सन् १९९६ मा टुप्याक शकुरको हत्याको योजना बनाएको आरोप लागेका एक व्यक्तिमाथि मुद्धा चलिरहेको छ

लस भेगास (एपी)। हिप-हपका चर्चित हस्ती टुप्याक शकुरको हत्या दशकौँदेखि रहस्यको विषय बनेको थियो; अब सन् १९९६ मा लास भेगास स्ट्रिप नजिकै भएको गोलीकाण्डको योजना बनाएको आरोप लागेका व्यक्तिमाथि मुद्दाको सुनुवाइ सुरु हुँदैछ।

सोमबार बिहान लास भेगासको अदालतबाहिर जम्मा भएका समर्थकहरूमाझ ती चर्चित र्यापरका परिवारका सदस्यहरू पनि थिए। त्यहाँ ‘जुरी’ (निर्णायक मण्डल) छनोटको प्रक्रिया सुरु भएको थियो, जुन यस हप्ताको अधिकांश समयसम्म चल्न सक्छ।

“जसको यसमा कुनै पनि संलग्नता थियो, जसले यसको योजना बनायो वा जसको यसमा कुनै हात थियो, उनीहरूलाई जेलमा हाल्नुपर्छ,” शकुरका काकाका छोरा (कजिन) केन्ड्रिक लेसेनले भने।

६३ वर्षीय डुआन “केफे डी” डेभिसले आफूमाथि लागेको हत्याको आरोप अस्वीकार गरेका छन्। उनीमाथि आपराधिक गिरोहलाई बढावा दिने वा सघाउने उद्देश्यले घातक हतियार प्रयोग गरी शकुरको हत्या गरेको आरोप लगाइएको छ। घटनाको समयमा डेभिस ‘साउथ साइड कम्पटन क्रिप्स’ नामक गिरोहका नाइके थिए।

निलो सर्ट र टाई लगाएका डेभिस सोमबार आफ्ना वकिलको छेउमा चुपचाप बसेका थिए। सोही क्रममा नेभाडाकी न्यायाधीश कार्ली किर्नीले सम्भावित ७५ जना जुरी सदस्यहरूसँग उनीहरूलाई कुनै स्वास्थ्य समस्या, भाषासम्बन्धी कठिनाइ वा जिम्मेवारी निर्वाह गर्नमा कुनै अवरोध छ कि छैन भनेर सोधपुछ गरिन्।

करिब एक महिनासम्म चल्ने यो सुनुवाइले हिप-हप जगतको एउटा ऐतिहासिक र महत्त्वपूर्ण घटनासँग जोडिएका परिस्थितिहरूलाई उजागर गर्नेछ। ‘टु-प्याक’ र ‘माकाभेली’ जस्ता मञ्चीय नामले समेत चिनिने शकुरलाई सर्वकालीन प्रभावशाली र्यापरहरूमध्ये एक मानिन्छ।

७ सेप्टेम्बर १९९६ मा शकुर संगीत व्यवसायी म्यारियन “सुज” नाइटसँग बीएमडब्लु कारमा सवार थिए। सोही बेला ‘रेड लाइट’ (ट्राफिक बत्ती) मा उनीहरूको छेउमा एउटा सेतो क्याडिलक कार आएर रोकियो र गोलीबारी सुरु भयो। कारको यात्रु सिटमा बसेका शकुरलाई धेरै पटक गोली लाग्यो र छ दिनपछि उनको मृत्यु भयो, जबकि नाइट भने बाँच्न सफल भए।

यो मुद्दा लामो समयसम्म ओझेलमा परेको थियो, तर सन् २०१९ मा डेभिसले दिएका सार्वजनिक बयान र आफ्नो संस्मरणमार्फत सबै कुरा खुलासा गरेपछि यसले पुनः चर्चा पायो। अन्ततः सन् २०२३ मा उनलाई पक्राउ गरियो।

टुपाक शकुरको हत्या कसले गर्‍यो भन्ने प्रश्नको जवाफ यो मुद्दाको सुनुवाइबाट पाइने सम्भावना कम छ।

क्लार्क काउन्टी जिल्ला अदालतको इजलासमा सर्वसाधारणका लागि सिटको अभाव छ; त्यसैले भित्र प्रवेश गर्ने मौका पाउन दैनिक रूपमा ‘लट्री’ (भाग्य परीक्षा) को व्यवस्था गरिएको छ।

काउन्टीका प्रमुख सहायक जिल्ला न्यायाधिवक्ता बिनु पालालले सम्भावित ज्युरी सदस्यहरूलाई उनीहरू शकुरको हत्यासम्बन्धी मुद्दाको सुनुवाइका लागि अदालतमा उपस्थित भएको जानकारी गराए। उनले मुद्दामा संलग्न व्यक्तिहरूबारे सम्भावित ज्युरी सदस्यहरूलाई जानकारी छ कि छैन भनेर बुझ्न नाइट्स र सिन “डिडी” कोम्ब्सलगायतका व्यक्तिहरूको नाम लिन थाले।

सरकारी वकिलहरूले डेभिसमाथि त्यो रात आफैँले गोली चलाएको आरोप लगाएका छैनन् र यो सुनुवाइले कसले गोली चलायो भन्ने कुरा पुष्टि गर्ने सम्भावना पनि कम छ। यसको सट्टा, सरकारी वकिलहरूले डेभिसले नै ती निर्णयहरू लिएका थिए जसका कारण शकुरको मृत्यु भयो र उनले नै बन्दुक उपलब्ध गराएका थिए भन्ने कुरा प्रमाणित गर्ने योजना बनाएका छन्।

डेभिसले “कम्पटन स्ट्रिट लेजेन्ड्स” नामक संस्मरण सह-लेखन गरेका छन्, जसमा गोलीकाण्डमा उनको भूमिकाबारे वर्णन गरिएको छ। पुस्तकमा उल्लेख भएअनुसार डेभिसले एक सहयोगीबाट ह्यान्डगन (सानो बन्दुक) लिएर क्याडिलक कारको पछाडिको सिटमा फ्याँकेका थिए, तर घातक गोली कसले चलायो भन्ने कुरा भने त्यसमा खुलाइएको छैन।

डेभिसका भतिजा ओर्लान्डो “बेबी लेन” एन्डरसनलाई लामो समयदेखि गोली चलाउने मुख्य शंकास्पद व्यक्तिका रूपमा हेरिन्थ्यो, तर उनीविरुद्ध कहिल्यै अभियोग लगाइएन। शकुरको मृत्यु भएको दुई वर्षपछि क्यालिफोर्नियाको कम्पटनमा गिरोहबीच भएको अर्को एउटा गोलीकाण्डमा उनको मृत्यु भयो।

डेभिस र एन्डरसनसँगै कारमा अन्य दुई व्यक्ति — डियान्ड्रे “फ्रिकी” स्मिथ र टेरी “बबल अप” ब्राउन — पनि थिए, तर उनीहरूको पनि मृत्यु भइसकेको छ।

लास भेगासको सुनुवाइमा कस-कसले गवाही दिने अपेक्षा गरिएको छ?

सरकारी वकिलहरूले ३५ देखि ४५ जनासम्म साक्षीहरूलाई बोलाउने अपेक्षा गरिएको छ; यसमा शाकुरलाई गोली लाग्नुभन्दा केही क्षणअघि देखेका व्यक्तिदेखि लिएर त्यस समय शाकुर र डेभिसको निकट सम्पर्कमा रहेका व्यक्तिहरूसम्म समावेश छन्।

साक्षीहरूको सूचीमा लस भेगासका पूर्व मेयर ओस्कर गुडम्यान र शाकुरका परिवारका सदस्यहरू पनि समावेश छन्। यद्यपि, सूचीमा रहेका सबैले अनिवार्य रूपमा बयान दिनेछन् भन्ने छैन।

क्यालिफोर्नियाका बासिन्दा लियोनार्ड जेफरसनले पनि बयान दिने अपेक्षा गरिएको छ; उनले शाकुर चढेको बीएमडब्ल्यू गाडीको छेउमा आफ्नो गाडी रोकेर तस्बिर खिचेका थिए, जुन शाकुरको अन्तिम ज्ञात तस्बिर बन्न पुग्यो।

सरकारी वकिलहरूले ‘साउथ साइड क्रिप्स’  गिरोहसँग आबद्ध डेन्भोन्टा लीलाई पनि बोलाउने अपेक्षा गरिएको छ।

ग्रान्ड ज्युरीसमक्ष दिएको बयानमा लीले बताएका थिए कि प्रतिद्वन्द्वी गिरोहहरू—क्रिप्स र मोब पिरु —आपसमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेका रेकर्ड लेबलहरू ‘डेथ रो रेकर्ड्स’ र ‘ब्याड बोय रेकर्ड्स’सँग जोडिएका थिए।

त्यो रात घटनास्थलमा उपस्थित नभए पनि, लीले बयान दिएका थिए कि एन्डरसनसँग गोली हान्ने स्पष्ट अवसर थिएन, त्यसैले स्मिथले बन्दुक लिएर गोली चलाएका थिए। उनले यो पनि बताए कि डेभिस मुख्य योजनाकार थिए र उनले एन्डरसनलाई बन्दुक दिएका थिए, जसले पछि त्यो स्मिथलाई हस्तान्तरण गरेका थिए।

साक्षीहरूको सूचीमा ग्रान्ड ज्युरीसमक्ष यसअघि नै बयान दिइसकेका अन्य व्यक्तिहरू पनि छन्; यसमा शाकुरका साथी माल्कम ग्रिनिज समावेश छन्, जो त्यो रात शाकुरको टोलीसँगै यात्रा गरिरहेका थिए। कम्पटनमा हुर्केका र ‘डेथ रो रेकर्ड्स’ का लागि सुरक्षाको काम गरेका रेजी राइटले पनि बयान दिने अपेक्षा गरिएको छ।

तर अन्य साक्षीहरू भने नयाँ हुनेछन्; यसमा ‘डेथ रो’ को सुरक्षा टोलीका पूर्व सदस्य र ‘मोब पिरु’ का पूर्व सदस्य समावेश छन्, जो शाकुरलाई गोली हानिएको रात ‘क्लब ६६२’ मा उपस्थित थिए।

साक्षीहरूमा पूर्व प्रहरी अधिकारी र जासूसहरूका साथै गिरोहसम्बन्धी विज्ञहरू पनि समावेश छन्।

डेभिसको बचाउ पक्षका वकिलले थोरै संख्यामा मात्र साक्षीहरू बोलाउने अपेक्षा गरिएको छ; यसमा झूटो स्वीकारोक्ति र जबर्जस्ती सोधपुछ गर्ने तरिकाहरू सम्बन्धी एक विज्ञ पनि समावेश छन्।

टुपाकको मुद्दाको सुनुवाइमा सेलिब्रेटीहरूको उपस्थिति पनि हुन सक्छ।

सम्भावित साक्षीहरूमध्ये एक जना क्यालिफोर्नियाको जेलमा छन्। जनवरी २०१५ मा कम्पटनका एक व्यवसायीलाई गाडीले किचेर हत्या गरेको अभियोगमा नाइट क्यालिफोर्नियामा २८ वर्षको जेल सजाय काटिरहेका छन्। उनले यसअघि डेभिसको मुद्दामा आफूले गवाही नदिने बताएका थिए।

त्यो रात घटनामा संलग्न दुईवटा सवारी साधनमध्ये एउटामा सवार रहेका अर्का जीवित प्रत्यक्षदर्शीका रूपमा, नाइटको गवाहीले यो मुद्दाको नतिजा निर्णायक रूपमा प्रभावित पार्न सक्छ।

डेभिसका प्रतिरक्षा वकिल माइकल स्यान्फ्टले एसोसिएटेड प्रेसलाई बताएअनुसार, यदि नाइटले गवाही दिए भने उनी डेभिसको पक्षमा एक महत्त्वपूर्ण साक्षी साबित हुन सक्छन्।

कम्ब्सले गवाही देलान् कि नदेलान् भन्नेबारे पनि प्रशंसकहरूले अड्कलबाजी गरिरहेका छन्, तर साक्षीहरूको सूचीमा उनको नाम समावेश छैन। उनी वेश्यावृत्तिसम्बन्धी अभियोगमा दोषी ठहरिएपछि न्यु जर्सीको जेलमा चार वर्षको सजाय काटिरहेका छन्।

आफ्नो पुस्तकमा डेभिसले कम्ब्स नाइट र शकुरको मृत्यु चाहन्थे र उनीहरूको हत्या गर्न डेभिसलाई पैसाको प्रस्ताव गरेका थिए भनी दाबी गरेका छन्। कम्ब्सले भने लामो समयदेखि यसमा आफ्नो कुनै संलग्नता नरहेको बताउँदै आएका छन्।