काम गर्ने अनुमति गुम्दा हजारौं हाइटीका आप्रवासी र उनीहरूलाई रोजगारी दिने अमेरिकी रोजगारदाताहरू अन्योलमा

की वेस्ट, फ्लोरिडा (एपी)। एक महिनाभन्दा बढी समयदेखि, बबी कुचिन्स्की हरेक बिहान आफ्नो रेस्टुरेन्ट पुग्दा चिन्तित हुन्थे—के उनीसँग पर्याप्त कर्मचारी बाँकी छन् वा हाइटीका ती कामदारहरूका लागि यो अन्तिम ‘सिफ्ट’ (कामको पालो) हुन सक्छ? ती कामदारहरूले भान्से, ‘बस-बोय’ (टेबल सफा गर्ने र सामान ओसार्ने सहयोगी) र ‘ओइस्टर शकर’ (सीपी/στρίप माछाको खोल खोल्ने कामदार) का रूपमा एक दशकभन्दा बढी समय बिताइसकेका थिए।

मंगलबार, अमेरिकामा काम गर्ने अनुमति गुमाएपछि उनले तीमध्ये छ जनालाई कामबाट निलम्बन गरे।

कुचिन्स्की र अन्य हजारौं व्यवसायी तथा प्रबन्धकहरू निरन्तर अनिश्चितताको अवस्थामा बाँचिरहेका छन् किनभने ‘टेम्पोररी प्रोटेक्टेड स्टाटस’ (टिपीएस) वा अस्थायी संरक्षित दर्जा पाएका हाइटीका कर्मचारीहरूको कार्य-अनुमतिको स्थितिलाई लिएर अन्योल छाएको छ।

कानुनी र गैरकानुनी आप्रवासन विरुद्धको कडा कदमको रूपमा, ट्रम्प प्रशासनले एक दर्जनभन्दा बढी देशका करिब १० लाख मानिसहरूका लागि टिपीएस खारेज गर्‍यो; यसमा सन् २०१० देखि अमेरिकामा कानुनी रूपमा बसोबास गर्दै र काम गर्दै आएका ३ लाख ५० हजार हाइटीली नागरिकहरू पनि समावेश थिए। उनीहरूलाई देश निकालाको जोखिममा पार्ने यो खारेजीको निर्णयलाई जिल्ला अदालतहरूमा चुनौती दिइएको थियो। २५ जुनमा, सर्वोच्च अदालतले सरकारको पक्षमा फैसला सुनाउँदै टिपीएस कार्यक्रम अन्त्य हुन दिने बाटो खोलिदियो।

मुद्दाहरू तल्लो अदालतमा फर्किए, जसले सामान्यतया उच्च अदालतको सिफारिसपछि निर्णय सुनाउन ३२ दिनको समय लिन्छन्। यसैबीच, ‘यूएस सिटिजनसिप एण्ड इमिग्रेसन सर्भिसेज’ (अमेरिकी नागरिकता तथा आप्रवासन सेवा) ले हाइटीली नागरिकहरूको कार्य-अनुमति (वर्क परमिट) को म्याद थप्यो। उक्त निकायले प्रायः अनुमतिपत्रको म्याद सकिने दिनमै निर्णय लिने र केही दिनका लागि मात्र म्याद थप्ने गर्थ्यो, जसले रोजगारदाता र हाइटीली समुदायमा अन्योल तथा निराशा सिर्जना गर्‍यो।

रेस्टुरेन्ट प्रबन्धकद्वारा टिपीएस प्राप्त कर्मचारीहरू निलम्बित

की वेस्टस्थित ‘हाफ सेल र बार’का महाप्रबन्धक कुचिन्स्कीले सधैं झैं मंगलबार बिहान सरकारी वेबसाइटमा लग-इन गरेर टिपीएस सुविधा प्राप्त हाइटीका छ जना कर्मचारीहरूको कार्य-अनुमति जाँच गरे। यसपटक उनले थाहा पाए कि उनीहरूको अनुमतिपत्र अब मान्य थिएन।

“मैले उनीहरूलाई निलम्बन गरिएको जानकारी दिएँ,” आफ्ना कर्मचारीहरूसँगको भेटपछि उनले भने। “यो निकै पीडादायी थियो। यो कुनै रमाइलो क्षण थिएन… उनीहरूको अनुहारमा डर थियो र आँखामा आँसु।”

त्यो रेस्टुरेन्टमा ३५ वर्षभन्दा बढी समयदेखि काम गर्दै आएका प्रबन्धकले कुनै परिवर्तन भए नभएको बुझ्न आफूले वेबसाइट हेरिरहने बताए। उनले कर्मचारीहरूलाई बर्खास्त गर्नुको सट्टा निलम्बन गर्ने निर्णय गरे किनभने भविष्यमा कुनै समय उनीहरूलाई पुनः काम गर्ने अनुमति पाएमा फेरि भर्ना गर्नुभन्दा यो प्रक्रिया सजिलो हुन्छ।

त्यहाँबाट निस्कनुअघि उनले उनीहरूलाई एउटा प्याकेज दिए जसमा उनीहरूको अधिकार र पक्राउ परेको खण्डमा आवश्यक पर्ने कागजातहरूबारे जानकारी समावेश थियो। यदि कुनै परिवर्तन भएन भने, उनले शुक्रबार उनीहरूलाई सेवा-समाप्ति बापतको भुक्तानी दिने योजना बनाएका छन्।

व्यवसायहरू निरन्तर अनिश्चितताको सामना गर्दै

‘ज्युइस कम्युनिटी सर्भिसेज अफ साउथ फ्लोरिडा’की प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मिरियम सिंगरले संस्थाले १८ जना कर्मचारीलाई उनीहरू अब काम गर्न योग्य नरहेको जानकारी गराएको बताइन्।

“यो निकै कठिन प्रक्रिया रह्यो,” सिंगरले भनिन्। “उनीहरू मर्माहत छन् र आफू तथा आफ्नो परिवारको हेरचाह गर्ने कुनै बाटो नभएको अवस्थामा छन्।” ती हाइटीली कामदारहरूले ‘होलोकास्ट’ (दोस्रो विश्वयुद्धताकाको यहुदी नरसंहार) बाट बचेका वृद्धवृद्धाहरूलाई घरमै गएर हेरचाह गर्ने सेवा प्रदान गर्थे।

मानव संसाधन परामर्शदाता कम्पनी ‘इन्गेज पीईओ’का सह-महाधिवक्ता रोबर्ट डोमिन्गुएजले धेरै व्यवसायहरूका लागि अस्थायी संरक्षित स्थिति, (टिपीएस) को विषय “अत्यन्तै प्राथमिकतामा” रहेको बताए। उनले भने कि रोजगारदाताहरूका लागि सरकारी परिवर्तनहरूसँग तालमेल मिलाउन गाह्रो छ, विशेष गरी निर्माण, आतिथ्य र दीर्घकालीन हेरचाह जस्ता क्षेत्रहरूमा, जुन अमेरिका बाहिरका कामदारहरूमा निर्भर छन्।

“तपाईं केवल परिवर्तनमाथि परिवर्तन देख्नुहुन्छ। तपाईं सूचनाहरूको थुप्रो मात्र देख्नुहुन्छ,” डोमिन्गुएज भन्छन्। “मलाई लाग्दैन कि धेरैजसो रोजगारदाताहरूका लागि यो विषय स्पष्ट छ।”

गैर-नाफामुखी दीर्घकालीन हेरचाह केन्द्रहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने संस्था ‘लिडिङएज’की सीईओ केटी स्मिथ स्लोनले सदस्य संस्थाहरू निकै चिन्तित र तनावपूर्ण अवस्थामा रहेको बताइन्।

“यी सेवा प्रदायकहरू र बिरामीहरू आफैं पनि महिनौंदेखि ठूलो अनिश्चितताको सामना गरिरहेका छन्,” उनले भनिन्। “र अब यस्तो लाग्छ कि यो विषय निर्णायक मोडमा पुग्न लागेको छ।”

कर्मचारीहरू भन्छन्: हरेक दिन अन्तिम दिन हुन सक्ने महसुस हुन्छ

टिपीएस प्राप्तकर्ताहरूमध्ये कतिपयका लागि हाइटी फर्कनु भनेको मृत्युदण्ड सरह हुन सक्छ।

‘हाफ शेल’का एक कामदारले बताएअनुसार, उनी गिरोहको हिंसाका कारण हाइटी छोडेर सन् २०१६ मा अमेरिका आइपुगेका थिए; त्यसको केही महिनापछि उनले काम गर्ने अनुमति पाए र सन् २०२० मा अस्थायी संरक्षित स्थिति, (टिपीएस) का लागि अनुरोध गरे। त्यसयता उनी रेस्टुरेन्ट क्षेत्रमा भाँडा माझ्ने काम गर्दै आएका छन्।

“हरेक दिन अन्तिम दिनजस्तै लाग्छ,” ६२ वर्षीय ती व्यक्तिले भने। पक्राउ पर्ने डरले नाम नखुलाउने सर्तमा कुरा गरेका उनले थपे, “यदि मैले काम गरिनँ भने म कसरी बाँच्ने — घरभाडा कसरी तिर्ने, खाना कसरी किन्ने — मलाई थाहा छैन।”

‘मोबाइल होम’ (चल-घर) मा कोठा भाडामा लिएर बस्ने ती व्यक्तिले हाइटीमा रहेका आफ्नी श्रीमती र दुई भाइलाई महिनाको करिब ५५० डलर पठाउने गरेको बताए। तर त्यहाँ फर्किने कुरा सोच्दा मात्र पनि उनी आत्तिन्छन्।

“मलाई पक्राउ पर्ने, देश निकाला गरिने र हाइटी फिर्ता पठाइने — अनि त्यहाँ मारिने — डर लाग्छ,” उनले तल हेर्दै मसिनो स्वरमा भने।

उनका दुई वयस्क छोराहरू पनि अमेरिकामा बस्छन्; उनीहरू टिपीएसका लाभग्राही थिए र अहिले शरणको खोजी गरिरहेका छन्।

शरणार्थीहरू पनि निसानामा

कुचिन्स्कीले शरणसम्बन्धी मुद्धा प्रक्रियामा रहेका आफ्ना १९ जना कर्मचारीका बारेमा पनि चिन्ता व्यक्त गरे। सरकारले शरणार्थीहरूलाई पनि निसानामा पारेको छ र धेरैलाई अमेरिकाको दक्षिणी छेउमा रहेको पर्यटकीय गन्तव्य ‘की वेस्ट’मा हिरासतमा लिइएको छ, उनले बताए।

उनीहरूमध्ये बेन्डी गेब्रियल पनि छन्, जसले धान खेतमा काम गर्थे र ज्यान मार्ने धम्की पाएपछि सन् २०१७ मा हाइटी छोडेका थिए। उनी सुरुमा चिली गएर निर्माण क्षेत्रमा काम गरे, तर तीन वर्षपछि अमेरिका आए किनभने हाइटीमा रहेका परिवारलाई पठाउन पुग्ने गरी उनले त्यहाँ कमाइ गर्न सकेका थिएनन्।

गेब्रियल, उनकी श्रीमती र त्यतिबेला ५ वर्षका छोरा सन् २०२१ को डिसेम्बरमा अमेरिका आइपुगे र पाँच महिनापछि शरणका लागि अनुरोध गरे।

तर प्रक्रिया सुस्त थियो, त्यसैले उनीहरूले टिपीएसका लागि पनि आवेदन दिए। अहिले टिपीएसको अवधि सकिए पनि, सन् २०३० मा आफ्नो अनुमतिपत्रको म्याद नसकिँदासम्म काम जारी राख्न सक्ने उनले बताए; यद्यपि, उनलाई सुरक्षित महसुस हुँदैन। “कुनै-कुनै दिन मलाई डर लाग्छ। यदि अध्यागमन अधिकारीहरूले मलाई समातेर मेरो देश फर्काए भने, त्यहाँ पुग्नेबित्तिकै उनीहरूले मलाई मार्नेछन्,” ३६ वर्षीय ती व्यक्तिले भने।

अमेरिकामा जन्मिएका ४ वर्षीय छोराका बुवा ग्याब्रिएल ‘हाफ सेल’ र अर्को एउटा रेस्टुरेन्टमा भान्सेका रूपमा काम गर्छन्। उनी महिनामा करिब ५,००० डलर कमाउँछन्; यो रकम घरभाडा बापत २४०० डलर तिर्न, खानपानको व्यवस्था गर्न र हाइटीमा रहेका आफ्ना बुवालाई महिनाको कम्तीमा ३०० डलर पठाउन पर्याप्त हुन्छ।

“यदि हाम्रो रोजगारी गुम्यो भने, त्यसले हामीलाई मात्र असर गर्दैन,” उनले भने। “हामीले हाइटीमा रहेका आफ्ना परिवारलाई उनीहरूको खानपानका लागि पैसा कसरी पठाउने?”