भौतिकशास्त्रका स्नातक, फुटबल खेलाडी र पौडी खेल्न नजान्ने किशोर: सेउटामा आप्रवासीहरूको भिडमा उनीहरूको मृत्यु

अक्रम ओबाचिर, कासाब्लान्का, मोरक्को (एपी)। आयुब अकबिलीलाई आफ्नी आमाको शल्यक्रियाका लागि पैसा चाहिएको थियो। हम्जा हैबुरी व्यावसायिक फुटबल खेलाडी बन्ने अवसरको खोजीमा थिए। अब्देलवाहेद इकेन भने इटालीबाट एक साथीले फेसबुकमा देखाएको चकाचक जीवनशैलीको पछि लागेका थिए।

त्यसैले, जब उनीहरूले मोरक्को र स्पेनबीचको सीमाना खुलेको हल्ला सुने, उनीहरूले युरोप पुग्ने प्रयासमा भइरहेको त्यो लर्कोमा सामेल हुने निर्णय गरे।

सीमा पार गर्ने प्रयासमा ती तीनै जनाको मृत्यु भयो; उनीहरू मोरक्को र स्पेनबीचको सबैभन्दा घातक आप्रवासन संकटको सिकार बने।

गलत सूचना, गरिबी र अवसरको अभावका कारण प्रेरित भएर, गत महिना मोरक्को र अन्य क्षेत्रका ७०,००० भन्दा बढी आप्रवासीहरू उत्तर अफ्रिकी तटमा रहेको स्पेनको भूभाग ‘सेउटा’ पुग्ने प्रयासमा पौडी खेलेर वा समुद्री छाल छेक्ने पर्खाल (ब्रेकवाटर) चढेर अघि बढे। आधिकारिक तथ्याङ्कअनुसार सीमा पार गर्ने प्रयासमा कम्तीमा ९० जनाको मृत्यु भयो; यद्यपि अधिकारवादी समूहहरूले मृतकको संख्या अझ बढी रहेको बताएका छन्। धेरै परिवारले अझै पनि आफ्ना आफन्तको शव प्राप्त गर्न सकेका छैनन्।

जीवित बचेका लगभग सबैजना मोरक्को फर्किसकेका छन् र दुवै देशले सुरक्षा व्यवस्था कडा पारेका छन्। मोरक्को र स्पेनका अधिकारीहरूले यस अचानकको वृद्धिका लागि सामाजिक सञ्जालका हल्ला र मानव तस्करीका सञ्जालहरूलाई दोष दिएका छन्, जबकि आप्रवासीहरूले बेरोजगारी र न्यून ज्यालालाई मुख्य कारण बताएका छन्।

भीडको आकर्षण

३१ वर्षीय अकबिली मोरक्कोको तटीय सहर ‘फनिदेक’ (Fnideq) बाट करिब एक घण्टाको दूरीमा रहेको ‘तान्जियर’मा बस्थे। आप्रवासनको विचार उनको मनमा केही समयदेखि थियो, तर साथीभाइ र परिवारका अनुसार उनले कहिल्यै पनि गैरकानुनी रूपमा सीमा पार गर्नेबारे सोचेका थिएनन्।

उनले भौतिकशास्त्रमा कलेजको डिग्री हासिल गरेका थिए, तर आफ्नो क्षेत्रमा जागिर नपाएपछि उनी कारका पार्टपुर्जा बनाउने कारखानामा काम गर्थे। उनले महिनाको करिब ४२१ डलर कमाउँथे, जुन त्यस उत्तर अफ्रिकी देशको औसत तलबभन्दा अलिकति बढी थियो।

अटोमोबाइल उद्योगको क्षेत्रीय केन्द्र बन्ने महत्वाकांक्षाबाट उत्साहित मोरक्कोको अर्थतन्त्र यस वर्ष ४.५ प्रतिशतले बढ्ने अनुमान गरिएको छ। तर नीति निर्माताहरू एउटा निरन्तर चुनौतीको सामना गरिरहेका छन्: त्यो वृद्धिलाई उच्च पारिश्रमिक दिने रोजगारीमा रूपान्तरण गर्ने।

अकबिली दिउँसो २ बजेदेखि राति १० बजेसम्मको सिफ्टमा काम गरिरहेका बेला उनले मानिसहरू सेउटामा प्रवेश गरिरहेको बारे फेसबुक पोस्टहरू देखे। उनी आफ्नो भाग्य अजमाउन चाहन्थे, ताकि यस्तो काम पाउन सकियोस् जसले उनकी आमाको हर्नियाको शल्यक्रियाको खर्च जुटाउन मद्दत गरोस्।

“उनको सोच पूर्ण रूपमा बदलियो। उनी अवैध आप्रवासनबारे नसोच्ने व्यक्तिबाट जसरी भए पनि त्यहाँ जान चाहने व्यक्तिमा परिणत भए,” उनका आफन्त तथा अपार्टमेन्टमा सँगै बस्ने साथी अब्देलहाकिम सादाउईले एसोसिएटेड प्रेसलाई बताए।

अकबिलीले सादाउईलाई आफूसँगै जान मनाए। जुलाई ३१ मा, उनीहरूले सेउटाको सीमा नजिक पुर्‍याउन एक चालकलाई १२९ डलर तिरे — जुन रकम दुई महिनाको घरभाडा बराबर थियो।

त्यहाँ पुग्दा पूर्ण अस्तव्यस्तता थियो, सादाउईले भने। सीमातर्फ अघि बढिरहेका मानिसहरूले सडक भरिएका थिए; टाढाबाट हेर्दा त्यो भीड कमिलाजस्तो देखिन्थ्यो, उनले बताए। प्रहरीले उनीहरूलाई तितरबितर पार्ने प्रयासमा ‘स्टन ग्रेनेड’ र अश्रुग्यास प्रहार गरेको थियो।

सादाउईले अघि नबढ्ने निर्णय गरे। अकबिली भने अघि बढे। उनीहरू फोनमार्फत सम्पर्कमा रहे।

त्यसपछि अकबिलीले फोन उठाउन छोडे।

एपीले प्राप्त गरेको मोरक्कोको गृह मन्त्रालयको कागजातअनुसार अकबिलीको मृत्यु जुलाई ३१ को मध्यरातमा भएको थियो। उनको मृत्युलाई “अस्वाभाविक” भनी वर्गीकृत गरिएको थियो र कारण “टाउकोमा गम्भीर चोट” बताइएको थियो। उनलाई उनको गृह नगर खेनिफ्रामा गाडियो।

उनको परिवारलाई उनी भिरबाट लडेर मरेको जानकारी दिइयो। गृह मन्त्रालयले मोरक्कोतर्फ रेकर्ड गरिएका ११ जनाको मृत्युमध्ये एक जनाको मृत्यु भिरबाट लडेर भएको जनाएको थियो।

तर उनका एक काकाका छोरा (कजिन) ले यसमा शंकास्पद कुरा भएको आशंका गर्दै थप अनुसन्धानको माग गरेका छन्।

“उनको फोन र वालेट सुरक्षित नै थिए। भिरबाट लडेको मानिसको हकमा यो कसरी सम्भव छ?” जकारिया अकबिलीले एपीलाई भने।

फुटबलको सपनाले एक पीडितलाई अघि बढायो

मोरक्कोको दोस्रो डिभिजनको क्लब ‘केनिट्रा एथलेटिक क्लब’ का लागि फुटबल खेल्ने हम्जा हैबोउरी युरोपमा खेलेर ठूलो सफलता हासिल गर्ने सपनाबाट प्रेरित थिए भनी उनका बाल्यकालका साथी बिलाल रातिबले बताए।

२८ वर्षीय हैबोउरी सेउटाबाट करिब २५ माइल (४० किलोमिटर) टाढा रहेको मोरक्कोको समुद्री तटवर्ती सहर मार्टिलमा बिदा मनाउँदै थिए। त्यहाँ मानिसहरूलाई गइरहेको देखेपछि उनले पनि उनीहरूसँगै जाने निर्णय गरे। सीमा पार गर्ने हतारोपूर्ण प्रयासका क्रममा उनको मृत्यु भएको खबर फुटबल टोलीको फ्यान क्लबले सार्वजनिक गर्‍यो।

रातिबका अनुसार हैबोउरी सानो उमेरमा फ्रान्स गएका थिए र सधैं त्यहाँ फर्कन चाहन्थे।

“उनको मनमा सधैं विदेशमा बस्ने र फ्रान्स जाने सोच थियो, ताकि राम्रो फुटबल खेल्न सकियोस् र राम्रो जीवनयापन गर्न पाइयोस्,” रातिबले भने।

“उनी निकै असल मानिस थिए; हामी सानो उमेरमा अलि चञ्चल हुँदा पनि उनी सधैं बिहानको पहिलो प्रार्थनाका लागि मस्जिद चाँडै पुग्थे,” रातिबले भने। “उनी गहिरो धार्मिक आस्था राख्थे।”

पूर्ण रूपमा फुटबलबाटै आम्दानी गर्ने हैबोउरीले खेल्दा महिनाको करिब ५४० डलर कमाउँथे, तर यस वर्ष भने उनले कुनै खेल खेलेका थिएनन्, रातिबले बताए।

फेसबुकमार्फत परिवारले पाए मृत्युको खबर

१९ वर्षीय अब्देलुआहेद इकेन दक्षिणी सहर अगादिरमा हाई स्कूलको पढाइ पूरा गर्दै थिए। उनी इटाली गएका एक साथीले फेसबुकमा पोस्ट गरेका तस्बिरहरू नियमित रूपमा हेर्थे र मन पराउँथे।

जब उनले सेउटा सीमानाका खुलेको हल्ला सुने, उनले आफ्नो गाउँ जानका लागि आमासँग पैसा मागे।

तर घर जानुको सट्टा, इकेन साथीहरूसँग ५३० माइल (८५० किलोमिटर) भन्दा बढी उत्तरतर्फ सेउटातिर लागे, परिवारका सदस्य हुसिन ज्लिगुईले बताए। ज्लिगुईका अनुसार उनले इकेनको मृत्युको खबर फेसबुकमार्फत थाहा पाए र परिवार अहिले उनको शव घर ल्याउने प्रयासमा जुटेको छ।

इकेनलाई पौडी खेल्न आउँदैनथ्यो, त्यसैले उनले सीमा पार गर्न ‘लाइफ ज्याकेट’ किनेका थिए। फर्केर आएका साथीहरूले परिवारलाई बताएअनुसार, डुब्नुअघि उनलाई पानीमा संघर्ष गरिरहेको देखिएको थियो, ज्लिगुईले भने।

धेरै मोरक्कनहरूका लागि युरोप भनेको रोजगारी, स्थिरता र राम्रो भविष्यको सम्भावना हो। विदेशमा सफल भएर फर्किनेहरू प्रायः महँगा ब्रान्डेड लुगा, कार र युरो (विदेशी मुद्रा) लिएर आउँछन्; उनीहरू सफलताको प्रतीक बन्छन् — र अरूको ईर्ष्याको पात्र पनि।

सरकारी तथ्याङ्कअनुसार, यस वर्षको पहिलो छ महिनामा विदेशमा बसोबास गर्ने मोरक्कनहरूले पठाएको रकम ६.६ अर्ब डलर पुगेको छ, जुन देशको कुल गार्हस्थ उत्पादनको ३ प्रतिशतभन्दा बढी हो।

परिवारहरूलाई शव स्वदेश फर्काउने ठूलो खर्च व्यहोर्न भनियो

रातिब र ज्लिगुईका अनुसार, सेउटाबाट आफ्ना प्रियजनको शव घर ल्याउन परिवारहरूलाई करिब २,५०० युरो (२,९०० डलर) बराबरको खर्च तिर्न भनिएको थियो।

एपीले यस खर्चको पुष्टि गर्न सकेन। तर स्पेनबाट मोरक्कोमा शव फर्काउन सामान्यतया मोरक्कन वाणिज्य दूतावासको अनुमति र स्पेनिस शव ओसारपसारसम्बन्धी कागजात आवश्यक पर्छ। मोरक्कोको नियमअनुसार सामान्यतया सिल गरिएको बाकस (कफिन) र मृत्यु सरुवा रोगका कारण नभएको पुष्टि गर्ने प्रमाणपत्रको आवश्यकता पर्छ।

सेउटा सरकारका एक प्रवक्ताले शुक्रबार बताएअनुसार समुद्र पार गर्ने क्रममा ज्यान गुमाएकाहरूको शव स्वदेश फर्काउने कागजी प्रक्रिया पूरा भइसकेको थियो, तर मोरक्को सरकारले त्यसलाई स्वीकार गरेको थिएन। शव फर्काउने प्रक्रियामा के ढिलाइ भइरहेको छ, खर्च कसले व्यहोर्ने हो र के मोरक्को सरकारले परिवारहरूलाई शव फिर्ता ल्याउने खर्चमा सहयोग गर्नेछ भन्नेबारे विस्तृत प्रश्नहरू सोधिएको एपीको इमेलको मोरक्को सरकारले कुनै जवाफ दिएन।

स्पेनको किनारमा ल्याइएका ८२ आप्रवासीहरूको शव परीक्षण (अटोप्सी) सम्पन्न भइसकेको सेउटाको फरेन्सिक टोलीका निर्देशक म्यानुएल अपारसेरोले बताए।

सेउटाका अधिकारीहरूले आफ्ना भाइको पहिचान पुष्टि गर्न सकून् भनेर हैबुरीकी बहिनीको डीएनए परीक्षण गरिएको थियो। रातिबका अनुसार, सेउटाका अधिकारीहरूले हैबुरीकी बहिनीलाई उनको परिचयपत्र र चालक अनुमतिपत्र त दिए तर उनलाई भाइको शव हेर्न भने दिएनन्।

“शव फिर्ता ल्याउन करिब २० दिन वा सोभन्दा बढी समय लाग्नेछ,” उनले भने। “परिवारहरूको पीडाको तपाईं कल्पना पनि गर्न सक्नुहुन्न।”

मोरक्कोमा रहेको ‘ट्रेड युनियन नेटवर्क फर माइग्रेसन’ ले मृतकहरूलाई उनीहरूका परिवारसम्म फर्काउने खर्च व्यहोर्न मोरक्को र स्पेन दुवैसँग आग्रह गरेको छ।

तान्जियर फर्केपछि सादाउई आफ्ना सहकर्मीहरूसँग बस्न थाले। उनी अकबिलीबिना बस्न सक्ने अवस्थामा थिएनन्।

“सीमामा उनले मलाई भनिरहेका थिए, ‘म अब कहिल्यै फर्किने छैन,'” सादाउईले भने। “र वास्तवमै, उनी अब कहिल्यै फर्किने छैनन्।”