जन्मसिद्ध नागरिकता अन्त्य गर्ने ट्रम्पको प्रयास असंवैधानिक, पुनरावेदन अदालतले रोक लगायो

लस एन्जलस । सान फ्रान्सिस्कोको एक संघीय पुनरावेदन अदालतले बुधबार राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको जन्मसिद्ध नागरिकता अन्त्य गर्ने आदेश असंवैधानिक भएको फैसला सुनाएको छ । आजको फैसला संगै तल्लो अदालतको निर्णयलाई पुष्टि गरेको छ जसले देशभर यसको कार्यान्वयनलाई रोकेको थियो।

ट्रम्पको योजनालाई न्यु ह्याम्पशायरको संघीय न्यायाधीशले पनि रोकेपछि नवौं अमेरिकी सर्किट कोर्ट अफ पुनरावेदनको तीन न्यायाधीशको प्यानलले यो फैसला गरेको हो। आजको फैसलासंगै यो मुद्धालाई सर्वोच्च अदालतमा चाँडै फिर्ता पुर्याउन एक कदम नजिक ल्याउने छ ।

नवौं सर्किटको निर्णयले ट्रम्प प्रशासनलाई अवैध रूपमा वा अस्थायी रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा रहेका व्यक्तिहरूबाट जन्मेका बच्चाहरूलाई नागरिकता अस्वीकार गर्ने आदेश लागू गर्नमा अवरोध पुर्‍याएको छ।

हामी पूर्ण रूपमा सहमत छौं भन्दै बहुमतले भने, ‘जिल्ला अदालतले संयुक्त राज्य अमेरिकामा जन्मेका धेरै व्यक्तिहरूलाई नागरिकता अस्वीकार गर्ने कार्यकारी आदेशको प्रस्तावित व्याख्या असंवैधानिक भएको निष्कर्ष निकालेको छ।’

२-१ को फैसलाले सियाटलमा अमेरिकी जिल्ला न्यायाधीश जोन सी. कोफेनरको निर्णयलाई कायम राखेको छ, जसले जन्मसिद्ध नागरिकता समाप्त गर्ने ट्रम्पको प्रयासलाई रोकेका थिए र राजनीतिक लाभको लागि संविधानलाई बेवास्ता गर्ने प्रशासनले गरेको प्रयासको निन्दा गरेका थिए। कोफेनर आदेशलाई रोक्ने पहिलो व्यक्ति थिए।

ह्वाइट हाउस र न्याय विभागले आजको फैसला बारे कुनै प्रतिक्रिया व्यक्त गरेका छैनन्।

सर्वोच्च अदालतले त्यसबेलादेखि तल्लो अदालतका न्यायाधीशहरूको सम्पूर्ण देशलाई असर गर्ने आदेश जारी गर्ने शक्तिलाई प्रतिबन्धित गरेको छ, जसलाई राष्ट्रव्यापी निषेधाज्ञा भनिन्छ।

तर ९ औं सर्किटको बहुमतले यो मुद्धा न्यायाधीशहरूले खुला छोडेका अपवादहरू मध्य एक अन्तर्गत परेको पाए। यो मुद्धा राज्यहरूको समूहद्वारा दायर गरिएको थियो जसले देशको आधा भागमा जन्मसिद्ध नागरिकता मात्र कानून भएको कारणले हुने समस्याहरूलाई रोक्न राष्ट्रव्यापी आदेश आवश्यक रहेको तर्क गरेका थिए।

राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनद्वारा नियुक्त न्यायाधीश माइकल हकिन्स र रोनाल्ड गोल्डले लेखे, ‘हामी निष्कर्षमा पुगेका छौकी जिल्ला अदालतले राज्यहरूलाई पूर्ण राहत दिनको लागि विश्वव्यापी निषेधाज्ञा जारी गर्दा आफ्नो विवेकको दुरुपयोग गरेन ।’

ट्रम्पद्वारा नियुक्त न्यायाधीश प्याट्रिक बुमाटेले असहमति जनाए। उनले पाए कि राज्यहरूसँग मुद्धा हाल्ने कानुनी अधिकार छैन। “हामीले विश्वव्यापी राहतको लागि कुनै पनि अनुरोधलाई राम्रो विश्वासका साथ शंकाका साथ हेर्नुपर्छ’ उनले लेखे।

बुमाटेले जन्मसिद्ध नागरिकता समाप्त गर्ने संवैधानिक हुनेछ कि छैन भन्ने कुरामा विचार गरेनन्।

१४ औं संशोधनको नागरिकता खण्डले संयुक्त राज्य अमेरिकामा जन्मेका वा अंगीकृत भएका र अमेरिकी क्षेत्राधिकारको अधीनमा रहेका सबै व्यक्तिहरू नागरिक हुन् भनी बताउँछ।

न्याय विभागका वकिलहरू तर्क गर्छन् कि संशोधनमा “संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्षेत्राधिकारको अधीनमा” भन्ने वाक्यांशको अर्थ बच्चाहरूलाई उनीहरूको जन्म स्थानको आधारमा मात्र नागरिकता स्वतः प्रदान गरिएको छैन।

राज्यहरू – वाशिंगटन, एरिजोना, इलिनोइस र ओरेगन – ले नागरिकता धारा र १८९८ मा ऐतिहासिक जन्मसिद्ध नागरिकता मुद्धाको स्पष्ट भाषालाई बेवास्ता गर्ने तर्क गर्छन् । जहाँ सर्वोच्च अदालतले सान फ्रान्सिस्कोमा चिनियाँ आमाबाबुबाट जन्मेको बच्चा अमेरिकी भूमिमा जन्मेको कारणले नागरिक भएको पाएको थियो।

ट्रम्पको आदेशले जोड दिन्छ कि यदि आमासँग कानुनी आप्रवासन हैसियत छैन वा कानुनी रूपमा अस्थायी रूपमा अमेरिकामा छ भने अमेरिकामा जन्मेको बच्चा नागरिक होइन । बाबु पनि अमेरिकी नागरिक वा कानुनी स्थायी बासिन्दा होइनन् भने पनि । आदेशलाई चुनौती दिन कम्तिमा नौ मुद्दाहरू अमेरिकाभरि दायर गरिएका छन्।