क्यालिफोर्नियाको अर्थतन्त्र टेक्सास र फ्लोरिडाको भन्दा ठूलो छ, तीव्र गतिमा बढिरहेको छ

साक्रामेन्टो । वर्षौँदेखि टेक्सास र फ्लोरिडाका राजनीतिज्ञहरूले क्यालिफोर्नियाको आलोचना गर्ने आधारमा आफ्नो राजनीतिक छवि निर्माण गर्दै आएका छन्। तर आर्थिक प्रदर्शनको कुरा गर्दा भने नतिजाहरूले अर्कै कथा भनिरहेका छन्; यसले क्यालिफोर्नियामा हामीले वर्षौँदेखि थाहा पाएको कुरालाई नै पुष्टि गर्छ — क्यालिफोर्नियाको अर्थतन्त्रको कुनै तुलना छैन।

अमेरिकी ‘ब्युरो अफ इकोनोमिक एनालाइसिस’ को तथ्याङ्कमा आधारित एक नयाँ विश्लेषणले देखाउँछ कि क्यालिफोर्नियाले देशकै उत्कृष्ट त्रैमासिक वृद्धि नतिजाहरूमध्ये एक हासिल गरेको छ। यसले टेक्सास र फ्लोरिडालाई निकै पछाडि पार्दै विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्र र अमेरिकाको आर्थिक इन्जिनका रूपमा आफ्नो स्थान अझ बलियो बनाएको छ।

सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा क्यालिफोर्नियाको अर्थतन्त्र ३.७ प्रतिशतको वार्षिक दरले वृद्धि भयो — जुन सन् २०१३ यताकै उत्कृष्ट त्रैमासिक वृद्धि दर र देशकै तीव्र वृद्धि दरहरूमध्ये एक हो। यसै अवधिमा टेक्सासको अर्थतन्त्र ०.९ प्रतिशत र फ्लोरिडाको १.६ प्रतिशतले मात्र वृद्धि भयो।

गभर्नर ग्याभिन न्युसम भन्छन, “वर्षौँदेखि हामी एउटै काल्पनिक कथा सुन्दै आएका छौँ — क्यालिफोर्नियाको आर्थिक मोडलले काम गर्दैन र टेक्सास वा फ्लोरिडा नै भविष्य हुन्। तर तथ्यहरूले अर्कै कुरा देखाउँछन्। क्यालिफोर्निया विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्र हो र हामी तीव्र गतिमा अघि बढिरहेका छौँ; किनभने हामीले नवीनता, प्रतिभा, उद्यमशीलता र श्रमजीवी वर्गमा लगानी गर्ने बाटो रोजेका छौँ। “रिपब्लिकन-शासित राज्यहरूले श्रमिक परिवारहरूलाई करको भार बढी बोक्न भनिरहँदा, क्यालिफोर्नियाले भने परिवारहरूको खर्च घटाउने र सबैलाई सफलता हासिल गर्न थप सहयोग पुर्‍याउने उपायहरू खोजिरहेको छ।”

क्यालिफोर्नियाका प्रतिस्पर्धी राज्यहरू आफूलाई कम कर लाग्ने र सफल राज्यका रूपमा प्रस्तुत गर्न रुचाउँछन्, तर लाखौं श्रमिक अमेरिकीहरूका लागि वास्तविकता भने निकै फरक छ। टेक्सास र फ्लोरिडासहित १६ वटा राज्यहरूमा, सबैभन्दा कम आय भएका बासिन्दाहरूले क्यालिफोर्नियाका सबैभन्दा धनी १% मानिसहरूको तुलनामा आफ्नो कुल आयको ठूलो हिस्सा राज्य र स्थानीय करका रूपमा तिर्छन्।

विश्वको अग्रणी अर्थतन्त्र

गभर्नर न्युसमले पदभार सम्हालेयता, क्यालिफोर्नियाको वार्षिक कुल गार्हस्थ उत्पादन १.१८ ट्रिलियन डलरभन्दा बढीले वृद्धि भई सन् २०२५ मा ४.२५ ट्रिलियन डलर पुगेको छ। अघिल्ला दुई वर्षहरूमा प्रत्येक वर्ष २०० अर्ब डलरभन्दा बढीको वार्षिक कुल गार्हस्थ्य वृद्धिपछि, सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा आर्थिक उत्पादन वार्षिक दरमा ४.४ ट्रिलियन डलर पुगेको छ।

विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्रका रूपमा, क्यालिफोर्नियाले महत्त्वपूर्ण क्षेत्रहरूमा राष्ट्रको नेतृत्व गरिरहेको छ — जस्तै नयाँ व्यवसायहरूको स्थापना, भेन्चर क्यापिटल (जोखिमपूर्ण लगानी) को आकर्षण, प्राविधिक आविष्कार, उन्नत उत्पादनको विस्तार, उच्च-प्रविधि उद्योगहरूको विकास र अन्य कुनै पनि राज्यको तुलनामा बढी उत्पादन। वास्तवमा, ‘गोल्डेन स्टेट’ (क्यालिफोर्निया) निम्न क्षेत्रहरूमा पहिलो स्थानमा छ: नयाँ व्यवसाय सुरु गर्ने, उत्पादन, भेन्चर क्यापिटल लगानी, उच्च-प्रविधि व्यवसाय र कृषि।

क्यालिफोर्नियामा टेक्सास वा फ्लोरिडाको तुलनामा बढी व्यवसायहरू सञ्चालनमा छन् र यो अमेरिकाको ‘स्टार्ट-अप’ राजधानीका रूपमा कायम छ — जहाँ ४३ लाखभन्दा बढी साना व्यवसायहरूले ७६ लाख क्यालिफोर्नियालीहरूलाई रोजगारी प्रदान गरिरहेका छन्।

पहिलो त्रैमासिकमा रोजगारी सिर्जनाको कुरा गर्दा, क्यालिफोर्नियाले अघिल्लो वर्षको तुलनामा करिब १,३१,५०० रोजगारी थपेको छ — जुन कुनै पनि राज्यको तुलनामा सबैभन्दा ठूलो वृद्धि हो। सन् २०२५ मा क्यालिफोर्नियाको कार्यबलको उत्पादकत्वमा ४.२% वृद्धि भयो, जसले ‘गोल्डेन स्टेट’ लाई राष्ट्रिय उत्पादकत्व वृद्धिको सबैभन्दा ठूलो योगदानकर्ता बनायो र यसले अमेरिकाको कुल आर्थिक उत्पादनको करिब १४% हिस्सा ओगटेको छ।

“प्रतिद्वन्द्वीहरू”

क्यालिफोर्नियाले १३ वर्षमा आफ्नो उत्कृष्ट त्रैमासिक वृद्धि रैंकिंग प्रदान गरे पनि, टेक्सासले ०.९% वृद्धिका साथ राष्ट्रिय रूपमा ३६ औं स्थानमा र फ्लोरिडा १.६% मा २३ औं स्थानमा छ। क्यालिफोर्नियाले २०२५ को चौथो त्रैमासिक डलर वृद्धिमा राष्ट्रका चार ठूला राज्य अर्थतन्त्रहरूको नेतृत्व पनि गर्‍यो, जसले न्यूयोर्क, टेक्सास, वा फ्लोरिडा भन्दा बढी आर्थिक उत्पादनमा $४४.५ बिलियन थप्यो।

क्यालिफोर्नियाको सफलताको आधार

क्यालिफोर्निया $३ ट्रिलियनबाट $४.२५ ट्रिलियन कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा विस्तार हुँदै विश्व-अग्रणी अर्थतन्त्रमा परिणत भएको छ, जसले सबै क्यालिफोर्नियालीहरूमा रेकर्ड लगानी गर्दै सबै अमेरिकी उद्यम पूँजी लगानीको लगभग दुई-तिहाइ आकर्षित गरेको छ, ऐतिहासिक बजेट रिजर्भहरू निर्माण गरेको छ।