वकिलका अनुसार अमेरिकाबाट इरानीहरूलाई फिर्ता पठाउने उडान अन्तिम क्षणमा रोकियो

साफिया रिडल, लस एन्जलस (एपी)। पाकिस्तान हुँदै इरान पठाउन लागिएका इरानी नागरिकहरूलाई बोकेको अमेरिकी विमान आइतबार बिहान अचानक रद्ध गरिएको छ। स्वदेश फर्काइन लागेका केही बन्दीहरूसँग कुरा गरेका एक वकिलले यो जानकारी दिएका हुन्।

‘इरानियन अमेरिकन लिगल डिफेन्स फन्ड’का वकिल अली रहनामाका अनुसार, आइतबार बिहान एरिजोनाको मेसामा कम्तीमा आठ जना इरानीहरूलाई विमानमा चढाइएको थियो। यो विमान जर्जिया हुँदै पाकिस्तान जाने तय भएको थियो। रहनामाले केही इरानी बन्दीहरूको तर्फबाट अदालतमा आपतकालीन निवेदन दर्ता गरेका थिए। उनले बताए अनुसार, कुनै कारण नखुलाई नै उक्त उडान रद्द गरियो।

उक्त संस्थाद्वारा दायर गरिएको एक देवानी मुद्दामा केही दिनअघि सार्वजनिक भएका अदालती कागजातहरू अनुसार, ट्रम्प प्रशासनले अक्टोबरको मध्यतिर इरानीहरूलाई कुनै तेस्रो मुलुक (जसको नाम खुलाइएको छैन) हुँदै इरान फिर्ता पठाउने योजना बनाएको थियो। त्यहाँ युद्ध जारी रहँदा पनि यस्तो योजना बनाइएको थियो। जुलाईमा दायर गरिएको उक्त मुद्दामा, अमेरिकामा शरण खोजिरहेका इरानीहरूबारेको गोप्य जानकारी अमेरिकी सरकारले इरानी अधिकारीहरूलाई गैरकानुनी रूपमा उपलब्ध गराएको आरोप लगाइएको छ।

सेप्टेम्बर २०२५ देखि जनवरी २०२६ को बीचमा इरानतर्फ तीनवटा ‘डिपोर्टेसन’ (निष्कासन) उडानहरू भएका थिए, जसमा १०० भन्दा बढी इरानी नागरिकहरूलाई फिर्ता पठाइएको थियो। फेब्रुअरीमा सुरु भएको युद्धका बीचमा प्रशासनले नयाँ योजनाहरूको पुष्टि गर्नुले उनीहरूको कडा आप्रवासन नीति कार्यान्वयन गर्ने दृढतालाई देखाउँछ। यस नीतिअन्तर्गत मानिसहरूलाई फिर्ता पठाउने क्रम तीव्र पारिएको छ, जसमा यस्ता ठाउँहरू पनि समावेश छन् जहाँ फिर्ता पठाइएका व्यक्तिहरूको ज्यान जोखिममा पर्न सक्ने आलोचकहरूको भनाइ छ।

होमल्याण्ड सेक्युरिटी (गृह सुरक्षा विभाग) ले टिप्पणी गर्न अस्वीकार गर्यो

आइतबार ‘द एसोसिएटेड प्रेस’ले सोधेका प्रश्नहरूको जवाफमा, अमेरिकी ‘डिपार्टमेन्ट अफ होमल्याण्ड सेक्युरिटी’को प्रेस कार्यालयले एक अज्ञात प्रवक्ताको भनाइ उद्धृत गर्दै विज्ञप्ति जारी गर्यो। उक्त विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि ‘इमिग्रेसन एण्ड कस्टम्स इन्फोर्समेन्ट’ (आइस) ले “सम्भावित निष्कासन कार्यहरू—जसमा उडान तालिका, यात्रुहरूको विवरण, गन्तव्य वा व्यक्तिगत मुद्दाका विवरणहरू पर्छन्—बारे कुनै टिप्पणी गर्दैन।” साथै, उक्त निकायले भविष्यमा हुने निष्कासन कार्यहरूबारे पनि कुनै पुष्टि गर्न अस्वीकार गर्यो।

“आफ्नो वाचा अनुसार, ट्रम्प प्रशासन इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो निष्कासन अभियान सञ्चालन गर्न सबै कानुनी विकल्पहरू प्रयोग गरिरहेको छ,” उक्त विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

अक्टोबरमा अदालतमा पेस गरिएका कागजातहरूमा प्रशासनले निष्कासन कहिले गरिने हो भन्नेबारे स्पष्ट पारेको थिएन। तर, गत हप्ता आप्रवासी हिरासतमा रहेका करिब एक दर्जन इरानी नागरिकहरूले आफूहरूलाई पाकिस्तान हुँदै इरान पठाउने गरी निष्कासन उडानको तयारी भइरहेको जानकारी दिइएको बताएका छन्। यस कुराको पुष्टि उनीहरूका वकिलहरूले अमेरिकी गृह सुरक्षा विभाग (डिएचएस) सँग गरेका छन्।

अधिकारवादी समूहका अनुसार हिरासतमा रहेका व्यक्तिहरूसँग इरानी अधिकारीहरूले सम्पर्क गरेका छन्।

राहनामाका अनुसार, आइतबार उडानमा चढेका आठ जना हिरासतमा रहेका व्यक्तिहरूसँग ‘इरानी हित खण्ड’का एक वरिष्ठ अधिकारीले भेट गरेका थिए। यो वासिङ्टनस्थित पाकिस्तानी दूतावासभित्र रहेको इरानको प्रतिनिधि कार्यालय हो, जसले कन्सुलर मामिलाहरू हेर्ने गर्छ। ती अधिकारीले उनीहरूलाई इरानी सरकारले पाकिस्तानबाट इरानसम्म लैजाने बताएका थिए।

इरानी आप्रवासी अधिकारवादी समूहद्वारा दायर गरिएको मुद्दामा, हिरासतमा रहेका कम्तीमा एक दर्जन इरानीहरूले आफूहरूसँग इरानी अधिकारीहरूले सम्पर्क गरेको बताएका छन्। ती अधिकारीहरूलाई उनीहरूको शरणसम्बन्धी दाबी बारेका संवेदनशील जानकारीहरू थाहा थियो।

राष्ट्रपति जो बाइडेनद्वारा मनोनीत अमेरिकी जिल्ला न्यायाधीश आना सी. रेयेसले यी दाबीहरूबारे अन्तिम फैसला त सुनाएकी छैनन्, तर उनले अमेरिकी सरकारलाई एउटा आदेश दिएकी छिन्। उक्त आदेश अनुसार, इरानीहरूलाई इरान वा अन्य कुनै देशमा निष्कासन गर्ने योजना अन्तिम रूपमा तय भएमा अदालतलाई २४ घण्टा अगाडि जानकारी दिनुपर्नेछ, र निष्कासन गर्नुभन्दा पाँच दिन अगाडि लिखित सूचना दिनुपर्नेछ।

आइतबार अदालतमा पेस गरिएको एक निवेदनमा, ‘डिफेन्स फन्ड’ (कानुनी प्रतिरक्षा कोष) ले आइतबारको निष्कासन उडानबारे आफूले थाहा पाएका विवरणहरू प्रस्तुत गर्‍यो। साथै, प्रशासनले निष्कासन योजनाबारे पूर्वसूचना दिनुपर्ने न्यायाधीशको निर्देशन उल्लंघन गरेको हुन सक्ने तर्क पनि अघि सार्यो।

आइतबार पछि, सरकारले यस मुद्दामा अदालतमा केही कागजातहरू पेस गर्‍यो, तर ती कागजातहरू गोप्य राखिएकाले सर्वसाधारणको पहुँचमा छैनन्।

समूहका अनुसार, ती व्यक्तिहरू स्वदेश फर्काइएमा उनीहरूमाथि उत्पीडन हुन सक्छ।

‘इरानियन अमेरिकन लिगल डिफेन्स फन्ड’ले मानिसहरूलाई फिर्ता पठाउने उडानहरू रोक्न माग गरेको छ। एक विज्ञप्ति जारी गर्दै उक्त संस्थाले भनेको छ, “यसले अमेरिका-इरान द्वन्द्व सुरु भएयता इरानीहरूलाई इरान फिर्ता पठाइने पहिलो घटनाका रूपमा चिह्नित गर्ने देखिन्छ।”

उक्त संस्थाकी कार्यकारी निर्देशक यास्मिन चुबिनले आइतबार एक विज्ञप्तिमा भनिन् कि, जारी सैन्य द्वन्द्वका बीच अमेरिकाले इरानीहरूलाई—जसमा शरणार्थीका रूपमा आवेदन दिएका व्यक्तिहरू पनि छन्—किन जबर्जस्ती इरान फिर्ता पठाउँदै छ भन्ने कुरा बुझ्न कठिन छ।

चुबिनका अनुसार, यसरी फिर्ता पठाइनुको परिणाम “अपरिवर्तनीय हुन सक्छ र सम्बन्धित व्यक्तिहरूले उत्पीडन, यातना वा मृत्युको सामना गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।”

राहनामाका अनुसार, रद्ध गरिएको उडानमा रहेका व्यक्तिहरूमध्ये कम्तीमा एक जनाले झन्डै दुई वर्षको हिरासतपछि स्वेच्छाले इरान फर्कने निर्णय गरेका थिए। उनले यसलाई “अमानवीय कारावास” को संज्ञा दिँदै, त्यहाँबाट निस्कने तीव्र छटपटीका कारण ती व्यक्तिले फर्कन चाहेको बताए। फिर्ता पठाइन लागेका अन्य कति जना व्यक्तिहरूले स्वेच्छाले जान मञ्जुर गरेका थिए भन्ने कुरा भने स्पष्ट छैन।