स्पेनको सेउटामा देखिएको सीमा संकटले त्यहाँका क्रिस्चियन र मुस्लिम समुदायबीचको विभाजनलाई छर्लङ्ग पारेको छ

सुमन नाइशाधम, सेउटा, स्पेन (एपी)। उत्तर अफ्रिकामा अवस्थित सेउटा स्पेनका लागि एक अनौठो वा भिन्न प्रकारको क्षेत्र हो: यहाँ मुस्लिम र क्रिश्चियनहरू लगभग समान संख्यामा बसोबास गर्छन्।

तर स्पेनको मुख्य भूभागभन्दा बाहिर अवस्थित यस क्षेत्रमा महिनौँदेखि जारी आप्रवासन संकटले यहाँको सहअस्तित्वको छविलाई चुनौती दिएको छ र समाजभित्रको विभाजनलाई सतहमा ल्याएको छ। कतिपय मानिसहरू भन्छन् कि यो विभाजन वा मतभेदको बीउ यहाँ पहिलेदेखि नै थियो।

यो संकटको सुरुवात जुलाईको अन्त्यतिर भयो जब छिमेकी मुलुक मोरक्कोबाट करिब ८०,००० मानिसहरू स्पेनले आफ्नो सीमा खुला गरेको भन्ने अनलाइन हल्लाको पछि लागेर यस क्षेत्रमा प्रवेश गरे। सीमा पार गर्नेहरूमध्ये अधिकांश केही दिनमै फर्किए, तर १५,००० सम्म आप्रवासीहरू यहीँ बसे, जसले गर्दा सहरमा दबाब बढ्यो र स्थानीय बासिन्दाहरूबीच नै मतभेद सिर्जना भयो।

संकटको भार असमान रूपमा परेको छ

सेउटामा बसेका धेरै आप्रवासीहरू मुस्लिम बस्तीहरूमा आश्रय लिइरहेका छन्; उनीहरू सडकमा, घरका ढोकाहरूमा तथा गैरसरकारी संस्था र स्थानीयहरूद्वारा सञ्चालित अस्थायी पालका शिविर र केन्द्रहरूमा सुत्ने गर्छन्। स्थानीय बासिन्दाहरू भन्छन् कि उनीहरूका लागि यो अस्तव्यस्तता कहिल्यै अन्त्य भएन र उनीहरू निराश बन्दै गएका छन्।

मुस्लिम बाहुल्य रहेको ‘एल प्रिन्सिपे’ बस्तीका बासिन्दा मोहम्मद सुसीले अक्टोबरको सुरुतिर एक दिन आफ्नो घर छेउको चर्चमा सयौँ आप्रवासी किशोरहरू एक मन्त्रीको आगमनको प्रतीक्षामा भेला भएको देखे।

“उनीहरू के चाहन्छन्? के हामीले पूरै सेउटालाई खुवाउनुपर्ने हो?” सुसीले भने। “यसको कुनै समाधान खोजिहाल न!” भन्दै उनले रिसले आफ्नो ढोका बन्द गरे।

सहरको मुख्य मस्जिदहरूमध्ये एकको छेउमा, सेप्टेम्बरको अन्त्यतिरको एक दिन, मुस्लिम परोपकारी संस्थाका स्वयंसेवक र कर्मचारीहरूले प्लास्टिकका भाँडाहरूमा दालको परिकार (स्ट्यु) र पास्ता भरिरहेका थिए।

‘लुना ब्लान्का’ परोपकारी संस्थाकी प्रवक्ता हालिमा अहमदले बताइन् कि संस्थाले सहरमा अझै बसिरहेका आप्रवासीहरूलाई दैनिक ३,००० देखि ५,००० छाक खाना वितरण गर्दै आएको छ। उनले भनिन् कि यस्तो काम गरेबापत स्वयंसेवक र कर्मचारीहरूले धम्की र दुर्व्यवहारको सामना गर्नुपरेको छ।

“यहाँ तनावको स्थिति छ,” अहमदले भनिन्। “मानिसहरू यो अवस्थाबाट आजित भइसकेका छन्।”

इसाई र मुस्लिमहरूको बाक्लो उपस्थिति रहने सेउटाको सहरी क्षेत्रमा, सुरुवाती हलचलको केही दिनभित्रै सामान्य अवस्था फर्कियो। मानिसहरू रेस्टुरेन्ट, बार र खुला टेरेसहरूमा फर्किए। पसलहरू पुनः खुले। तर सहरमा असन्तुष्टिका संकेतहरू भने प्रशस्तै देखिन्छन्। पसलका अगाडि “सेउटा आफ्नो अडानमा कायम छ — सेउटाले हार मान्ने छैन!” जस्ता सन्देश लेखिएका ब्यानरहरू झुन्डिएका छन् भने बार्दलीहरूमा स्पेन र सेउटाका झन्डाहरू फहराइरहेका छन्।

सहरको केन्द्र र सीमावर्ती क्षेत्रहरूमा गस्ती गर्न स्पेनी प्रहरी र हजारौं सैनिकहरू तैनाथ गरिएका छन्।

संकट लम्बिएसँगै स्थानीय बासिन्दाहरूले निरन्तर विरोध प्रदर्शन गर्दै आएका छन्। अक्टोबरको सुरुमा सहरको प्रशासनिक कार्यालयबाहिर भएको प्रदर्शनमा करिब २०० मानिसहरूले स्पेनको वामपन्थी राष्ट्रिय सरकारसँग समाधानको माग गरे। सेउटाको कालो-सेतो झन्डा ओढेका महिला तथा पुरुषहरूले भाँडाकुँडा ठटाउँदै स्पेनी सरकारको सुस्त प्रतिक्रियाप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरे। त्यहाँ उपस्थित मानिसहरूमध्ये मुस्लिमहरूको उपस्थिति नगण्य वा शून्यजस्तै थियो।

गाडी मर्मत केन्द्रका सञ्चालक ४५ वर्षीय फ्रान्सिस्को लुनाले आपसी सहअस्तित्व खलबलिएको बताए। उनले त्यहाँको वातावरणलाई एक शब्दमा “भयानक” भनेर वर्णन गरे।

उनका अनुसार सहरका केही मुस्लिमहरूले आप्रवासीहरूलाई संरक्षण गरिरहेका छन्, जसले गर्दा उनलाई सेउटाप्रतिको उनीहरूको निष्ठामाथि शंका लाग्न थालेको छ।

“हामी सधैं मिलेर बसेका छौं,” लुनाले भने। “मुस्लिम, इसाई, यहुदी, हिन्दु — हामीबीच कहिल्यै कुनै समस्या भएन। तर अहिले भने मलाई समस्या देखिन थालेको छ, किनकि त्यहाँ मोरक्कोबाट आएका (आप्रवासीहरू) को पक्ष लिने मुस्लिमहरू पनि छन्।”

सेउटामा ऐतिहासिक विभाजनको जरा गहिरो छ

सेउटा शताब्दीयौंदेखि स्पेनको अधीनमा रहँदै आएको छ। यहाँका ८४,००० बासिन्दाहरू स्पेन र युरोपेली संघका नागरिक हुन्। धेरैजसो मुख्य भूमि (स्पेन) बाट आएका हुन्। सहरका अधिकांश मुस्लिमहरूको जरा मोरक्कोसँग जोडिएको छ; उनीहरूका आफन्त त्यहाँ छन् र उनीहरू मोरक्कन अरबी भाषा बोल्छन्। सहरमा यहुदी र हिन्दुहरूको जनसंख्या भने कम छ।

क्याथोलिक परोपकारी संस्था ‘कारिटास’द्वारा प्रकाशित एक प्रतिवेदनका अनुसार, यो क्षेत्र स्पेनका अन्य भागको तुलनामा गरिब छ र यस क्षेत्रका अन्य बासिन्दाको तुलनामा मुस्लिमहरूमा गरिबीको दर उच्च छ। प्रतिवेदन अनुसार, सहरको कुल जनसंख्याको २८ प्रतिशतको तुलनामा ४४ प्रतिशत मुस्लिम परिवारहरू सीमान्तकृत अवस्थामा थिए।

सहरको बाहिरी इलाकामा रहेका मुस्लिम-बहुल केही बस्तीहरूमा—जहाँ साँघुरा, ठाडा र भूलभुलैयाजस्ता गल्लीहरू छन्—अपराधको दर उच्च छ। मुस्लिम र क्रिश्चियनहरू सहरको मुख्य बजारका पसलहरू, चहलपहल हुने चोकहरू र फराकिला सडकहरूमा आवतजावत गर्छन्; तर मुस्लिम-बहुल बस्तीहरूमा भने समुदायहरूबीचको यस्तो घुलमिल कम देखिन्छ।

स्थानीय राजनीतिज्ञ मोहम्मद मुस्तफाले यी विभाजनहरू गर्मीयामको सीमा संकटभन्दा अघिदेखि नै विद्यमान रहेको बताए। तर उनले यसले परिस्थितिलाई अझ बिगारेको कुरा स्वीकार गरे। सेउटाले यसअघि पनि आफ्नो सीमामा आप्रवासीहरूको ठूलो ओइरोको सामना गरिसकेको छ, तर यस वर्षको घटना सबैभन्दा घातक रह्यो।

“सह-अस्तित्वको छवि एउटा मृगतृष्णा मात्र हो,” मुस्तफाले भने। “यो पर्यटन प्रवर्द्धनको नारा त हो, तर यसले वास्तविकतालाई झल्काउँदैन।”

यो सहर महिनौँदेखि तनावपूर्ण अवस्थामा छ

मंगलबार, स्पेनका राजपरिवारका सदस्यहरूले सहरको एक मुस्लिम चिहानमा आयोजित समारोहमा भाग लिनेछन्। उक्त समारोह जुलाईमा सीमा पार गर्ने प्रयासका क्रममा ज्यान गुमाएका १४० भन्दा बढी आप्रवासीहरूको सम्झनामा आयोजना गरिएको हो। त्यहाँ पहिचान नखुलेका दर्जनौँ आप्रवासीहरूलाई गाडिएको थियो।

यो भ्रमण स्पेनको उक्त भूभागमा राजपरिवारको पहिलो भ्रमण हुनेछ, जहाँ धेरै मानिसहरूले आफूलाई देशका राष्ट्रिय नेताहरूले बेवास्ता गरेको महसुस गरेका छन्।

संकट तेस्रो महिनामा प्रवेश गरिरहँदा, सेउटाका बासिन्दाहरू एउटा कुरामा सहमत छन्: उनीहरू यो अवस्थाबाट आजित भइसकेका छन्।

जब आप्रवासीहरूले समुद्र किनारमा ठूलो अस्थायी पालको शिविर बनाए, नजिकैको घरमा बस्ने एमिलियो मुनोजले त्यहाँबाट हट्ने निर्णय गरे।

उनले कारबाहीको माग गर्दै विरोध स्वरूप सहरको सरकारी कार्यालयबाहिर पाल टाँगे र त्यहीँ सुत्न थाले। चाँडै नै, करिब एक दर्जन अन्य मानिसहरू पनि उनीसँग मिसिए। स्पेनिस प्रहरीले केही हजार आप्रवासीहरूलाई हटाएपछि समुद्र किनारको पाल शिविर पूर्ण रूपमा भत्काइयो; तबसम्म उनीहरूले एक महिनासम्म त्यहाँ पालैपालो सुत्दै विरोध जारी राखे।

मुनोजले आफ्नो प्रदर्शन आप्रवासीहरूको उपहास गर्न नभएको बताए। “मानिसहरू यसलाई नाटक भन्छन्, तर म यो परिस्थितिलाई हल्का रूपमा लिइरहेको छैन।”

उनले सेउटालाई विभिन्न धार्मिक र जातीय समूहहरू मिलेर काम गर्ने र बस्ने सहरको रूपमा वर्णन गरे, तर केही कुरामा भने दरार आएको स्वीकार गरे।

“म दरार देख्छु,” मुनोजले भने, “तर हामीले अघि बढ्नैपर्छ।”