद्दाहरूका कारण उक्त व्यवस्था यथावत रह्यो।
एल साल्भाडोरको केन्द्रीय बैंकका अनुसार, गत वर्ष अमेरिकामा रहेका साल्भाडोरलीहरूले ९.९ अर्ब डलर रेमिट्यान्स पठाएका थिए, जुन उक्त देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको २४ प्रतिशत बराबर हो।
