अमेरिका

आयोवामा बम बनाउन प्रयोग हुने रसायनहरू विस्फोट गराउने योजना, सार्वजनिक सुरक्षासम्बन्धी चिन्ताहरू उठेपछि अमेरिकी सेनाद्वारा स्थगित

ह्याना फिन्गरहट, जेसिका हिल र सुसान मोन्टोया ब्रायन, डेस मोइन्स, आयोवा (एपी)। अमेरिकी सेनाले आयोवाको दक्षिण-पूर्वी क्षेत्रमा बम बनाउन प्रयोग हुने कैयौं टन रसायनहरू शुक्रबार विस्फोट गराएर नष्ट गर्ने योजनालाई स्थगित गरेको छ। सिसाको धुलो (लेड डस्ट) फैलिएर वातावरण दूषित हुन सक्ने र स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्ने भन्दै सर्वसाधारणले व्यापक चिन्ता व्यक्त गरेपछि सेनाले यस्तो निर्णय लिएको हो।

अब यो कार्य सोमबार गर्ने योजना बनाइएको छ।

आयोवाकी गभर्नर किम रेनोल्ड्सले, जसले बिहीबार विस्फोटको समय नजिकिँदै गर्दा यसलाई स्थगित गर्न आग्रह गरेकी थिइन्, अमेरिकी सेनाका कार्यवाहक सचिव एडम टेलसँग प्रत्यक्ष कुराकानी गरेको उनको कार्यालयले जनाएको छ। यसअघि, वातावरण संरक्षण समूहहरूले उक्त योजना रोक्न माग गर्दै अदालतमा आकस्मिक सुनुवाइको निवेदन दर्ता गराएका थिए।

अमेरिकी वातावरण संरक्षण एजेन्सीद्वारा गत हप्ता स्वीकृत गरिएको एक आकस्मिक अनुमति पत्रका अनुसार, ‘आयोवा आर्मी एम्युनिशन प्लान्ट’मा कर्मचारीहरूले यस वर्षको सुरुमा ‘लेड एजाइड’ भरिएका दर्जनौं ड्रमहरू फेला पारेका थिए। ती रसायनहरू बिग्रिएर “अत्यन्त अस्थिर र खतरनाक अवस्था” सिर्जना भएको थियो। तिनलाई अन्यत्र सार्दा आकस्मिक विस्फोटको उच्च जोखिम थियो, र चिसो मौसममा यस्तो जोखिम अझ बढ्ने सम्भावना रहन्छ।

ढिलाइबारे जानकारी दिँदै ‘एक्स’मा गरिएको पोस्टमा टेलले भने, “यसले विस्फोटलाई तापक्रम घट्नुभन्दा ठीक अघिको अन्तिम सम्भावित समयसम्मका लागि पछाडि धकेल्नेछ; किनकि तापक्रम घट्दा ती पदार्थहरू अझ बढी अस्थिर हुने जोखिम रहन्छ।”

विस्फोटको तयारी गरिरहँदा अधिकारीहरूले नजिकैको मिडलटाउनका बासिन्दाहरूलाई उक्त क्षेत्र खाली गर्न सुझाव दिएका थिए। सेनाले अक्टोबर महिनामा मिडलटाउनमा आयोजित एक सार्वजनिक भेलामा यससम्बन्धी विवरणहरू प्रस्तुत गरेको थियो। तर, आइतबार जारी गरिएको सार्वजनिक सूचनामार्फत मात्र अन्य धेरै समुदायहरूलाई — जसमध्ये केही त १०० माइल (१६० किलोमिटर) टाढासम्मका थिए — आफूहरू पनि प्रभावित हुन सक्ने जानकारी दिइयो।

गत हप्ता स्वीकृत इपिएको अनुमति पत्रमा सेनालाई विस्फोट गराइने पदार्थहरू हावामा र जमिनमा कसरी फैलिन सक्छन् भन्नेबारे ‘मोडलिङ’ (विश्लेषणात्मक अनुमान) गर्न भनिएको थियो।

टेलले भने, “जनविश्वास कायम राख्नका लागि सर्वसाधारणसँगको सञ्चार (सूचना आदान-प्रदान) अपरिहार्य हुन्छ।”

त्यस दिन विद्यालयहरू बन्द गर्ने योजना बनाइएको थियो।

डेस मोइन्सबाट करिब १६० माइल (२५७ किलोमिटर) दक्षिण-पूर्वमा पर्ने मिडलटाउनमा करिब ४०० मानिसहरू बसोबास गर्छन्, तर यसका वरपरका क्षेत्रमा रहेका हजारौं अन्य मानिसहरू पनि प्रभावित हुन सक्छन्। सेनाको ढिला गर्ने निर्णय बिहीबार साँझ आयो, तर त्यस क्षेत्रका धेरै विद्यालय र व्यवसायहरू शुक्रबार बन्द हुने निश्चित भइसकेका थिए।

त्यसमा केही माइल टाढा ड्यानभिलका स्कूलहरू पनि समावेश छन्। स्कूल सुपरिटेन्डेन्ट प्याट वालेसले भने कि उनको प्रारम्भिक उद्देश्य स्कूलहरू खुला राख्नु थियो, तर त्यहाँ पर्याप्त अनिश्चितताहरू थिए जसले “सबैभन्दा जिम्मेवार निर्णय” रद्ध गर्नु थियो।

“म यो सुझाव दिइरहेको छैन कि विस्फोटले असुरक्षित अवस्था निम्त्याउनेछ,” उनले लेखे। “वास्तविकता यो हो कि हामीलाई शुक्रबार दिउँसो कस्तो अवस्था देखिनेछ भनेर ठ्याक्कै थाहा छैन।”

२० माइल (३२ किलोमिटर) भन्दा कम टाढा रहेको मिडियापोलिसमा, स्कूलहरू र सार्वजनिक पुस्तकालय शुक्रबार बन्द हुने तय गरिएको थियो र स्थानीय अग्नि विभागले सिसाका कणहरूले ढाक्न सक्ने खेल मैदानहरू बन्द गर्ने योजना बनाएको थियो।

दुई योजनाबद्ध विस्फोटहरूबाट कम्पनहरू छिटो हुने अपेक्षा गरिएको थियो, तर तिनीहरूले मिडलटाउन क्षेत्रमा पुराना झ्यालहरू भत्काउन सक्छन्। हावाको गतिमा निर्भर गर्दै परिणामस्वरूप धुलो एक घण्टाभन्दा बढी समयसम्म रहने अपेक्षा गरिएको छ, अधिकारीहरूले भने।

सेनाका अनुसार, व्यापक मोडलिङले भविष्यवाणी गरेको छ कि हावामा सिसाका कणहरूको सम्भावित स्तर माथि उठ्न सक्छ, तर EPA लाई सुरक्षात्मक कार्य आवश्यक पर्ने स्तरभन्दा धेरै तल छ।

सेनाले कार, झ्यालका सिसा र बाहिरी सतहहरू सफा गर्न सिफारिस गरे पनि, बासिन्दाहरूले सामाजिक सञ्जालमा चिन्ता व्यक्त गर्दै त्यो पर्याप्त हुन्छ कि हुँदैन भनेर प्रश्न उठाएका छन्।

दीर्घकालीन भण्डारणले रसायनहरूलाई कमजोर बनाउँछ

मिडलटाउनका बासिन्दाहरूले मार्चमा थाहा पाए कि गोलाबारुद प्लान्टले समीक्षाको भागको रूपमा सञ्चालन रोकेपछि र घटेको सामग्री पत्ता लागेपछि सेनाले लिड एजाइड भएका धेरै दर्जन ब्यारेलहरू नष्ट गर्न आवश्यक थियो।

“हाम्रा जनता र हाम्रा छिमेकीहरूको सुरक्षा सम्झौता गर्न सकिँदैन,” प्लान्टका कमाण्डर लेफ्टिनेन्ट कर्नल डेनियल नोसेले त्यस समयमा गोलाबारुद उत्पादनमा प्रयोग हुने रासायनिक यौगिकको अस्थिरतालाई स्वीकार गर्दै भने।

सेनाले विस्फोट योजना बनाउन हतियार रसायन विज्ञान, इन्जिनियरिङ र वातावरणीय सुरक्षाका विज्ञहरूको एक प्यानल बनाएको बताएको छ।

ब्यारेलहरू सार्दा वा स्थानान्तरण गर्दा आकस्मिक विस्फोटको अस्वीकार्य जोखिम हुन्छ, अधिकारीहरूले भने। आर्मी सस्टेनमेन्ट कमाण्डका सार्वजनिक मामिला विशेषज्ञ जस्टिन बारातीले भने कि चिसो मौसममा सम्भावना बढ्छ।

विशेषज्ञहरूले बासिन्दाहरूलाई सावधानी अपनाउन आग्रह गर्छन्

आयोवा विश्वविद्यालयको व्यावसायिक तथा वातावरणीय स्वास्थ्य विभागका प्राध्यापक प्याट्रिक ओ’शाघ्नेसीले भने कि वायुमण्डल र सतहहरूमा कति प्रदूषण समाप्त हुन्छ भन्ने कुरा अझै अज्ञात छ।

सिसा एक स्नायु विषाक्त पदार्थ हो जसले मस्तिष्क, स्नायु प्रणाली र अन्य अंगहरूलाई हानि पुर्‍याउन सक्छ।

छोटो अवधिमा उच्च मात्रामा सेवन गर्दा, मानिसहरू सिसा विषाक्तताको शिकार हुन सक्छन् र बिरामी महसुस गर्न थाल्छन्, पर्ड्यू विश्वविद्यालयका वातावरणीय इन्जिनियरिङ प्राध्यापक एन्ड्रयू व्हेल्टनले भने, जसले समुदायहरूलाई रासायनिक प्रकोपबाट निको हुन मद्दत गरेका छन्।

कम मात्रामा लामो समयसम्म सम्पर्कले स्नायु विकास समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ, विशेष गरी साना बच्चाहरूमा, ओ’शाघ्नेसीले थपे।

आयोवा राज्यको डेस मोइन्स काउन्टी एक्सटेन्सन फिल्ड अफिस बिहीबार आफ्ना जनावर र तरकारी बगैंचाको लागि “घातक रूपमा डराएका” चिन्तित बासिन्दाहरूबाट आएका कलहरू प्राप्त गर्न व्यस्त थियो, कर्मचारी सदस्य मोर्गन होएनिगले भनिन्।

“हामीसँग हिजो माटो परीक्षण किटहरू सकिए,” उनले भनिन्।

वातावरणीय समूहहरूले बिहीबार विस्फोट रोक्नको लागि मुद्दा दायर गरे, तर्क गर्दै कि इपिएले सेनालाई सुरक्षित विकल्पहरू विचार गर्न आवश्यक पार्न असफल भयो र सेनाले आफ्नो योजनाहरूको पर्याप्त सूचना दिन असफल भयो।

इपिए कागजातहरू अनुसार, ड्रमको सामग्रीलाई अन्य रसायनहरूसँग बेअसर गर्ने र विघटन गर्ने जस्ता विकल्पहरू विचार गरिएको थियो। तर अधिकारीहरूले ड्रमहरू ह्यान्डल गर्दा आकस्मिक, घातक विस्फोटको सम्भावना बढ्ने बताए।

About the author
The Himalayan Voice

The Himalayan Voice

'कम्युनिटी न्युज नेटवर्क एलएलसी' अन्तर्गत सञ्चालित 'Thehimalayanvoice.com' अनलाइन समाचार सेवा हो। यसले पत्रकारिताका मूल्य-मान्यता र आचार संहिता अनुरूप सन्तुलित, सत्य र तथ्यपरक भूमिका निर्वाह गर्दै चौबीसै घण्टा र साताको सातै दिन अंग्रेजी तथा नेपाली भाषामा राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय समाचारहरू निरन्तर सम्प्रेषण गर्दछ।

Himalayan Voice Newsletter

News delivered directly to your inbox

Subscribe for important headlines, community updates, and selected stories.

टिप्पणी लेख्नुहोस्