मरीन कोर्प्सका अनुसार क्यालिफोर्नियामा एफ-३५बी स्टिल्थ लडाकु विमान दुर्घटनाग्रस्त, चालक सुरक्षित

सान डिएगो (एपी)। अमेरिकी मरीन कोर्प्सका अनुसार क्यालिफोर्नियामा दुर्घटनाग्रस्त हुनुअघि एफ-३५बी स्टेल्थ लडाकु विमानबाट बाहिर निस्किएका (इजेक्ट भएका) पाइलट बाँच्ने अपेक्षा गरिएको छ।

उक्त विमान शुक्रबार सान डिएगोस्थित मिरामार एयर बेस नजिकै दुर्घटनाग्रस्त भयो। मरीन कोर्प्सले जारी गरेको अद्यावधिक विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “पाइलट विमानबाट बाहिर निस्किए र उनलाई जीवनलाई खतरा नहुने किसिमका चोटपटकको जाँच तथा उपचारका लागि स्थिर अवस्थामा स्थानीय स्वास्थ्य संस्थामा लगियो।”

समाचार संकलन गर्ने हेलिकप्टरबाट लिइएको हवाई दृश्यमा एउटा खाली मैदानमा रहेको विमानको भग्नावशेषबाट कालो धुवाँको मुस्लो निस्किरहेको देखिन्थ्यो भने नजिकै धेरै सैन्य तथा दमकलका गाडीहरू र मानिसहरू उभिएका थिए। जमिनमा सेतो रङको आगो निभाउने पदार्थ (फ्लेम रिटार्डन्ट) जस्तो देखिने वस्तु छरिएको थियो र कम्तीमा एक व्यक्तिले आगो निभाउने नली (फायर होस) को सहायताले भग्नावशेषमा पानी छर्किरहेका थिए।

वेड लटले ‘फ्लाइट लाइन’ (विमान उडान-अवतरण क्षेत्र) को ठीक दक्षिणमा रहेको कंक्रीट कम्पनीमा काममा जाँदै गर्दा उक्त दुर्घटना देखे।

३६ वर्षीय लटले आफ्नो ट्रकबाट दुईवटा विमानहरू सँगै रनवे (धावनमार्ग) तर्फ ओर्लिरहेको देखेका थिए; उनले भने, “त्यो एक्कासि पड्कियो, दृश्य निकै भयावह थियो।” लटका अनुसार पहिलो विमान सुरक्षित रूपमा अवतरण गर्‍यो, तर दोस्रो विमान अचानक सुस्त हुन थाल्यो, मानौं त्यो हावामा एकै ठाउँमा अडिन (होभर गर्न) खोज्दै थियो। जब विमान जमिनबाट करिब १०० फिट (३० मिटर) माथि थियो, पाइलट बाहिर निस्किए र समयमै प्यारासुट खुल्दा उनी हावामा करिब २०० फिट (६१ मिटर) माथि पुगे।

लटले भने, “विमान अर्को विमानको ठीक छेउमा जमिनमा ठोक्कियो। त्यो रनवेमा बज्रियो र तुरुन्तै पड्कियो।”

सान डिएगो फायर विभागकी प्रवक्ता क्यान्डिस ह्याड्लीले दुर्घटनास्थल नजिकै सुरु भएको झाडीको आगो निभाउन दमकलकर्मीहरू घटनास्थलमा खटिएको बताइन्। उनले थप जानकारीका लागि ‘मरीन कोर्प्स एयर स्टेसन मिरामार’ मा सम्पर्क गर्न आग्रह गरिन्।

यो आधार (base) मा नै मौलिक “टप गन” चलचित्रमा देखाइएको नौसेनाको लडाकु विमान चालक प्रशिक्षण विद्यालय सञ्चालित थियो र आफ्नो उत्कर्षको समयमा यसलाई “फाइटरटाउन युएसए” भनेर चिनिन्थ्यो। सन् १९९६ मा यो आधार मरीन कोर्प्सलाई हस्तान्तरण गरिएपछि उक्त विद्यालयलाई नेभाडास्थित ‘नेभल एयर स्टेसन फलन’ मा सारिएको थियो।

‘गभर्नमेन्ट अकाउन्टिङ अफिस’को सन् २०२४ को विश्लेषण अनुसार, अमेरिकी मरीन कोर्प्स, नौसेना र वायुसेनासँग गरी कुल ६३० भन्दा बढी एफ-३५ विमानहरू छन्। एफ-३५बी यसका विभिन्न संस्करणहरूमध्ये एक हो र यसमा छोटो दूरीमा उडान भर्न तथा ठाडो रूपमा अवतरण गर्न मिल्ने गरी डिजाइन गरिएको इन्जिन जडान गरिएको छ। एउटा एफ-३५बी को मूल्य करिब १० करोड ९० लाख (१०९ मिलियन) डलर पर्छ। प्रतिवेदनको अनुमान अनुसार, सेनाले थप १,८०० भन्दा बढी जेटहरू खरिद गरी आगामी दशकौंसम्म सञ्चालन गर्दा समग्र एफ-३५ कार्यक्रमको लागत करिब २ ट्रिलियन डलर पुग्नेछ।

मरीन कोर्प्सको एक विज्ञप्तिमा शुक्रबारको दुर्घटनालाई “क्लास ए मिसह्याप” भनिएको छ। यो दुर्घटनाको सबैभन्दा गम्भीर श्रेणी हो, जुन त्यतिबेला प्रयोग गरिन्छ जब क्षति २० लाख (२ मिलियन) डलरभन्दा बढी हुन्छ, विमान पूर्ण रूपमा नष्ट हुन्छ वा कुनै सैनिकको मृत्यु हुन्छ। ‘एयर फोर्स सेफ्टी सेन्टर’ को तथ्याङ्क अनुसार, सन् २००० यता वायुसेनामा मात्र एफ-३५ विमानसँग सम्बन्धित कम्तीमा १७ वटा अन्य “क्लास ए मिसह्याप” हरू भएका छन्।

‘फ्लाइट सेफ्टी फाउन्डेसन’को ‘एभिएसन सेफ्टी नेटवर्क’को तथ्याङ्क अनुसार, यस वर्ष अमेरिकामा कम्तीमा अन्य सातवटा सैन्य विमान दुर्घटनाहरू भएका छन्।

रक्षा प्रविधि र राष्ट्रिय सुरक्षामा केन्द्रित ‘लेक्सिङ्टन इन्स्टिच्युट’ नामक थिंक ट्यांकका अनुसार, एफ-३५ हरूलाई सेनाको बेडामा रहेका सबैभन्दा सुरक्षित र सक्षम लडाकु विमान मानिन्छ।

सन् २०१५ मा सेवामा आएयता अन्य लडाकु विमानहरू नयाँ हुँदाको तुलनामा एफ-३५ मोडेलहरूमा दुर्घटनाको दर कम देखिएको छ र एफ-३५ मा मानवीय क्षति हुने (घातक) दुर्घटनाहरू विरलै हुन्छन्।

एफ-३५ का पाँचवटा दुर्घटनाहरूमा चालकहरू सुरक्षित रूपमा बाहिर निस्कन सफल भएका थिए, यद्यपि कम्तीमा एकजना घाइते भएका थिए। मे २०२४ मा न्यु मेक्सिकोको अल्बुकर्क स्थित अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिकै एफ-३५ दुर्घटना हुँदा ती चालक घाइते भएका थिए। उक्त जेट टेक्सासबाट क्यालिफोर्नियास्थित वायुसेनाको आधारतर्फ गइरहेको थियो।