अक्टोबर ७ को घटनापछिको परिस्थितिलाई केन्द्रबिन्दुमा राखेर इजरायलीहरू निर्णायक निर्वाचनमा मतदान गर्दै छन्

जेरुसेलम (एपी)। इजरायलीहरू मंगलबार एक निर्णायक निर्वाचनमा मतदान गर्दैछन्। यस समयमा उनीहरूको देश समाधान नभएका युद्धहरू, हमासद्वारा ७ अक्टोबर २०२३ मा गरिएको आक्रमणपछिको गहिरो शोक र आक्रोश, तथा लामो समयदेखि सत्तामा रहेका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूलाई लिएर गहिरो विभाजनको सामना गरिरहेको छ।

दिउँसोपछि मतदान गरेका नेतान्याहूलाई सत्ताबाट हटाउन चाहने विभिन्न राजनीतिक दलहरूको चुनौतीको सामना गर्नुपरिरहेको छ। जनमत सर्वेक्षणहरूले उनका मुख्य प्रतिद्वन्द्वी, पूर्व सैन्य प्रमुख गादी आइजेनकोटसँग कडा प्रतिस्पर्धा हुने संकेत गरेका छन्।

केन्द्रीय निर्वाचन समितिका अनुसार, अपराह्न ४ बजेसम्म करिब ५६ प्रतिशत योग्य मतदाताले मतदान गरिसकेका थिए। सन् १९७३ यताको सोही समय अवधिसम्मको यो सबैभन्दा उच्च मतदान दर हो। मंगलबार अबेर सार्वजनिक हुने ‘एक्जिट पोल’ (मतदानपछिको सर्वेक्षण) ले इजरायलीहरूले कसरी मतदान गरे भन्ने प्रारम्भिक संकेत दिनेछन्, जबकि आधिकारिक नतिजा भने आगामी दिनहरूमा आउनेछ।

यो निर्वाचनलाई धेरैले नेतान्याहूको करिब १७ वर्ष लामो (निरन्तरजस्तै) शासनमाथिको जनमत संग्रहका रूपमा हेरेका छन्। आफ्नो इतिहासकै सबैभन्दा घातक आक्रमण हुनुभन्दा अघि नै, विभिन्न मुद्दाहरूमा इजरायली समाज गहिरो रूपमा विभाजित थियो। गाजा, लेबनान र इरानमा भएका युद्धहरू, साथै वेस्ट बैंकमा बसोबास गर्ने यहुदी बस्तीका मानिसहरूद्वारा गरिएका हिंसात्मक घटनाहरूले विश्वव्यापी आक्रोश निम्त्याएका छन्। यसले इजरायलका निकटतम सहयोगीहरूसँगको सम्बन्धमा तनाव बढाएको छ र यहुदी-विरोधी भावनामा वृद्धि गराएको छ।

इजरायलीहरूका लागि, यो निर्वाचनलाई राज्यको स्वरूप कस्तो हुने भन्ने विषयमाथिको संघर्षका रूपमा हेरिएको छ। एकातिर नेतान्याहू र उनका अति-राष्ट्रवादी तथा धार्मिक सहयोगीहरू छन् भने अर्कोतिर राज्यको उदारवादी र धर्मनिरपेक्ष आधारलाई जोगाउन चाहने पक्षहरू छन्।

करिब ७० लाखभन्दा बढी मानिसहरू मतदान गर्न योग्य छन् र हजारौंको संख्यामा मानिसहरू विदेशबाट समेत मतदानका लागि आइपुगेका छन्।

अरब मतदाताहरूको सहभागिता निर्णायक हुन सक्छ

इजरायलको विभाजित संसदीय राजनीतिमा, कुनै पनि एकल दलले अहिलेसम्म स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्न सकेको छैन। यस्तो सम्भावना छ कि न त नेतान्याहूको गठबन्धन, न त उनलाई सत्ताबाट हटाउन चाहने दलहरूको समूहसँग बहुमतका लागि आवश्यक समर्थन पुग्नेछ। यदि यस्तो भएमा, नयाँ नेता चयन हुनुअघि हप्तौंसम्म वार्ता र छलफल चल्न सक्छ।

“यो निकै भावुक र निर्णायक क्षण हो,” नेतान्याहूले भने। मतदानपछि पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उनले भने कि निर्वाचनको नतिजालाई यता वा उता पार्न सक्ने अरब दलहरूले “ठूलो, वास्तवमै निकै ठूलो समर्थन पाइरहेका छन्। उनीहरू अभूतपूर्व संख्यामा मतदान केन्द्रहरूमा पुगिरहेका छन्।” विगतका चुनावहरूमा नेतान्याहूले आफ्नै दक्षिणपन्थी मतदाताहरूलाई उत्साहित पार्न उच्च अरब मतदानको चेतावनी दिएका थिए। यद्यपि उनले आफ्नो पछिल्लो दाबीको लागि प्रमाण प्रदान गरेनन्, केन्द्रीय चुनाव समितिको तथ्याङ्क अनुसार अरब समुदाय र उदारवादी गढहरूमा मतदान उल्लेखनीय रूपमा बढेको देखिन्छ।

चिन्ताको अर्को संकेतमा, नेतान्याहूको दक्षिणपन्थी लिकुड पार्टीले राति १० बजेपछि मतदान समय बढाउन निवेदन दियो। आइसेनकोटले उक्त कदमलाई अस्वीकार गरे र मतदाताहरूलाई नेतान्याहूको “डराउने रणनीति” लाई बेवास्ता गर्न आह्वान गरे।

इजरायलमा अरब समुदायको नेतृत्वमा रहेका दलहरू ‘किङमेकर’ (निर्णायक शक्ति) बन्न सक्छन् — यदि अन्य दलहरू उनीहरूसँग सहकार्य गर्न सहमत भएमा।

इस्लामिस्ट ‘राअम’ पार्टीका प्रमुख मन्सुर अब्बासले भने, “हाम्रो मतले सरकार परिवर्तन गर्नेछ।” इजरायलमा अरब समुदायको जनसंख्या करिब २० प्रतिशत छ।

इजरायलका अति-दक्षिणपन्थी राष्ट्रिय सुरक्षा मन्त्री इतामार बेन-गभिर — जो प्यालेस्टिनी बन्दीहरूलाई जिस्क्याउने र गाजाका केही प्यालेस्टिनीहरूलाई “मानिस नै होइनन्” भन्ने अभिव्यक्ति दिने व्यक्तिका रूपमा परिचित छन् — उनले चेतावनी दिए कि यदि नेतान्याहू र उनका सहयोगीहरूले जित हासिल गरेनन् भने, “यो मन्सुर अब्बासको सरकार हुनेछ।”

जेरुसेलमस्थित ‘इजरायल डेमोक्रेसी इन्स्टिच्युटका अनुसन्धानकर्ता ओफेर केनिगका अनुसार, विपक्षीलाई समर्थन गर्ने क्षेत्रहरूमा मतदाताको उच्च उपस्थिति (मतदान प्रतिशत) नेतान्याहूका लागि समस्याको विषय बन्न सक्छ।

उनले थपे, “तर नेतान्याहूले विगतमा पनि निर्वाचनको अन्तिम समयमा मतदाताहरूलाई एकजुट गर्न सफल भएका छन्, त्यसैले धेरै सावधानी अपनाउन आवश्यक छ।”

केही मतदाताहरूमा तीव्र भावनाहरू देखिए

केही मतदाताहरूमा तीव्र भावनाहरू देखिए। लेबनानको सीमा नजिकै रहेको नेतान्याहूको बलियो पकड भएको क्षेत्र ‘किर्यत श्मोना’मा एक व्यक्तिले आइजेनकोटको पोस्टरमा लात हानेर च्यातिदिए।

यो निर्वाचन अक्टोबर ७ को आक्रमणपछि इजरायलमा भएको पहिलो राष्ट्रिय मतदान हो; उक्त आक्रमणले नै गाजामा युद्ध र त्यससँग सम्बन्धित द्वन्द्वहरू निम्त्याएको थियो। तेल अभिभमा, अक्टोबर ७ को घटनामा मारिएकाहरूका परिवार र पूर्व बन्धकहरूले एक मिनेट मौन धारण गरे। मारिएकी मापाल आदमकी आमा, योना आदमले भनिन्, “ती सबैलाई सम्झनुहोस् जसका आवाजहरू अब रहेनन्।”

करिब ३ लाख ३० हजार युवा इजरायलीहरू पहिलो पटक मतदान गर्न योग्य भएका छन्, जसमध्ये धेरैले युद्धको छायामा अनिवार्य सैन्य सेवाको सामना गरिरहेका छन्।

आइजेनकोटने आफ्नो दिनको सुरुवात अक्टोबर ७ मा आक्रमणमा परेका समुदायहरूको भ्रमण गरेर गरे। उनले भने, “यदि सरकारमा रहेका कोही व्यक्तिमा अलिकति पनि जिम्मेवारीबोध हुन्थ्यो भने, उनीहरूले आजको बिहानी यहाँ — गाजा नजिकका यी समुदायहरूमा — सुरु गर्ने थिए।”

समर्थकहरूको भीडमा उभिएर, आइजेनकोटने सबै इजरायलीहरूलाई “इजरायलले देखेको सबैभन्दा खराब सरकार” लाई हटाउन मतदान गर्न आह्वान गरे। उनले जित निश्चित नभएको उल्लेख गर्दै भने, “हामी सायद राष्ट्र स्थापना भएयताकै सबैभन्दा निर्णायक दिनमा छौं।”

मतदान केन्द्रहरूमा अनियमितता र समस्याहरूको छरपस्ट आरोपहरू थिए, तर निर्वाचन आयोगका कार्यवाहक महानिर्देशक डीन लिभ्नेले भने कि उजुरीहरूको संख्या अघिल्ला चुनावहरूको तुलनामा धेरै कम थियो।

सुरक्षा, सैन्य भर्ती र अखण्डता प्रमुख मुद्दाहरू हुन्

इजरायलले गाजा र वेस्ट बैंकमा आफ्नो आचरणलाई लिएर आफूलाई बढ्दो रूपमा एक्लो पाएको छ। अमेरिकीहरू बीचको जनसमर्थन घटेको छ, र युरोप र अन्यत्रका साझेदारहरूले इजरायलमाथि प्रतिबन्ध लगाएका छन्। गाजामा मानवता विरुद्धको कथित अपराधको आरोपमा नेतन्याहूले अन्तर्राष्ट्रिय गिरफ्तारी वारेन्टको सामना गरिरहेका छन्, जुन आरोपहरू उनले अस्वीकार गर्छन्।

चुनावमा झुण्डिएको इरानसँगको तनाव पनि लामो समयदेखि चलिरहेको छ। नेतन्याहूले मतदान अघि धम्कीहरू बढाए, यदि इजरायलले आक्रमण गरेमा तेहरानले “विनाशकारी प्रहार” सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिए।

नेतन्याहूका समर्थकहरूले उनलाई एक स्थिर हात र एक पूर्ण राजनीतिज्ञको रूपमा हेर्छन् जसले देशको सबैभन्दा कालो घडी पछि इजरायललाई मुक्तिको युद्धमा नेतृत्व गरेका छन्। उनीहरू सोच्छन् कि उनी अन्तर्राष्ट्रिय दबाब र घरमा उदारवादी अभिजात वर्गको सामना गर्दै इजरायलको सुरक्षा र यहूदी पहिचानको रक्षा गरिरहेका छन्।

उनका आलोचकहरूले उनलाई एक ध्रुवीकरणकारी नेताको रूपमा हेर्छन् जसले निरन्तर भ्रष्टाचार मुद्दाबाट घेरिएका थिए र राजनीतिक कारणले गाजामा युद्ध र यसको बन्धक संकटलाई बाहिर निकालेका थिए। तिनीहरू भन्छन् कि उनले इजरायलको स्वतन्त्र न्यायपालिकालाई कमजोर बनाइरहेका छन् र यसको लोकतान्त्रिक आधारहरूलाई कमजोर बनाइरहेका छन्। र उनीहरूले उनलाई अति-अर्थोडक्स धार्मिक यहूदीहरूलाई सैन्य भर्तीबाट बच्न अनुमति दिने प्रणालीलाई प्रोत्साहन गरेको आरोप लगाउँछन्।

“वर्तमान सरकारले देशलाई जमिनमा धकेलिरहेको छ,” मतदाता एन्जेला बेंगुरले जेरुसेलममा भनिन्।

आइसेनकोटलाई समर्थकहरूले उत्कृष्ट सुरक्षा प्रमाणहरू भएको सक्षम नेताको रूपमा हेर्छन् जसले आफ्ना सम्भावित शासक साझेदारहरूसँग मिलेर बढ्दो उदारवाद विरुद्धको बलको रूपमा काम गर्न सक्छन्। द्वन्द्वबाट व्यक्तिगत रूपमा प्रभावित व्यक्ति – उनका छोरा र दुई भतिजा गाजामा मारिएका थिए – उनका समर्थकहरू विश्वास गर्छन् कि उनी इजरायलमा अझै पनि बग्ने पीडालाई गहिरो रूपमा महसुस गर्छन्।

आइसेनकोटलाई समर्थन गर्ने सम्भावना भएका दलहरूले इजरायलको अन्तर्राष्ट्रिय स्थिति सुधार गर्ने र न्यायपालिकाको स्वतन्त्रतालाई बलियो बनाउँदै अति-अर्थोडक्स पुरुषहरूलाई भर्ती गर्न काम गर्ने वाचा गरेका छन्।

जाफाका मतदाता निसो शितरितले भने, “यो निर्वाचन यस विषयमा हो कि ‘कसले सेवा गर्छ र कसले सेवाबाट पन्छिन्छ — कसले यो मुलुक निर्माणमा सक्रिय भूमिका खेल्छ र कसले खेल्दैन’।”