इरान युद्धको दबाबका बाबजुद एआईको सहयोगले यस वर्ष विश्व अर्थतन्त्र ३ प्रतिशतले वृद्धि हुने

वाशिंगटन (एपी)। अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) ले बुधबार इरान युद्धका कारण उत्पन्न ऊर्जा संकटलाई कारण देखाउँदै यस वर्षको विश्व अर्थतन्त्रसम्बन्धी आफ्नो प्रक्षेपणमा सामान्य कटौती गरेको छ। यद्यपि, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र अन्य प्रविधिहरूमा भइरहेको तीव्र लगानीले यस द्वन्द्वको नकारात्मक प्रभावलाई आंशिक रूपमा कम गरिरहेको छ।

IMF ले अब सन् २०२६ मा विश्व अर्थतन्त्र सुस्त गतिमा अर्थात् ३ प्रतिशतले मात्र विस्तार हुने अनुमान गरेको छ; यो गत वर्षको ३.५ प्रतिशत र यसै वर्षको अप्रिलमा गरिएको ३.१ प्रतिशतको प्रक्षेपणभन्दा कम हो। कोषले आगामी वर्ष विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिदर पुनः बढेर ३.४ प्रतिशत पुग्ने अपेक्षा गरेको छ।

इरानले फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलको आक्रमणको जवाफस्वरूप ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ बन्द गर्‍यो; यसै मार्गबाट ​​विश्वको कुल कच्चा तेल र प्राकृतिक ग्यासको पाँचौं भाग (२० प्रतिशत) आवतजावत हुने गर्दछ। यसबाट ऊर्जाको मूल्य ह्वात्तै बढ्यो, जसले व्यवसाय र उपभोक्ताहरूलाई मारमा पारेको छ। IMF ले अब यस वर्ष तेलको मूल्यमा करिब ३२ प्रतिशतले वृद्धि हुने तथा सन् २०२६ मा विश्वव्यापी उपभोक्ता मूल्यमा समग्र रूपमा ४.७ प्रतिशतले वृद्धि हुने अनुमान गरेको छ। यो वृद्धि सन् २०२५ को ४.१ प्रतिशतको तुलनामा बढी हुनेछ र यसको अर्थ मुद्रास्फीति नियन्त्रणतर्फको दुई वर्षको प्रगति रोकिएको छ भन्ने हुनेछ।

आईएमएफको पूर्वानुमानमा होर्मुज जलसन्धि यसै महिनाको अन्त्यतिर पुनः खुल्ने अनुमान गरिएको छ — यद्यपि इरानमाथि अमेरिकी आक्रमणहरू पुनः सुरु भएका छन् र राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बुधबार इरानसँगको युद्धविराम समाप्त भएको घोषणा गरेका छन्। साथै, यस जलसन्धि हुँदै हुने व्यापार आगामी मार्च महिनासम्ममा सामान्य अवस्थामा फर्किने अनुमान पनि यसमा गरिएको छ।

“विश्व अर्थतन्त्रले युद्धका कारण उत्पन्न धक्कालाई अनुमान गरिएभन्दा राम्रोसँग सामना गरेको छ,” अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) को अनुसन्धान विभागकी उप-निर्देशक पेट्या कोएभा ब्रुक्सले बुधबार पत्रकारहरूलाई बताइन्। ऊर्जा आपूर्तिमा आएको अवरोध वा झट्काबाट हुने आर्थिक क्षति सीमित रहनुको एउटा कारण देशहरूसँग भएको तेलको मौज्दातको उपयोग र फारसी खाडी क्षेत्रबाहिरका तेल निर्यात गर्ने देशहरूद्वारा उत्पादनमा गरिएको वृद्धि हो।

आफ्नै ऊर्जा उत्पादन तथा निर्यात गर्ने र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) मा गरिएको लगानीबाट लाभान्वित हुने देशहरू युद्धबाट हुने आर्थिक क्षतिबाट सुरक्षित रहेका छन्। यस्ता देशहरूमध्ये संयुक्त राज्य अमेरिका पनि पर्छ। आईएमएफले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र रहेको अमेरिकाको आर्थिक वृद्धिदर यस वर्ष २.३ प्रतिशत रहने अनुमान गरेको छ; यो अप्रिलमा गरिएको पूर्वानुमानकै हाराहारीमा छ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सन् २०२५ का लागि ल्याएको कर कटौतीको नीति, उत्पादकत्वमा भएको उल्लेख्य वृद्धि र बलियो सेयर बजारले पनि अमेरिकी अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्‍याइरहेका छन्।

ऊर्जाको उच्च मूल्यबाट नराम्ररी प्रभावित, युरो मुद्रा प्रयोग गर्ने २१ युरोपेली मुलुकहरूको सामूहिक आर्थिक वृद्धिदर यस वर्ष ०.९ प्रतिशतमा सीमित रहने अनुमान गरिएको छ; यो सन् २०२५ को १.४ प्रतिशतको तुलनामा कम हो।

विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र चीनको वृद्धिदर यस वर्ष ४.६ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको छ; यो अघिल्लो वर्षको ५ प्रतिशतको तुलनामा कम भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) ले अप्रिलमा गरेको प्रक्षेपणभन्दा केही बढी हो। ऊर्जाको उच्च मूल्य र घरजग्गा बजारको गिरावटले दबाबमा परेको चिनियाँ अर्थतन्त्रलाई सार्वजनिक निर्माण कार्यमा हुने खर्च, उच्च-प्रविधि (high-tech) उत्पादनमा भएको तीव्र वृद्धि र निर्यातमा देखिएको उछालले भने टेवा पुर्‍याइरहेका छन्।

भारत पुनः विश्वको सबैभन्दा तीव्र गतिमा बढिरहेको प्रमुख अर्थतन्त्र बन्ने अनुमान गरिएको छ। उपभोक्ता खर्चमा देखिएको उत्साहजनक वृद्धिका कारण भारतको अर्थतन्त्र ६.४ प्रतिशतको दरले विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ (यद्यपि यो गत वर्षको ७.७ प्रतिशतको उच्च वृद्धिदरको तुलनामा भने कम हो)।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष १९१ राष्ट्रहरू सम्बद्ध एक ऋण प्रदायक संस्था हो, जसले आर्थिक वृद्धि तथा वित्तीय स्थायित्व प्रवर्द्धन गर्न र विश्वव्यापी गरिबी न्यूनीकरण गर्न काम गर्दछ।