विश्लेषण: ट्रम्पका सन्दर्भमा, नतिजाहरूले प्रायः ‘सम्झौता नगर्ने कला’ उजागर गरेका छन्

विल वाइसर्ट, वासिङ्टन (एपी)। ट्रम्प टावर भर्खरै खुलेको थियो र ‘द आर्ट अफ द डिल’ पुस्तक प्रकाशित हुन अझै तीन वर्ष बाँकी थियो, जब ३८ वर्षीय डोनाल्ड ट्रम्पले रोनाल्ड रेगनले भन्दा राम्रोसँग रुसी हतियार नियन्त्रणसम्बन्धी वार्ता गर्न सक्ने दाबी गरे।

सन् १९८४ मा ‘द वासिङ्टन पोस्ट’ सँग कुरा गर्दै ट्रम्पले भनेका थिए, “मिसाइलहरूबारे जान्नुपर्ने सबै कुरा सिक्न डेढ घण्टा मात्र लाग्छ।” यो सबै ‘सम्झौता गर्ने खुबी’को कुरा थियो। उनले भने, “यो या त तपाईंसँग हुन्छ, या हुँदैन।”

‘व्यक्तिगत ब्रान्ड’को अवधारणा धेरै चर्चामा आउनुअघि नै, ट्रम्पले आफ्नो एउटा पहिचान बनाइसकेका थिए: एक निपुण, साहसी र कहिल्यै नहार्ने वार्ताकार।

यो एउटा यस्तो छवि थियो जसलाई उनले न्युयोर्कका ट्याब्लोइड पत्रिकाहरूमा र पछि रियालिटी टिभीमा बारम्बार प्रस्तुत गरे। उनले यसलाई यति धेरै दोहोर्‍याए कि उनका समर्थकहरूका लागि यो धारणा नै वास्तविकता बन्न पुग्यो।

अहिले, फ्लोरिडादेखि अलास्कासम्म रिपब्लिकन उम्मेदवारहरूको प्रचारका लागि देशभर दौडधुप गरिरहँदा, ट्रम्प मतदाताहरूलाई आफूलाई एक पूर्ण सफल व्यक्तिको रूपमा पुनः स्वीकार गर्न आग्रह गरिरहेका छन्। यो मध्यावधि निर्वाचन वास्तवमा उनको राष्ट्रपतीय कार्यकाल र एक ‘सम्झौताकर्ता’को रूपमा उनको विगतको कार्यसम्पादनमाथिको जनमत सङ्ग्रह जस्तै बनेको छ।

ह्वाइट हाउसमा रहँदा होस् वा निजी क्षेत्रमा, ट्रम्पको ‘सम्झौता गर्ने शैली’ को विश्लेषण गर्दा मिश्रित नतिजाहरू देखिन्छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी थिंक ट्यांक ‘स्टिमसन सेन्टर’ का वरिष्ठ फेलो तथा ‘रिइमेजिनिङ यु.एस. ग्रान्ड स्ट्राटेजी’ कार्यक्रमका निर्देशक क्रिस्टोफर प्रेबल भन्छन्, “उनी आफूलाई जति सक्षम ठान्छन्, वास्तवमा उनी त्यति सक्षम छैनन्।”

राष्ट्रपति रहँदा ट्रम्पले गरेका सम्झौतासम्बन्धी दाबीहरू कहिल्यै साकार भएनन्

उनले इरान केही हप्तामै पराजित हुने दाबी गरेका थिए। पछि उनले एउटा ‘शानदार’ युद्धविराम गराएको बताए, तर त्यो तुरुन्तै विफल भयो। ट्रम्पले बारम्बार भनेका थिए कि तेहरान (इरान) लडाइँ अन्त्य गर्न सम्झौता गर्न आतुर छ। तर, यो पनि असत्य साबित भयो।

उनले युक्रेनमा रुसले गरिरहेको युद्धलाई एकै दिनमा वार्तामार्फत अन्त्य गर्ने वाचा गरेका थिए। उनले एउटा यस्तो सम्झौताको घोषणा गरे, जसअनुसार मस्को र किभले एक-अर्काको ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण नगर्ने भनिएको थियो। राष्ट्रपतिले यो सम्झौता कायम रहने दाबी गरे पनि, वास्तवमा त्यस्तो कुनै रोक कहिल्यै लागेन। आफ्नो भनाइको बचाउ गर्दै ट्रम्पले भने, “मैले त भनेको थिएँ— ‘तिमीहरू सहमत भयौ नि!’” “त्यसैले त।”

ट्रम्पले भन्सार शुल्कको धम्की प्रयोग गरेर अहिलेसम्मकै उत्कृष्ट व्यापार सम्झौताहरू गर्ने वाचा गरेका थिए, तर त्यसको सट्टा उनले लगभग पूरै विश्वका लागि एकपक्षीय भन्सार शुल्कहरू लागू गरे। ती आयात करहरूले घरेलु मूल्य बढाएका छन् र क्यानडालगायत अमेरिकाका निकट मित्रहरूसँग व्यापार युद्ध निम्त्याएका छन्। यस वर्ष सेप्टेम्बरसम्ममा यी शुल्कहरूबाट ८३ अर्ब डलरभन्दा बढी रकम संकलन भयो; यसको ठूलो हिस्सा अमेरिकी उपभोक्ताहरूले नै व्यहोरेका छन्। साथै, यो रकम ट्रम्पले दाबी गरेभन्दा निकै कम संघीय राजस्व हो।

कम महत्त्वका विषयहरूमा पनि ट्रम्पका सम्झौताहरू असफल भएका छन्। उनले भनेका थिए कि उनीसँग “पौडी पोखरी (स्विमिङ पुल) बनाउनमा असाधारण क्षमता भएको एक व्यक्ति” छ, जसले लिंकन मेमोरियलको ‘रिफ्लेक्टिङ पुल’लाई १० लाख डलरभन्दा केही बढी रकममा मर्मत गर्न सक्छ। तर, अहिलेसम्म यसको लागत करिब २ करोड डलर पुगिसकेको छ।

ट्रम्पको राष्ट्रपतीय कार्यकालका प्रयासहरू उनको व्यावसायिक शैलीसँग मेल खान्छन्

राष्ट्रपतिको सार्वजनिक व्यवहार प्रायः निजी क्षेत्रमा देखिने एउटा परिचित शैलीसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ।

उनी प्रायः आफूले वास्तवमा गरेको भन्दा धेरै राम्रो सम्झौता गरेको भनेर बढाइचढाइ गर्थे। त्यसपछि, आफ्ना महँगा गल्तीहरू लुकाउन उनी आफूकहाँ काम गर्ने मानिसहरूलाई भुक्तानी दिन अस्वीकार गर्थे, र अक्सर उनीहरूविरुद्ध मुद्दा नै हाल्थे। उनका सबैभन्दा ठूला सफलताहरू तब प्राप्त भए, जब उनीसँग सबैभन्दा बढी मोलतोल गर्ने शक्ति थियो।

“तपाईं कुनै घरजग्गाको कारोबारलाई यसरी प्रस्तुत गर्न सक्नुहुन्छ—’हेर्नुहोस्, मैले यो यतिमा किनें र यतिमा बेचें, त्यसैले यो सम्झौता मेरो पक्षमा राम्रो रह्यो,'” प्रेबलले भने। “तर, आजको विश्वमा भइरहेका घटनाक्रमहरूलाई हेर्दा, उनले पहिले जसरी विवरणहरूलाई घुमाउरो पाराले प्रस्तुत गर्थे, त्यो अब सम्भव छैन।”

‘द अप्रेंटिस’ नामक टेलिभिजन कार्यक्रम सन् २००४ मा सुरु हुनुअघिसम्म, एक कुशल ‘डिलमेकर’ (सम्झौताकर्ता) का रूपमा ट्रम्पको छवि फिक्का हुँदै गएको थियो। टेलिभिजनमा एक धनी र शक्तिशाली उद्योगपतिको भूमिका निर्वाह गर्न पाएपछि, ट्रम्पले आफ्नो ‘डिलमेकर’ को छवि पुनः स्थापित गरे।

धन र सफलताको यही छविले उनलाई पहिलो पटक राष्ट्रपतिको चुनावमा उम्मेदवार बन्न मद्दत गर्‍यो। मोन्टक्लेयर स्टेट युनिभर्सिटीका प्राध्यापक जोएल पेनी—जो पप संस्कृति र राजनीतिबीचको अन्तरसम्बन्धबारे अध्ययन गर्छन्—भन्छन्, “मानिसहरूलाई यस्तो लाग्छ कि, ‘यदि उनी राष्ट्रपति बने भने, उनको त्यो सफलता र धनको केही अंश मलाई पनि प्राप्त हुन सक्छ।'”

तर अहिले, जब उनको लोकप्रियता इतिहासकै सबैभन्दा तल्लो विन्दुको नजिक पुगेको छ, तब पनि ट्रम्प आफूलाई विश्वकै उत्कृष्ट ‘डिलमेकर’ हरूमध्ये एक भएको दाबी गर्न छाड्दैनन्।

‘ट्रम्पनेसन: द आर्ट अफ बिइङ द डोनाल्ड’का लेखक टिम ओ’ब्रायन भन्छन्, नोभेम्बर ३ को चुनावपछि ट्रम्पले सायद थाहा पाउनेछन् कि “मतदाताहरूले उनलाई कति हदसम्म एक सक्षम व्यवस्थापक र उत्कृष्ट ‘डिलमेकर’ मान्छन्।” ट्रम्पका धेरै व्यापारिक र राष्ट्रपतिय सम्झौताहरू ध्वस्त भए

“द रियल ट्रम्प डिल: एन आइ-ओपनिङ लुक एट हाउ हि रियली नेटगोसिएट्स” का लेखक तथा वार्ता विशेषज्ञ मार्टी ल्याट्जले भने, व्यापारी ट्रम्पले प्रत्येक वार्तालाई शून्य-योगफलको खेलको रूपमा हेरे।

“वास्तविकता के हो भने, उनले केही उत्कृष्ट सम्झौताहरूमा वार्ता गरे, तर यो पनि कि उनी धेरै सम्झौताहरूमा शानदार रूपमा असफल भए, र उनले धेरै सन्दर्भहरूमा राष्ट्रपतिको रूपमा कहिल्यै पनि सफलतापूर्वक वार्ता गरेका छैनन्,” ल्याट्जले भने।

ट्रम्प लामो समयदेखि यो धारणाबाट निर्देशित छन् कि उनी केवल जित्न सक्छन्

“यदि उनको अहम् बाधक नबन्ने हो भने उनी अझ राम्रो वार्ताकार बन्न सक्थे,” बारबरा रेसले भनिन्। उनी ‘ट्रम्प अर्गनाइजेसन’ मा निर्माण कार्य हेर्ने पूर्व कार्यकारी उपाध्यक्ष हुन् र उनले “टावर अफ लाइज: ह्वाट माई एटिन इयर्स अफ वर्किङ विथ डोनाल्ड ट्रम्प रिभिल्स अबाउट हिम” नामक पुस्तक पनि लेखेकी छिन्। “जुन सम्झौतामा केही लचकता अपनाउनुपर्ने हुन्छ, उनी त्यो गर्न सक्दैनन्। अनि, त्यसको बाँकी पक्षहरूमा पनि कुरा अघि बढ्न सक्दैन। उनले त हरेक कुरामा जित्नैपर्ने हुन्छ।”

ट्रम्पका केही सम्झौताहरू सफल भएका छन् वा भविष्यमा सफल हुन सक्छन्

ट्रम्प प्रशासनका उच्च अधिकारीहरूले उनी एक कुशल वार्ताकार हुन् भन्ने धारणालाई व्यापक बनाउन निकै जोड दिने गरेका छन्।

मे महिनामा, ‘युनियन प्यासिफिक-नर्फोक सदर्न’ रेल कम्पनीहरूको मर्जरमा अमेरिकाले पनि हिस्सेदारी लिने निर्णयको बचाउ गर्दै राष्ट्रपतिले भनेका थिए, “म हरेक दिन यस्ता सम्झौताहरू गर्छु, जुन कुनै पनि सामान्य मानिसले गर्ने आँट गर्दैन।”

ह्वाइट हाउसकी पूर्व प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिट, वाणिज्य मन्त्री हावर्ड लटनिक र आन्तरिक मामिला मन्त्री डग बर्गमलगायतका सल्लाहकारहरूको लामो सूचीले नै ट्रम्पलाई “प्रमुख सम्झौताकर्ता”को संज्ञा दिएका छन्।

साउथ क्यारोलिनाका रिपब्लिकन सिनेटर टिम स्कटले ‘एक्स’मा लेखेका थिए कि इरानसँगको युद्धविरामले “फेरि एकपटक” यो प्रमाणित गर्‍यो कि ट्रम्प “प्रमुख सम्झौताकर्ता” हुन् — यद्यपि पछि त्यो सम्झौता टिक्न सकेन।

ट्रम्पले औषधिको मूल्य घटाउन र घरेलु उत्पादनलाई प्रोत्साहन गर्नमा आफ्नो वार्ता कौशलले मद्दत पुर्‍याएको दाबी गरेका छन्। ह्वाइट हाउसले गत वर्षयता ट्रम्पले चीन, जापान, युरोपका विभिन्न देशहरू, दक्षिण-पूर्वी एसिया र अन्य ठाउँहरूसँग गरेका व्यापार सम्झौताहरूको लामो सूची पनि प्रस्तुत गरेको छ।

ह्वाइट हाउसका प्रवक्ता म्याथ्यु मिडलटनले भने, “यो प्रशासनले ‘अमेरिका फर्स्ट’ आर्थिक एजेन्डालाई अघि बढाउन जारी राख्नेछ।”

मिडलटनले एक विज्ञप्तिमा भने, “राष्ट्रपति ट्रम्पको ‘प्रमुख सम्झौताकर्ता’ को रूपमा रहेको रेकर्डलाई कम आँक्नु भनेको उनले सफलतापूर्वक वार्ता गरेका करिब २० वटा व्यापार सम्झौताहरू र उनको कार्यकालमा घोषणा गरिएका ट्रिलियन डलर बराबरका उत्पादनमूलक लगानीहरूलाई बेवास्ता गर्नु हो।”

राष्ट्रपतिका उपलब्धिहरूको सूचीमा उनको पहिलो कार्यकालका ‘अब्राहम सम्झौता’ र गाजामा इजरायल तथा हमासबीचको लडाइँ अन्त्य गर्ने युद्धविराम सम्झौता पनि समावेश छन् — यद्यपि त्यसयता त्यहाँ आक्रमण, छापा मार्ने काम र हत्याका घटनाहरू भने जारी नै छन्। तर, ट्रम्पले भविष्यवाणी गरेजस्तो यी कुनै पनि सम्झौताले मध्यपूर्वमा व्यापक र दिगो शान्ति स्थापना गर्न भने सकेनन्। साउदी अरबसँगको नागरिक आणविक सहयोगसम्बन्धी सम्झौता प्रारम्भिक चरणमा छ। भेनेजुएलाको पेट्रोलियम भण्डारको उपयोगमा अमेरिकालाई सघाउन अनुमति दिने सम्झौता—जसलाई ट्रम्पले “सम्भवतः हाम्रो देशको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो सम्झौता” भनेका छन्—त्यसबाट प्रतिफल प्राप्त हुन पनि वर्षौं लाग्नेछ; यदि कहिल्यै प्राप्त भयो भने।

ट्रम्पको ‘अराजकता सिर्जना गर्ने’ शैली एक प्रकारको वार्ता रणनीति हो

ओ’ब्रायनका अनुसार, ट्रम्पले वार्ताहरूमा अनिश्चितता सिर्जना गर्न खोज्ने गरेका छन्; उनी वार्तालाई आफ्नो अहङ्कारको विस्तारका रूपमा हेर्छन्। ओ’ब्रायन भन्छन्, “यदि उनी आफैंले अराजकता निम्त्याउँछन् भने, प्रायः उनी मात्र यस्ता व्यक्ति हुन्छन् जसले त्यसलाई अन्त्य गर्न सक्छन्।”

राष्ट्रपति ट्रम्प आफ्नो वार्ता शैलीलाई ‘आफ्नो अन्तर्ज्ञान पछ्याउने’ र ‘आफूले कल्पना गर्न सक्ने सबै कुरा प्राप्त गर्न जोड दिने’ तथा ‘नपाएसम्म नरोकिने’ प्रक्रियाका रूपमा व्याख्या गर्छन्।

उनले ‘द आर्ट अफ द डिल’ नामक पुस्तकमा भनेका छन्, “म धेरै ठूलो लक्ष्य राख्छु, र त्यसपछि आफूले चाहेको कुरा पाउन निरन्तर दबाब दिइरहन्छु।” यस पुस्तकका लागि उनलाई सघाउने लेखक टोनी स्वार्ट्ज पछि यति निराश भए कि उनले टिप्पणी गरे—ट्रम्पले यो पुस्तक आफैं लेखेका होइनन्, सायद उनले पढेका पनि छैनन् होला।

सन् १९८७ को नोभेम्बरमा प्रकाशित ‘द आर्ट अफ द डिल’ ले ट्रम्पलाई उनका घरजग्गासम्बन्धी व्यावसायिक कामहरू जत्तिकै, ‘लाइफस्टाइल्स अफ द रिच एन्ड फेमस’ जस्ता टेलिभिजन कार्यक्रमहरूमा देखिने व्यक्तिका रूपमा पनि चर्चित बनायो। सन् २०१६ मा राष्ट्रपतीय उम्मेदवारी घोषणा गर्ने क्रममा ट्रम्पले भनेका थिए, “हामीलाई यस्तो नेता चाहिएको छ जसले ‘द आर्ट अफ द डिल’ लेखेको होस्।”

राष्ट्रपतिको पदले वार्तामा जित सुनिश्चित गर्दैन

लात्जका अनुसार, सन् २०२५ मा ह्वाइट हाउस फर्किएपछि ट्रम्पले व्यावसायिक क्षेत्रमा अपनाउने वार्ता शैलीमा परिवर्तन ल्याएका छन्। उनले राष्ट्रपतिको पदमा हुनुको शक्ति स्वतः “वार्तामा फाइदा पुर्‍याउने हतियार बन्छ भन्ने मान्न थालेका छन्।

लात्ज भन्छन्, व्यावसायिक वार्ता र धेरै देशहरू संलग्न हुने वार्ता (जस्तै रुस-युक्रेन युद्ध वा इरानसँगको द्वन्द्व) बीच धेरै फरक हुन्छ; यस्ता अवस्थामा केवल उच्च सैन्य शक्ति हुनु नै पर्याप्त हुँदैन।

लात्ज भन्छन्, “हामीसँग परम्परागत शक्ति हुन सक्छ, तर वार्ताको टेबलमा हामीसँग शक्ति नहुन पनि सक्छ। डोनाल्ड ट्रम्पले पहिले यो कुरा बुझेका थिए।”

व्यावसायिक क्षेत्रमा दाउमा लाग्ने कुराहरू निकै कम हुन्थे, र उनको ‘नाटकीय शैली’ सधैं सार्वजनिक रूपमा देखिँदैनथ्यो।

रेसका अनुसार, उनी र ट्रम्पको टोलीका अन्य सदस्यहरूले उनलाई खुसी राख्न प्रायः ‘नाटकीय रणनीति’ अपनाउने गर्थे।

रेसले बताइन् कि ट्रम्पसँग भेट्नुअघि, उनी आफूले पहिले वार्ता गरिसकेका व्यक्तिहरूलाई उनीहरूको माग मूल्यमा केही प्रतिशत थप्न सल्लाह दिने गर्थिन्। यसो गर्दा, ट्रम्पलाई कम मूल्यमा सहमति जनाउन लगाउन सकिन्थ्यो र उनलाई आफूले केही जितेको जस्तो महसुस हुन्थ्यो।

“हामीले त्यसो गर्यौं किनभने हामीलाई थाहा थियो कि उनी आफू अरू सबैभन्दा श्रेष्ठ भएको महसुस गर्न चाहन्थे,” उनले भनिन्।

ट्रम्पको व्यावसायिक करियर प्रायः मुद्दामा आधारित थियो

ट्रम्पले अर्को क्षेत्रमा पनि फस्टाएको छ जुन धेरैजसो सफल व्यापारिक नेताहरूले गर्दैनन् – निरन्तर अदालत जानु, या त उनको लागि काम गर्नेहरूलाई भुक्तानी गर्न अस्वीकार गरेर र मुद्दा दायर गरेर, वा मुद्दा हालेर। त्यो अर्को रणनीतिक छनौट थियो, लाट्जले भने, किनभने त्यसो गर्दा प्रायः उसलाई आफ्नै लागत घटाउन वा उसले वास्तवमा तिर्नुपर्ने भन्दा धेरै कममा आफ्ना ऋणदाताहरूसँग सम्झौता गर्न अनुमति दिइयो।

यसको अर्थ “हामीमध्ये धेरैले नैतिक रूपमा गलत ठान्ने प्रणालीको फाइदा उठाउनु थियो,” लाट्जले भने। “तर यसले लाभको बुझाइलाई प्रतिबिम्बित गर्‍यो।”

सबैलाई भनौं भने, ट्रम्प ४० वर्षको व्यापारमा ४,००० भन्दा बढी मुद्दामामिलामा संलग्न थिए, जसको अर्थ उनको सबैभन्दा राम्रो सम्झौताहरू पनि “मुद्दामा परे,” लाट्जले भने, “र यो संयोग होइन।”

त्यो अभ्यास ट्रम्पको राष्ट्रपतित्वमा पनि जारी छ, किनकि बीबीसीदेखि जेपी मोर्गन चेससम्म सबै विरुद्ध मुद्दाहरू सक्रिय छन्।

रेसले भनिन् कि यो “उनी सही छन् कि छैनन् वा जित्न सक्छन् भन्ने कुरा होइन। कानुनी प्रणालीलाई हेरफेर गर्न सक्षम हुनुको शक्ति डरलाग्दो छ।” उनले भनिन् कि ट्रम्पले अदालतको पक्षमा “मध्यस्थताको लागि अनुमति दिने सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्नबाट बच्नुभयो र त्यसपछि, मुद्दाहरू यति लामो समय लाग्छ, कि “मानिसहरूले आफ्नो तरिकाले खेल खेलेनन् भने पहिलो वर्षमा नै दिवालिया हुन सक्छन्।”