फ्रान्समा विद्यालयका लागि बजेटको माग गर्दै देशभर २ लाख ५० हजारभन्दा बढी मानिसको र्याली, दंगा नियन्त्रण प्रहरीले अश्रुग्यास प्रहार
निकोलस ग्यारिगा र ओलेग सेटिनिक, पेरिस (एपी)। सरकारी तथ्याङ्कअनुसार, शिक्षामा थप बजेटको माग गरिरहेका हाई-स्कुलका विद्यार्थीहरूको समर्थनमा मंगलबार फ्रान्सभरि २ लाख ५० हजारभन्दा बढी मानिसहरूले र्याली निकालेपछि पेरिस र फ्रान्सका अन्य ठाउँमा भीडलाई नियन्त्रण गर्न प्रहरीले अश्रुग्यास प्रहार गर्यो। यी प्रदर्शनहरूले निवर्तमान राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रोनको प्रशासनमाथि दबाब बढाएका छन्।
विद्यार्थीहरूले हाई-स्कुलहरू अवरुद्ध गरिरहँदा मार्से, स्ट्रासबर्ग र अन्य सहरहरूमा झण्डा र प्लेकार्ड बोकेका मानिसहरूको ठूलो भीड जम्मा भयो। यी प्रदर्शनहरूले देखाए कि कसरी सेप्टेम्बरको मध्यमा पेरिस क्षेत्रको एउटा हाई-स्कुलबाट सुरु भएको विरोध कार्यक्रम राष्ट्रव्यापी आन्दोलनमा परिणत भएको छ — जुन म्याक्रोनको झन्डै एक दशक लामो कार्यकालमा देखिएका धेरै आन्दोलनहरूमध्ये पछिल्लो हो।
“हामीले उनीहरूको कुरा सुन्नुपर्छ,” उत्तरी सहर लिलकी एक वयस्क प्रदर्शनकारी लिया मोनिमार्टले भनिन्। “उनीहरू १७ वर्षका छन्; उनीहरू पूर्ण रूपमा अनभिज्ञ छैनन् र उनीहरू के कुरा गरिरहेका छन् भन्ने कुरा उनीहरूलाई थाहा छ। उनीहरूलाई समर्थन गर्ने वयस्कहरू पनि छन् भनेर देखाउनु महत्त्वपूर्ण छ।”
गृह मन्त्रालयको अनुमानअनुसार मंगलबार देशभरका प्रदर्शनमा २ लाख ६६ हजार मानिसहरू सहभागी भए, जसमा पेरिसमा मात्र ५६ हजार थिए; त्यहाँ प्रायः शान्तिपूर्ण र्यालीको अन्त्यमा सहरको एउटा चोकमा प्रदर्शनकारीहरूको सानो समूह र दंगा नियन्त्रण प्रहरीबीच झडप भयो।
मन्त्रालयका अनुसार मंगलबार करिब ५०० मानिसहरूलाई नियन्त्रणमा लिइयो। किशोरकिशोरीहरू विरुद्ध गिरफ्तारी, अश्रुग्यास र दंगा नियन्त्रणका हतियारहरूको व्यापक प्रयोगले अवज्ञाको भावना बढाउँदै छ र केही अभिभावक तथा शिक्षकहरूलाई आक्रोशित बनाइरहेको छ। केही विद्यार्थी समूहहरूले बिहीबार नयाँ प्रदर्शनको आह्वान गरेका छन्।
गृहमन्त्री लरेन्ट नुनेजले “लगभग सबै घटनाहरूमा” प्रहरीको प्रतिक्रिया समानुपातिक रहेको र प्रदर्शनहरू कहिलेकाहीँ दंगामा परिणत हुँदा प्रहरीको हस्तक्षेप आवश्यक परेको बताए।
फ्रान्सेली प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुले सरकार र विद्यालयका नेतृत्वकर्ताहरूले विद्यार्थीका चिन्ताहरू सुन्नुपर्ने र समाधान खोज्नुपर्ने बताए।
मंगलबार संसदमा विरोध आन्दोलनबारे सोधिएको प्रश्नको जवाफमा लेकोर्नुले विद्यालयहरूलाई धम्की दिने “अत्यधिक हिंसा” को निन्दा गरे। प्रहरीको कार्यशैलीमाथि गरिएको आलोचनाको जवाफ दिँदै उनले कुनै पनि “दुर्घटना” को छानबिन गरिने प्रतिबद्धता जनाए र प्रहरी जातिवादी भएको आरोपलाई “झूट” भने।
कक्षा बहिष्कार र प्रहरीद्वारा हजारौंको गिरफ्तारी
दुई हप्ताभन्दा बढी समयदेखि जारी कक्षा बहिष्कार र विद्यालय घेराउका साथै ६,५०० भन्दा बढी (जसमा अधिकांश नाबालिगहरू छन्) को गिरफ्तारी निम्त्याउने प्रहरी कारबाही राष्ट्रपति निर्वाचन अभियानको प्रारम्भिक चरणमा एउटा ज्वलन्त मुद्दा बनेको छ।
विश्वविद्यालयका विद्यार्थी फेलिक्स बार्नीले प्रहरीको प्रतिक्रियालाई ‘अत्यधिक र अनुचित’ भन्दै “नाबालिगहरूमाथि हात उठाउनुको कुनै अर्थ नहुने” बताए।
अति-वामपन्थी दल ‘फ्रान्स अनबाउड’का सांसद औरेलियन ले कोकले भने, “दंगा नियन्त्रण प्रहरी, लाठी, रबरका गोली र अश्रुग्यासको प्रयोग भइरहेको छ।” यस दलका राष्ट्रपतीय उम्मेदवारले यी विरोध प्रदर्शनहरूको कडा समर्थन गरिरहेका छन्।
ले कोकले भने कि यो हिंसा “पूर्ण रूपमा असह्य” छ
प्रहरीको दंगा-नियन्त्रण हतियारका कारण गम्भीर घाइते हुनेहरूको संख्या बढ्दै गए पनि नुनेजले प्रहरीको कार्यशैलीको बचाउ गरे। पछिल्लो घटनामा, सोमबार प्रहरीको ‘स्टन ग्रेनेड’सँग सम्बन्धित घटनामा १५ वर्षीय किशोरले आफ्नो हात गुमाए। उनले ७१५ जना प्रहरी अधिकारीहरू पनि घाइते भएको बताए।
फ्रान्समा व्याप्त असन्तुष्टिका बीच किशोर प्रदर्शनकारीहरूको आवाजले धेरैको सहानुभूति बटुलेको छ। उनीहरूको निराशा तत्कालका समस्याहरू—जस्तै इरान युद्धका कारण आकाशिएको इन्धनको मूल्य—भन्दा परसम्म फैलिएको छ; यसमा म्याक्रोनको कार्यकालमा सार्वजनिक खर्चमा लगाइएको कटौती, बढ्दो गरिबी र सम्पत्तिमा देखिएको असमानता जस्ता व्यापक चिन्ताहरू पनि समावेश छन्। (म्याक्रोन लगातार तेस्रो कार्यकालका लागि उम्मेदवार बन्न पाउँदैनन्।)
यस्तो पृष्ठभूमिमा, शिक्षा क्षेत्रमा बजेटको अभावले आफ्नो भविष्य जोखिममा पारेको भन्ने विद्यार्थीहरूको गुनासोले सहानुभूतिपूर्ण सुनुवाइ पाएको छ।
पेरिसको एउटा विद्यालयबाहिर धातुको बारमा टाँसिएको हातले लेखिएको प्लेकार्डमा भनिएको थियो: “तपाईंहरू भन्नुहुन्छ ‘युवाहरू नै भविष्य हुन्’, त्यसैले उनीहरूको कुरा सुन्नुहोस्।”
गुनासोका लागि मन्त्रालयद्वारा अनलाइन पोर्टलको व्यवस्था
पेरिसको २०औं जिल्लामा रहेको ‘हेलेन बाउचर’ उच्च माध्यमिक विद्यालयमा प्रदर्शनकारीहरूले अस्थायी अवरोध खडा गर्न फोहोरका डब्बा र साइकलहरू ढल्काएर तेर्स्याएका थिए।
देशभरका अन्य सयौं विद्यालयहरू जस्तै यो विद्यालय पनि बन्द गरियो। विद्यालयहरूमा व्यापक तोडफोड र कर्मचारी, विद्यार्थी तथा प्रहरीहरू घाइते हुने क्रम बढेपछि, प्रदर्शनको तीव्रता कम गर्न अधिकारीहरूले गत हप्तादेखि विद्यालयहरू बन्द गर्न थालेका थिए। शिक्षा मन्त्रालयका अनुसार, मंगलबार ८९१ विद्यालयहरूमा पठनपाठन पूर्ण वा आंशिक रूपमा स्थगित गरिएको थियो।
प्रदर्शनकारीहरूलाई बेवास्ता गरेको आरोप खेपिरहेको मन्त्रालयले एउटा अनलाइन पोर्टल सुरु गर्यो, जसमा उच्च माध्यमिक तहका विद्यार्थीहरूलाई विद्यालयमा आफूले भोगिरहेका कठिनाइहरू र चाहेका परिवर्तनहरूबारे अज्ञात रूपमा (नाम नखुलाई) जानकारी दिन आह्वान गरियो।
विद्यार्थी प्रदर्शनहरूले जीर्ण कक्षाकोठाहरूको अवस्थातर्फ ध्यानाकर्षण गराएका छन्
‘हेलेन बुचर’ विद्यालयमा, मंगलबार अभिभावक र अन्य वयस्कहरू प्रदर्शनकारी र निगरानी गरिरहेका प्रहरीबीच उभिएका थिए।
“उनीहरू हाम्रा बालबालिका हुन्। शिक्षक, अभिभावक र विभिन्न संघसंस्था—हामी सबैको एउटै लक्ष्य छ: बालबालिकाको अधिकारको रक्षा। अनि, प्रदर्शन गर्नु र आफ्ना मागहरू राख्नु उनीहरूको जायज अधिकार हो,” अभिभावक संघकी सदस्य एमिलिया सिचिली सुरियामले भनिन्।
फ्रान्सको राष्ट्रिय आदर्श वाक्य “स्वतन्त्रता, समानता, भ्रातृत्व” को वाचाका बाबजुद, प्रदर्शनकारीहरूले विभिन्न गुनासाहरू व्यक्त गरेका छन्। यी गुनासाहरू प्रायः सुविधाविहीन विद्यालयहरूमा विद्यार्थीहरूका लागि स्रोतसाधन र अवसरहरूको अभावमा केन्द्रित छन्।
विद्यार्थीहरूले जीर्ण कक्षाकोठाहरूको अवस्थातर्फ ध्यानाकर्षण गराएका छन्; त्यहाँ डेस्क र कुर्सीजस्ता आधारभूत सामग्रीको अभाव छ, गर्मीमा वातानुकूलित प्रणाली (एसी) नहुँदा कोठा असाध्यै तातो हुन्छ र कतिपय अवस्थामा मुसाको बिगबिगीसमेत हुने गर्छ। कर्मचारीको अभाव र अत्यधिक कार्यबोझ अन्य सामान्य गुनासाहरू हुन्। युरोपमा फ्रान्सेली उच्च माध्यमिक तहका विद्यार्थीहरूको अनिवार्य कक्षा समय सबैभन्दा बढी हुने गर्छ।
विद्यार्थी संगठनहरूको महासंघकी अध्यक्ष सुजान निजडामले सम्बन्धित निकायले गुनासोहरूको सम्बोधन नगरेसम्म प्रदर्शनहरू जारी रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्।
“त्यसैले, हामीले अब साँच्चै कदम चाल्नुपर्ने बेला आएको छ र यी मागहरूलाई अन्तिम निष्कर्षमा पुर्याउने जिम्मा सरकारको हातमा छ,” उनले भनिन्। “यो राजनीतिक प्राथमिकताको विषय हो; यो युवाहरू र हाम्रो देशको भविष्यलाई प्राथमिकता दिने कुरा हो।”
छिमेकी मुलुक बेल्जियममा पनि विद्यार्थी प्रदर्शनहरू भइरहेका छन्। मंगलबार पूर्वी सहर लिएजमा ३० जनाभन्दा बढी पक्राउ परे भने धेरै प्रहरीहरू घाइते भए; साथै ब्रसेल्स र अन्य सहरहरूमा पनि साना स्तरका प्रदर्शनहरू भए।
