दुबई, संयुक्त अरब इमिरेट्स (एपी)। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको निर्देशनमा अमेरिकी सेनाले शनिबार इरानलाई लक्षित गरी दोस्रो चरणको हवाई आक्रमण सुरु गरेको छ, जसले दुई राष्ट्रहरू बीचको युद्ध रोक्ने अन्तरिम सम्झौतालाई खतरामा पार्ने बढ्दो तनावलाई जोड दिन्छ।

आइतबार बिहान कुवेतमा भएको आक्रमण दुई पक्षले लडाईं रोक्ने उद्देश्यले गरेको सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेपछि पहिलो थियो, र अमेरिकी नौसेनाको निरीक्षणमा रहेको बहुराष्ट्रिय समुद्री निकायले शनिबार भने कि यसले ओमानको नजिकैको मार्ग विस्तार गर्नेछ ताकि भित्रिने र बाहिरिने दुवै यातायातलाई अनुमति दिइनेछ – सम्भवतः तेहरानसँग नयाँ द्वन्द्व बिन्दु स्थापना हुनेछ।

अमेरिकी सेनाको केन्द्रीय कमान्डले शनिबार बिहान समुद्रमा जहाजमा भएको आक्रमणपछि इरानी सैन्य “निगरानी पूर्वाधार, सञ्चार प्रणाली, हवाई रक्षा साइटहरू, ड्रोन भण्डारण सुविधाहरू र माइनलेयर क्षमताहरू” मा प्रहार गरेको बताएको छ। त्यो जहाज, पनामाको झण्डा भएको ट्याङ्कर किकुले इरान र अमेरिकाबीचको प्रमुख वार्ताकार कतारको राज्य सञ्चालित ऊर्जा कम्पनीको लागि कच्चा तेल बोकेको थियो।

सामाजिक सञ्जालको एक पोस्टमा, ट्रम्पले भने कि अमेरिकाले “युद्धविराम सम्झौता उल्लङ्घन गरेकोमा फेरि इरानी क्षेप्यास्त्र र ड्रोन भण्डारण स्थानहरू र तटीय रडार साइटहरूमा प्रहार गरेको छ!” उनले यस्तो बिन्दुको बारेमा चेतावनी दिए जहाँ अमेरिका अब व्यावहारिक हुन सक्दैन “र सैन्य रूपमा काम पूरा गर्न बाध्य हुनेछ।”

“यदि त्यसो भयो भने, इस्लामिक गणतन्त्र इरान अब अस्तित्वमा रहनेछैन!” ट्रम्पले ट्रुथ सोशलमा लेखे।

यो घटना बिहीबार ओमानको तटमा एक व्यापारिक जहाजमा इरानी ड्रोनले प्रहार गरेको र अमेरिकी सेनाले प्रहारको बदला लिने केही दिन अघि भएको यस्तै प्रकारको पछाडिको घटना हो।

अमेरिकाले आक्रमणहरू तेल ट्याङ्करमा इरानी आक्रमणको प्रतिक्रिया भएको बताएको छ।

जहाज ट्र्याकिङ वेबसाइटहरूका अनुसार, किकुले हप्ताको सुरुमा फारसी खाडीको बीचमा रहेको कतारी तेल क्षेत्र छोडेको थियो र संयुक्त अरब इमिरेट्सको बन्दरगाहमा ओमानको खाडीमा अवस्थित होर्मुज जलडमरूको अर्को छेउमा रहेको थियो।

यो ओमानको तट नजिकै स्थापित मार्ग प्रयोग गर्ने प्रयास गरिरहेको देखिन्छ जुन इरानले स्वीकृत गरेको मार्गको विकल्पको रूपमा काम गर्दछ जुन आफ्नै पानीबाट गुज्रन्छ।

अमेरिकी सेनाले भन्यो कि “इरानसँग युद्धविराम सम्झौताको सम्मान गर्ने मौका थियो” तर जब उसको सेनाले किकुमा आक्रमण गर्‍यो तब “नरोज्ने” निर्णय गर्‍यो।

इरानको सरकारी टिभीले होर्मुज जलडमरूको उत्तरमा रहेको क्षेत्रमा विस्फोट भएको रिपोर्ट गरेको छ।

आइतबार बिहान अमेरिकाले गरेको आक्रमणपछि, कुवेतको सेनाले आफ्ना हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले इरानबाट आएका ड्रोन र क्षेप्यास्त्रहरूलाई बीचैमा रोकेको (इन्टरसेप्ट गरेको) जनाएको छ। यसबाट भएको कुनै पनि क्षतिको बारेमा तत्काल जानकारी दिइएको छैन। कुवेतमा अमेरिकी सेनाको एउटा प्रमुख आधार शिविर (बेस) रहेको छ।

बहराइनद्वारा इरानको ड्रोन आक्रमणको निन्दा

यसअघि शनिबार, बहराइनको विदेश मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा “धेरै संख्यामा रहेका इरानी ड्रोनहरू” ले आफ्नो देशलाई लक्षित गरेको उल्लेख थियो। मन्त्रालयले यस आक्रमणलाई “नागरिक तथा बासिन्दाहरूको सुरक्षामाथिको गम्भीर खतरा” भनेको छ। यसबाट भएको क्षतिको कुनै तत्काल विवरण प्राप्त भएको छैन।

इरानको अर्धसैनिक बल ‘रिभोलुसनरी गार्ड’ ले यसअघि सरकारी समाचार संस्था आईआरएनए मार्फत विज्ञप्ति जारी गर्दै “क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी आतंकवादी सेना” का विभिन्न स्थानहरूलाई लक्षित गरेको जनाएको थियो। तर, कुन-कुन क्षेत्रलाई लक्षित गरिएको थियो भन्नेबारे भने खुलाइएको थिएन।

बहराइन इरानको कडा आलोचक राष्ट्रहरूमध्ये एक हो र यहाँ अमेरिकी नौसेनाको ‘पाँचौं फ्लिट’ (5th Fleet) तैनाथ छ। हालै मात्र बहराइनले ‘खाडी सहयोग परिषद्’ (जिसिसी) का विदेश मन्त्रीहरूको बैठकका लागि अमेरिकी विदेश मन्त्री मार्को रुबियोको आतिथ्यता गरेको थियो; उक्त बैठक इरानको आक्रमण रोक्न र जलसन्धि (strait) लाई पूर्ण रूपमा खुला राख्ने आह्वानका साथ सम्पन्न भएको थियो।

शनिबार बिहानअघिको रात, अमेरिकी सेनाको ‘सेन्ट्रल कमान्ड’ ले इरानका क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन केन्द्रहरू र तटीय राडार स्थलहरूमा आक्रमण गरेको जनाएको थियो।

इरानसँगको वार्ताको नेतृत्व गरिरहेका अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले शुक्रबार राति सामाजिक सञ्जालमा भनेका थिए कि यदि युद्धविराम सम्झौताका विषयमा कुनै असहमति भएमा इरानले “फोन उठाउनुपर्छ” (वार्ता गर्नुपर्छ), तर “हिंसाको जवाफ हिंसाबाटै दिइनेछ।”

अमेरिका र इरान सम्झौताका सर्तहरूमा वार्ता गरिरहेका छन्। यसमा विश्वव्यापी तेल र प्राकृतिक ग्यास आपूर्तिका लागि महत्त्वपूर्ण मानिने जलसन्धिबाट जहाजहरूको आवतजावत सुनिश्चित गर्ने तथा इरानको आणविक कार्यक्रम र उच्च परिमाणमा संवर्धित युरेनियमको भण्डारको भविष्यबारे सम्बोधन गर्ने जस्ता विषयहरू समावेश छन्।

अन्तरिम सम्झौताअन्तर्गत, दुवै पक्षसँग विस्तृत विवरणहरू टुंगो लगाउन ६० दिनको समय छ। लेबनानमा इजरायल र इरान-समर्थित हिजबुल्लाह लडाकु समूहबीच चलिरहेको लडाइँ अन्त्य गर्नु यस सम्झौताको मुख्य अंश हो।

जलसन्धिको मार्ग विस्तार भएसँगै जहाजमाथि आक्रमण

बेलायती सेनाको युनाइटेड किंगडम मेरिटाइम ट्रेड अपरेशन सेन्टरले शनिबार स्ट्रेटमा एउटा ट्याङ्करमाथि आक्रमण भएको बताएको छ, जसमा चालक दल सुरक्षित छ र वातावरणीय क्षतिको रिपोर्ट गरिएको छैन। कसैले पनि तुरुन्तै आक्रमणको दाबी गरेन, तर शंका इरानमाथि पर्यो।

त्यो रिपोर्ट पछि, अमेरिकी नौसेनाद्वारा निरीक्षण गरिएको संयुक्त समुद्री सूचना केन्द्रले भन्यो कि ओमानको किनार नजिकको मार्ग भित्रिने र बाहिरिने यातायातको लागि विस्तार हुँदैछ।

इरानले जहाजहरूले आफ्नो आदेश पालना गर्नुपर्नेमा जोड दिएको छ र चेतावनी दिएको छ कि यसले स्ट्रेटबाट ट्रान्जिटको लागि शुल्क लिन थाल्नेछ। यद्यपि, हालैका दिनहरूमा जहाजहरूले खाडी छोड्ने प्रयास बढ्दो रूपमा गरिरहेका छन्।

इरानी संसदको राष्ट्रिय सुरक्षा आयोगका प्रमुख इब्राहिम अजीजीले शुक्रबार लेखेका छन् कि “होर्मुजको जलडमरूम इरानद्वारा शासित छ, त्यसैले: नियमहरूको सम्मान गर्नुहोस्।”

अमेरिका र खाडी अरब राज्यहरूले इरानको मागलाई अस्वीकार गरेका छन्। स्ट्रेटलाई इरान र ओमानको क्षेत्रीय जलक्षेत्र भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्ग मानिन्छ।

संयुक्त समुद्री सूचना केन्द्रले जहाजहरूलाई खतरा “ठूलो” भएको चेतावनी दिएको छ, थप्दै भनिएको छ, “मसिनरीहरूलाई बारुदी सुरुङहरूको अस्तित्वको बारेमा जानकारी गराइएको छ र क्लियरेन्स अपरेसन जारी रहँदा नौसेना उपस्थितिको अपेक्षा गर्नुपर्छ।”

अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री संगठनले शुक्रबार जहाजहरू खाली गर्ने नयाँ प्रयासलाई रोकेको छ र अन्य जहाजहरूमा आक्रमण नहुने ग्यारेन्टी नभएसम्म यो पुन: सुरु नहुने बताएको छ। यसले हालैका दिनहरूमा लगभग ११५ जहाजहरू जलडमरूमबाट बाहिर निस्कन सक्षम भएको बताएको छ।