ट्रम्पसँग जुधिसकेका विश्व नेताहरूले रिपब्लिकनहरूको चुनावी पराजयलाई लिएर राहतका साथै सावधानी मिश्रित प्रतिक्रिया जनाएका छन्
लन्डन (एपी)। ‘अमेरिका पहिलो’ नीति लिने राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग बेलाबेलामा विवादमा परेका विश्व नेताहरूले बुधबार अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा उनको रिपब्लिकन पार्टीको नराम्रो हारलाई केही हदसम्म राहतका रूपमा लिएका छन्। यसले उनीहरूमा अमेरिकाको विदेश नीति अब कम आक्रामक हुने हो कि भन्ने आशा जगाएको छ।
तर, यो आशासँगै केही आशंका पनि जोडिएका छन्; अमेरिकी मतदाताको यो असन्तुष्टिले इरानसँगको अमेरिकी द्वन्द्व अन्त्य हुने, भन्सार शुल्कसम्बन्धी ट्रम्पका नीतिहरू परिवर्तन हुने, वा युक्रेन तथा अमेरिकाका युरोपेली सहयोगीहरूप्रति ट्रम्पको फितलो समर्थनमा सुधार आउने कुरा निश्चित छैन।
प्रगतिशील राजनीतिज्ञहरूले यस नतिजालाई विश्वभर उदारवादी शक्तिहरूको पुनरागमनको एक हिस्साका रूपमा हेरेका छन्। यसअघि हंगेरी, ब्राजिल र सर्बियामा दक्षिणपन्थी लोकवादी नेताहरूले हार बेहोरेका थिए।
स्पेनका सामाजिक लोकतान्त्रिक प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजले ‘एक्स’मा लेखेका छन् कि अमेरिकीहरूले “घृणाको विरुद्ध, पुरुषवादी अहंकारको विरुद्ध, जलवायु परिवर्तनलाई अस्वीकार गर्ने सोचको विरुद्ध र उच्च वर्गको विशेषाधिकारको विरुद्ध” मतदान गरेका छन्।
नोभेम्बर २९ मा निर्वाचनको सामना गर्न लागेका सान्चेजले लेखे, “यो ब्राजिलमा भयो, भर्खरै अमेरिकामा भयो, र अब चाँडै स्पेनमा पनि हुनेछ।”
नर्वेका विदेशमन्त्री एस्पेन बार्थ आइडेले भने कि अमेरिकीहरूको बहुमतले स्पष्ट सन्देश दिएको छ— “उनीहरू ‘मागा’ – ‘मेक अमेरिका ग्रेट अगेन’) बाट आजित भइसकेका छन् र अब अर्कै बाटो हिँड्न चाहन्छन्। ध्रुवीकरण अब धेरै भयो।”
युरोपेली नेताहरू आशावादी त छन्, तर उनीहरूमा केही सतर्कता पनि देखिन्छ
बेलायतका प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहमले आशा व्यक्त गरे कि निर्वाचनको यो नतिजाले वासिङ्टन र अन्य राजधानीहरूमा इरानसँगको द्वन्द्व अन्त्य गर्ने विषयमा ध्यान केन्द्रित गराउनेछ। इरानसँगको तनावका कारण इन्धनको मूल्य अत्यधिक बढेको छ, जुन मतदाताहरूका लागि निराशाको एउटा मुख्य कारण बनेको छ।
एन्टिगुवामा आयोजित कमनवेल्थ शिखर सम्मेलनको भ्रमणका क्रममा बर्नहमले भने, “अहिले विश्वसँग हामी सबैलाई असर गरिरहेको एउटा मुद्दा—जीवनयापनको लागत (महँगी)—को वरिपरि एकजुट हुने अवसर छ। तर, मध्यपूर्वको द्वन्द्व समाधान नभएसम्म म मानिसहरूमाथि परेको जीवनयापनको लागतसम्बन्धी दबाब कम गर्न सक्दिनँ।”
यसका साथै, “रुसले सुरु गरेको युक्रेनको द्वन्द्व पनि छ। यी त्यस्ता विषय हुन् जसमा हामीले अहिले ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्छ, र मलाई आशा छ कि विश्वले यसो गर्नका लागि समय पाउनेछ।”
तर युरोपका अन्य कतिपयले चेतावनी दिएका छन् कि ट्रम्प अझै दुई वर्ष सत्तामा रहने भएकाले अमेरिकी विदेश नीतिमा तत्काल कुनै परिवर्तन आउने छैन। यस नीतिले रक्षा, आर्थिक र कूटनीतिक गठबन्धनहरूलाई लगभग टुट्ने अवस्थासम्म पुर्याएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले आप्रवासनदेखि ‘विन्ड फार्म’ (हावाबाट बिजुली निकाल्ने केन्द्र) सम्मका विभिन्न विषयमा युरोपेली नेताहरूको आलोचना गरेका छन्, भन्सार शुल्क लगाएर उनीहरूको अर्थतन्त्रलाई अस्थिर बनाएका छन्, नेटोबाट अमेरिकालाई बाहिर निकाल्ने धम्की दिएका छन्, र नेटोको सहयोगी राष्ट्र डेनमार्कको अर्ध-स्वायत्त क्षेत्र ‘ग्रिनल्याण्ड’ लाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिने इच्छासमेत व्यक्त गरेका छन्।
अस्ट्रियाकी विदेश मन्त्री बीट माइनल-राइजिन्जरले भनिन्, “निर्वाचनको नतिजा जे भए पनि, अस्ट्रिया र युरोपको सुरक्षा तथा समृद्धि क्यान्सास वा आयोवाका मानिसहरूले कसरी मतदान गर्छन् भन्ने कुरामा निर्भर हुनु हुँदैन। त्यसैले हामी आफ्नै रक्षा क्षमता र प्रतिस्पर्धात्मक क्षमतालाई सुदृढ गर्दैछौं।”
‘च्याथम हाउस’ नामक थिंक ट्यांकमा अमेरिका तथा उत्तर अमेरिका कार्यक्रमकी निर्देशक लरेल र्यापले भनिन्, “अमेरिका र युरोपबीचको सम्बन्धमा ‘हामी फर्कियौं’ भन्ने खालको कुनै क्षण आउने छैन।”
उनले भनिन्, “मलाई लाग्दैन कि यसले युरोपप्रति अमेरिकी प्रशासनको दृष्टिकोणमा कुनै ठूलो परिवर्तन ल्याउनेछ। अहिलेसम्मको सम्बन्ध निकै ‘लेनदेनमा आधारित’ रहँदै आएको छ, जसमा युरोपले अमेरिकालाई दिन सक्ने योगदान—विशेष गरी रक्षा सम्बन्धको सन्दर्भमा—प्रति गहिरो शंका व्यक्त गरिएको छ।”
रुसलाई आशा छ कि ट्रम्पले आफ्नो वर्तमान दृष्टिकोणलाई नै निरन्तरता दिनेछन्
ट्रम्प प्रशासनले युक्रेनलाई पनि युद्ध अन्त्य गर्न दबाब दिने प्रयास गरेको छ; यो युद्ध रुसले सन् २०२२ मा पूर्ण स्तरको आक्रमण गरेर सुरु गरेको थियो। युक्रेनले वासिङ्टनमाथि महत्त्वपूर्ण ‘इन्टरसेप्टर’ (शत्रुको क्षेप्यास्त्र खसाल्ने) मिसाइलहरू उपलब्ध गराउन ढिलाइ गरेको आरोप लगाएको छ। साथै, ‘स्टारलिंक’ र ‘स्टारशिल्ड’ स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवामा आएको अस्थायी अवरोधले रुसी आक्रमणविरुद्ध प्रतिरक्षा गर्ने आफ्नो क्षमतामा बाधा पुर्याएको युक्रेनले जनाएको छ।
गत महिना, युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीप्रति अपमानजनक टिप्पणी गरिरहँदा पनि, ट्रम्पले रुसमाथिका प्रतिबन्धहरू फुकुवा गरिदिए। जबकि, युक्रेनलाई सहयोग गर्ने उद्देश्यले ल्याइएको कानुनको हिस्साका रूपमा कंग्रेसले ती प्रतिबन्धहरूलाई अत्यधिक बहुमतले पारित गरेको थियो।
क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले बुधबार भने कि, निर्वाचनको नतिजा जे भए पनि रुसले ट्रम्पले “शान्ति स्थापनाका आफ्ना प्रयासहरू जारी राख्ने” अपेक्षा गरेको छ।
जर्मनीका एक प्रमुख सांसदले रिपब्लिकनहरूलाई यो नतिजालाई ट्रम्पको “गलत विदेश नीति” माथि मतदाताहरूको फैसलाका रूपमा हेर्न आग्रह गरे।
चान्सलर फ्रेडरिक मर््जको मध्य-दक्षिणपन्थी गुटको संसदीय समूहका विदेश नीति प्रवक्ता युर्गेन हार्टले एआरडी टेलिभिजनलाई बताएअनुसार, उनले ट्रम्पले विदेश मामिलामा “अझ बढी विवेकपूर्ण व्यवहार” देखाउने आशा गरेका छन्।
दक्षिण अफ्रिकी राष्ट्रपति सिरिल रामाफोसा—जो ट्रम्पको आधारहीन दाबीको निशानामा परेका थिए (जसमा ट्रम्पले रामाफोसाको सरकारले देशको गोरा अल्पसङ्ख्यक समुदायमाथि भेदभाव गर्ने आरोप लगाएका थिए)—ले भने कि यदि डेमोक्र्याटहरूले कंग्रेसका दुवै सदनमा नियन्त्रण कायम गरे भने यसले “विश्व सम्बन्धमा नयाँ युगको सुरुवात” गर्नेछ।
तर, च्याथम हाउसकी र्यापले भनिन् कि ट्रम्पलाई विदेश नीतिको तुलनामा घरेलु मामिलामा नियन्त्रण गर्न कंग्रेसका लागि केही सहज हुनेछ।
उनले भनिन्, “विदेश नीतिका धेरैजसो उपकरणहरू प्रयोग गर्ने सन्दर्भमा, ट्रम्पसँग अझै पनि आफ्नो इच्छाअनुसार निर्णय लिने व्यापक स्वतन्त्रता छ। डेमोक्र्याटहरूले इरान युद्धका विषयमा मतदान गराउने बताएका छन्, तर यस्ता एकपक्षीय कदमहरूमा उनलाई वास्तवमै नियन्त्रणमा राख्न निकै कठिन हुनेछ।”
