फ्रान्सभर दंगा र लुटपाटपछि १,८०० जना पक्राउ परेका बेला म्याक्रोनले राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै

सिल्भी कोर्बेट र अलेक्जेन्डर टर्नबुल, पेरिस (एपी)। फ्रान्सभरि बढेको जीवनयापनको लागत र विद्यालयहरूको दयनीय अवस्थाको विरोधमा लाखौं मानिसहरू सडकमा उत्रिएका बेला, हिंसात्मक समूहहरूले प्रहरीसँग झडप गर्नुका साथै पसलहरूमा लुटपाट मच्चाएपछि प्रहरीले कम्तीमा १,८०० जनालाई पक्राउ गरेको छ।

राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रोनले आइतबार वरिष्ठ सरकारी अधिकारीहरूसँग आपतकालीन बैठक गर्ने र त्यसपछि राति ८ बजे राष्ट्रका नाममा सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम रहेको उनको कार्यालयले जनाएको छ।

अधिकारीहरूका अनुसार, शनिबार विभिन्न सहरहरूमा मुख छोपेका समूहहरूले सार्वजनिक भवनहरू—जसमा नगर भवनहरू (सिटी हल) पनि समावेश छन्—मा आगजनी र आक्रमण गरे। मध्य फ्रान्सको लिमोज सहरमा १९औं शताब्दीको नगर भवनमा आगो लाग्दा त्यसको छाना खस्यो र भवन लगभग पूर्ण रूपमा नष्ट भयो।

आइतबार पेरिसको ‘प्लास दे ला रिपब्लिक’मा भारी प्रहरी तैनाथीका बीच सयौं प्रदर्शनकारीहरू पुनः भेला भए। तनाव बढ्दै जाँदा प्रहरीले अश्रुग्यासको प्रयोग गर्‍यो।

पेरिस, मार्से, लियोन र बोर्डो लगायतका सहरहरूमा सयौं व्यवसायहरू लुटिएको घटनालाई उल्लेख गर्दै, गृहमन्त्री लरेन्ट नुनेजले ‘एक्स’मा लेखे, “विरोध प्रदर्शन गर्ने अधिकार एक मौलिक अधिकार हो। तर, हिंसाको माध्यमबाट जानाजानी र सामूहिक रूपमा अराजकता फैलाउनु मौलिक अधिकार होइन।”

अधिकारीहरूका अनुसार फ्रान्सभरि करिब ५,५०,००० मानिसहरू विरोध प्रदर्शनमा सहभागी भए, जबकि आयोजकहरूले यो संख्या करिब ८,००,००० रहेको दाबी गरेका छन्। प्रदर्शनकारीहरूले श्रम संगठन, विद्यार्थी संगठन र विभिन्न अभियन्ताहरूको आह्वानमा सहभागिता जनाएका थिए। उनीहरू सन् २०१८ मा सामाजिक अन्यायको विरोधमा सुरु भएको ‘येलो भेस्ट’ (पहेँलो भेस्ट) आन्दोलनलाई पुनः ब्युँताउने प्रयासमा थिए।

फ्रान्समा हुने ठूला विरोध प्रदर्शनहरूमा कहिलेकाहीँ शान्तिपूर्ण जुलुसको छेउछाउमा हिंसा भड्किने र प्रहरीसँग झडप हुने गर्छ। आइतबार पक्राउ परेकाहरूको संख्या सन् २०१८ को डिसेम्बरमा भएको ‘येलो भेस्ट’ आन्दोलनको एकै दिनमा पक्राउ परेका करिब २,००० जनाको संख्याको हाराहारीमा पुगेको छ।

पेरिस प्रहरीले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै हृदयघातका कारण एक व्यक्तिको मृत्यु भएको जनाएको छ, तर यससम्बन्धी विस्तृत विवरण दिएको छैन। पेरिस अभियोजकको कार्यालयले घटनाको अनुसन्धान भइरहेको बताएको छ।

पेरिसवासीहरू तोडफोड गरिएका पसलहरू र क्षतिग्रस्त सार्वजनिक स्थलहरू देखेर दुःख व्यक्त गरिरहेका छन्।

आइतबार पेरिसको ‘प्लास द ला रिपब्लिक’ वरपरको क्षेत्रमा उखेलिएका ढुङ्गाहरू, फुटेका पसलका अगाडिका भागहरू र टुक्रिएका सिसाहरू छरपस्ट थिए। अन्य पर्यटकीय तथा किनमेल क्षेत्रहरूमा पनि लुटपाट र तोडफोडका घटनाहरू भएका छन्।

पेरिस प्रहरीका अनुसार राजधानी क्षेत्रबाट ८५५ जनालाई पक्राउ गरिएको छ। सहरको सरकारी वकिलको कार्यालयले ५५७ जना अझै पनि प्रहरी हिरासतमा रहेको जनाएको छ।

५७ वर्षीया सरकारी कर्मचारी मेरी पेरेइनले विनाश र हिंसाको यो स्तर देखेर आफू स्तब्ध भएको बताइन्। उनले यस्तो अराजकता कसरी निम्तियो होला भनी आश्चर्य व्यक्त गरिन्।

क्षतिग्रस्त क्षेत्रको अवलोकन गरिरहेका पेरिसवासीहरूले उक्त चोकको मध्य भागमा रहेको फ्रान्सको प्रतीक ‘मारियान’को सालिकको आधार आंशिक रूपमा भत्काइएको दृश्य क्यामेरामा कैद गरिरहेका थिए।

७४ वर्षीय जाँ फोइसीले आफू पनि विरोध प्रदर्शनमा सहभागी हुन चाहेको तर “दंगा नियन्त्रण प्रहरीको बाक्लो घेरा र जताततै आगो” देखेपछि घर फर्किएको बताए।

“म निकै डराएको थिएँ,” उनले भने। “म जन्मजात पेरिसवासी हुँ, त्यसैले यहाँ आइपुग्दा मलाई रुन मन लाग्यो; अवस्था यति खराब छ कि यसले मलाई निकै पीडा दिएको छ।”

२६ वर्षीया मार्गो युदले आफूले विरोध आन्दोलनलाई समर्थन गरेको भए पनि “यो यति धेरै उग्र बन्ला भन्ने सोचेकी थिइनँ” भनिन्।

“यहाँ उपद्रो मच्चाउनेहरू आएका थिए, जसले मेरो मन दुखाएको छ; किनकि यसले आन्दोलनको वैधतालाई नै कमजोर बनाउँछ,” उनले भनिन्।

राष्ट्रपतीय निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा राजनीतिक नेताहरूबीच आरोप-प्रत्यारोप

आगामी वसन्त ऋतुमा हुने राष्ट्रपतीय निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै विभिन्न राजनीतिक दलका नेताहरूले शनिबारको दंगाबाट उत्पन्न परिस्थितिलाई आफ्नो राजनीतिक फाइदाका लागि प्रयोग गर्ने प्रयास गरेका छन्।

कट्टर दक्षिणपन्थी नेतृ तथा राष्ट्रपतीय उम्मेदवारका रूपमा हेरिएकी मरिन ले पेनले पेरिसको प्रदर्शनमा सहभागी भएका आफ्ना कट्टर वामपन्थी प्रतिद्वन्द्वी जाँ-लुक मेलन्शोनको कडा आलोचना गरिन्। ले पेनले ‘एक्स’मा लेखिन्, “लुटपाट, तोडफोड, विनाश र सुरक्षाकर्मीमाथि आक्रमण—दंगा मच्चाउनेहरूले अक्टोबर १७ को प्रदर्शनलाई फेरि एकपटक बिगारेका छन्।”

उनका सहयात्री (रनिङ मेट) जोर्डन बार्डेलाले ‘एक्स’मा लेखेका छन्, “यदि फ्रान्सको मौन बहुमतले यस्तै निर्णय गर्छ भने, हामी दीर्घकालीन रूपमा व्यवस्था पुनः स्थापना गर्नेछौं।”

यता, मेलनचोनले प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुमाथि “आगोसँग खेलेको” आरोप लगाउँदै भने, “तपाईंले अवस्था अझ बिगार्ने दाउ खेल्नुभयो, तर यसको परिणाम स्वरूप सबै युवाहरू र मजदुर युनियनहरू एकजुट मात्र भएका छन्।”

मेलनचोनले जोड दिँदै भने, “मेरो सन्देश स्पष्ट छ: जो हाम्रो संघर्षमा साथ दिन्छन्, उनीहरूले लुटपाट वा तोडफोड गर्नु हुँदैन।”

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो ‘ट्रुथ सोसियल’ प्लेटफर्ममा “फ्रान्स जलिरहेको छ!” भनी लेखे। उनले यो अशान्तिलाई “पूर्णतया फरक संसारबाट आएका मानिसहरूको आप्रवासन” सँग जोडेको देखिन्छ।

उनले लेखे, “धेरै ढिलो हुनुअघि नै आफ्ना सीमाहरू बन्द गर्नुहोस् र नियन्त्रण लिनुहोस्!”

फ्रान्सेली अधिकारीहरू र प्रहरीले आप्रवासीहरूलाई यो दंगासँग जोडेका छैनन्। उनीहरूले हिंसाका केही घटनाहरूका लागि “कट्टरपन्थी अति-वामपन्थी समूहहरू” र लुटपाट गर्न मिसिएका अन्य व्यक्तिहरूलाई जिम्मेवार ठहराएका छन्।

देशभर सयौं व्यवसायहरू लुटिए

पेरिसका उपमेयर इम्यानुएल ग्रेगोइरले एक खुला पत्रमा लेखे, “क्षतिको मात्रा निकै ठूलो र अभूतपूर्व छ। पेरिस स्वतन्त्रता, बहस र प्रदर्शनको सहर हो। यो सहर यस्तै रहनुपर्छ। तर, यो यस्तो सहर पनि हुनुपर्छ जहाँ हरेक व्यक्तिले सुरक्षित रूपमा काम गर्न र व्यवसाय सञ्चालन गर्न सकोस्।”

प्रहरीका अनुसार शनिबार मध्य पेरिसमा सयौं मानिसहरूको समूहले अनधिकृत जुलुस निकालेका थिए। प्रहरीले भन्यो, “दिउँसोको अन्त्यतिर, अशान्तिको फाइदा उठाउँदै चोरी र लुटपाट गर्ने उद्देश्यले ठूलो संख्यामा मानिसहरू आइपुगे, जसले गर्दा घटनाक्रमले नयाँ मोड लियो।”

फ्रान्सका तीन ठूला सहरहरू—पेरिस, मार्से र लियोनका मेयरहरूले “क्षतिको व्यापकता र परिस्थितिको गम्भीरतालाई मध्यनजर गर्दै” आगामी दिनहरूमा प्रधानमन्त्रीसँग भेटवार्ताको अनुरोध गरेका छन्।

दक्षिणी बन्दरगाह सहर मार्सेमा, केही प्रदर्शनकारीहरू जबरजस्ती सिटी हलको लबीभित्र प्रवेश गरे भने अनुहार छोप्ने कपडा (हुड) र मास्क लगाएका मानिसहरूको एक समूहले प्रहरी चौकीमा तोडफोड गर्‍यो। लियोनमा भने एउटा पर्यटक कार्यालयभित्र आगलागी भयो।