ठूला र बारम्बार लाग्ने डढेलोले अमेरिकाभरि पानीको आपूर्तिमा खतरा निम्त्यायो
राज्य र संघीय सरकारहरूले शहरको प्रशोधन केन्द्र पुनर्निर्माण गर्न र इनारहरू खन्ने र पानी पुन: प्रयोग गर्ने लगायत अन्य विकल्पहरू खोज्ने प्रयासहरूलाई समर्थन गर्न $१४८ मिलियन छुट्याएका थिए। उनीहरूको नयाँ पानी प्रशोधन केन्द्रको पहिलो चरणको शिलान्यास नोभेम्बर १८ मा हुने तय भएको छ।
मार्था बेलिसल, वासिङ्टन (एपी)। डढेलोले जलेका रूखहरू र डढेका वनस्पतिहरू छोडेर जान्छ, जसले देशका धेरै भागमा पिउने पानी उपलब्ध गराउने खोला तथा नदीहरूलाई असर पार्छ। नयाँ अध्ययनहरूले देखाएअनुसार, यस्तो प्रदूषण एक दशकभन्दा बढी समयसम्म रहन सक्छ।
देशको खानेपानी आपूर्तिमा प्रदूषण लामो समयसम्म रहिरहन सक्ने यी निष्कर्षहरू विशेष गरी चिन्ताजनक छन्। जलवायु परिवर्तन र ‘एल निनो’ जस्ता मौसमसम्बन्धी घटनाहरू—जसले खडेरीको अवस्थालाई अझ गम्भीर बनाउँछन्—तिनका कारण अमेरिकामा डढेलोहरू अझ ठूला र बारम्बार लाग्ने भएका छन्। सन् २०२६ मा अहिलेसम्म ६८,१७९ वटा डढेलोका घटनाहरू भएका छन्, जसले १४,०६२ वर्ग माइल (३६,४२० वर्ग किलोमिटर) भन्दा बढी क्षेत्रलाई जलाइसकेका छन्।
पहाडी पाखा र जङ्गलहरूमा डढेलो लागेपछि, वर्षा हुँदा खरानी र जैविक पदार्थहरू बगेर खोलाहरूमा पुग्छन्। तिनै खोलाहरूबाट सहर तथा नगरहरूका लागि पानी प्रशोधन केन्द्रहरूमा पानी आपूर्ति गरिन्छ। प्रभावित समुदायहरू यस अवस्थासँग जुध्न प्रयास गरिरहेका छन्, तर यसका लागि वर्षौं लाग्न सक्छ र तत्कालका लागि अस्थायी समाधानहरू अपनाउनुपर्ने हुन्छ।
सन् २०२२ मा ‘हर्मिट्स पिक-काल्फ क्यान्यन’ डढेलोले ‘गालिनास नदी’लाई प्रदूषित बनाएपछि, न्यु मेक्सिकोको ‘लास भेगास’ सहरका बासिन्दाहरू महिनौंसम्म पानीविहीन बन्नुपर्यो। त्यसपछिका चार वर्षमा, नयाँ पानी प्रशोधन केन्द्र निर्माणका लागि रकम जुटाउने क्रममा, त्यहाँका बासिन्दाहरूलाई बोतलमा भरिएको पानी वितरण गरियो र नजिकैका सहरहरूबाट ट्याङ्करमार्फत पानी ल्याउनुपर्यो।
५० वर्षदेखि ‘हिलक्रेस्ट रेस्टुरेन्ट’ सञ्चालन गर्दै आएकी करेन पेटिनले बताइन् कि पानीको सङ्कटका कारण उनीहरूले कहिलेकाहीँ एक हप्तासम्मका लागि रेस्टुरेन्ट बन्द गर्नुपर्यो।
उनले भनिन्, “राम्रो पानी बिना रेस्टुरेन्ट चलाउन गाह्रो हुन्छ। हामीले कहिलेकाहीँ कागजका प्लेटहरू प्रयोग गर्यौं। त्यहाँ ठूला ट्रकहरूमा भरिएर बोतलका पानीहरू ल्याइन्थ्यो। एक पटकमा चार ‘केस’ (प्याकेट) पानी लिन पाइन्थ्यो। पानीको समस्या अझै कायमै छ, किनकि जब पानी पर्छ, बाढी आउँछ र खोलामा फोहोर पानी बगाएर ल्याउँछ।”
लास भेगासका मेयर डेभिड रोमेरोले भने कि जलवायु परिवर्तनले पहिले भरपर्दो मानिने कुराहरूलाई पनि अनिश्चित बनाइदिएको छ।
उनले भने, “यो एउटा डरलाग्दो अवस्था हो जसको सामना हामी सबैले गर्नुपर्नेछ।”
डढेलो लागेका क्षेत्रबाट आउने गेग्रान जल प्रशोधन केन्द्रहरूका लागि टाउको दुखाइको विषय बनेको छ।
मन्टाना स्टेट युनिभर्सिटीकी सहायक प्राध्यापक तथा डढेलो र पानीको गुणस्तरसम्बन्धी विज्ञ अमान्डा होनरका अनुसार, डढेलो वन पारिस्थितिक प्रणालीको एक प्राकृतिक हिस्सा भए पनि यसको बढ्दो तीव्रताले ‘वाटरशेड’ (जल ग्रहण क्षेत्र) हरूलाई जोखिममा पारेको छ। वाटरशेड भन्नाले पानी सङ्कलन गर्ने, छान्ने र बहावलाई व्यवस्थित गर्ने क्षेत्रहरूलाई बुझिन्छ।
युनिभर्सिटी अफ कोलोराडो बोल्डरको एक अध्ययनका प्रमुख लेखक कार्ली ब्रुकरका अनुसार, अमेरिकाका करिब दुई तिहाइ नगरपालिकालाई वन क्षेत्र भएका वाटरशेडहरूले नै पानी उपलब्ध गराउँछन्। उक्त अध्ययनमा डढेलोबाट प्रभावित सयौं जलाधार क्षेत्रहरूको पानीको गुणस्तर जाँच गरी डढेलो नलागेका क्षेत्रहरूसँग तुलना गरिएको थियो। अध्ययनले डढेलोको प्रभाव आठ वर्षसम्म रहन सक्ने देखाएको छ।
टेक्सास ए एन्ड एम विश्वविद्यालयका सिभिल तथा वातावरणीय इन्जिनियरिङका सह-प्राध्यापक ग्यारेट म्याकेका अनुसार, पानी आपूर्ति गर्ने निकायहरू डढेलोले पानीमा पार्ने प्रभावलाई लिएर निकै चिन्तित छन्। उनीहरू पानीका अन्य स्रोतहरू खोज्न वा आफ्ना प्रशोधन केन्द्रहरूमा आउने जैविक पदार्थलाई कसरी प्रशोधन गर्ने भन्नेबारे जान्न म्याकेजस्ता विज्ञहरूको सहयोग लिइरहेका छन्।
ब्रुकरका अनुसार, खोला र नदीमा निर्भर रहने जल प्रशोधन केन्द्रहरूले सामान्यतया उच्च गुणस्तरको पानी प्रशोधन गर्छन्, जसमा रूख र माटोले प्राकृतिक छान्ने प्रणालीको रूपमा काम गरिरहेका हुन्छन्। तर, डढेलो लाग्दा पानीमा गह्रौं धातु वा घुलित जैविक पदार्थको मात्रा ह्वात्तै बढ्छ, जसलाई प्रशोधन गर्न ती केन्द्रहरू सक्षम हुँदैनन्।
यस अवस्थामा जल प्रशोधन केन्द्रहरूले आउने पानी बन्द गरेर अन्य स्रोतहरूको खोजी गर्नुपर्ने हुन सक्छ, जुन तुरुन्तै उपलब्ध नहुन पनि सक्छ। कतिपय ठाउँमा भूमिगत पानी वा जलाशयको वैकल्पिक व्यवस्था भए पनि, तिनमा समेत डढेलोको असर पर्न सक्छ।
गोन्जागा युनिभर्सिटीका सिभिल इन्जिनियरिङका सह-प्राध्यापक काइल सिमाबुकुका अनुसार, जलाशयहरूले ‘सेडिमेन्टेसन बेसिन’ (गेग्रान थिग्रिने ठाउँ) को रूपमा काम गर्न सक्छन्, जहाँ पानीमा मिसिएका कणहरू तल बस्छन्। तर, डढेलो लागेका वनस्पतिबाट आउने गेग्रानमा नाइट्रोजन र फस्फोरसजस्ता पोषक तत्वहरू प्रशस्त हुन्छन्। यस्ता तत्वहरू स्थिर पानीमा जम्मा हुँदा त्यहाँ लेउको अत्यधिक वृद्धि हुन सक्छ। यो लेउले मानिसहरूलाई बिरामी बनाउन सक्छ र माछाहरूलाई मार्न सक्छ।
टेक्सास ए एन्ड एमका म्याकेका अनुसार, पानी प्रशोधनमा नियमित रूपमा प्रयोग गरिने क्लोरिनमा पनि डढेलोको असर पर्छ। जब पानी प्रशोधन केन्द्रहरूले पानीमा क्लोरीनजस्ता कीटाणुनाशक पदार्थहरू मिसाउँछन्, तब तिनले डढेलोका कारण पानीमा मिसिन पुगेका जैविक पदार्थहरूसँग प्रतिक्रिया गरी ‘कीटाणुशोधन उप-उत्पादनहरू’ बनाउँछन्। यी उप-उत्पादनहरू क्यान्सरलगायत विभिन्न रोग निम्त्याउन सक्ने भएकाले, अमेरिकी वातावरण संरक्षण एजेन्सीले यिनलाई नियमन गर्छ।
पानी प्रशोधन केन्द्रहरूले यी उप-उत्पादनहरूलाई हटाउन नसक्ने भएकाले, पानीलाई कीटाणुमुक्त गर्नुअघि नै तिनले त्यस्ता जैविक पदार्थहरूलाई हटाउनुपर्ने हुन्छ; यस प्रक्रियाले गर्दा पानी आपूर्तिमा ढिलाइ हुन सक्छ।
नयाँ विकल्पहरू लागू गर्दा सुविधाहरूलाई लाखौं खर्च लाग्न सक्छ
जब २०२० मा कोलोराडोको ग्लेनवुड स्प्रिंग्स शहरको लागि प्राथमिक पानी स्रोतहरू, नो नेम र ग्रिज्ली क्रिकहरू वरपरको क्षेत्रलाई २०२० को डढेलोले जलाएको थियो, अधिकारीहरूले वसन्त वर्षा आउँदा ढलानहरू बग्ने अपेक्षा गरिएको तलछटबाट बच्न हतार गरे। तिनीहरूले कोलोराडो जल संरक्षण बोर्डबाट मद्दत मागे। दुई महिना भित्र, बोर्डले उपचार प्रणालीमा सुधारको लागि $८ मिलियनको आपतकालीन ऋण अधिकृत गर्यो।
त्यस वर्ष फोर्ट कोलिन्सले यस्तै चुनौतीको सामना गर्नुपर्यो जब क्यामरून पिक आगोबाट निस्केको खरानी र तलछटले शहरलाई आफ्नो नदीको सेवन बन्द गर्न र हर्सटुथ जलाशयबाट पानी तान्न बाध्य पार्यो, जुन प्रयोग गर्न सुरक्षित थियो किनभने यो फरक जलाशयले खुवाएको थियो।
२०२२ मा हर्मिटको पिक-क्याल्फ क्यान्यन आगलागीले ग्यालिनास नदी जलाशयलाई क्षति पुर्याएपछि लास भेगास, न्यू मेक्सिको बढी प्रभावित भयो। ठूलो वर्षाले जलेको दागबाट खरानी र हिलो नदी र जलाशयहरूमा बगायो, शहरले आफ्नो पानी प्रशोधन प्लान्ट बन्द गर्न बाध्य पार्यो जब तिनीहरूले थप फिल्टरहरू स्थापना गरे र थप पानी स्रोतहरू खोजे।
समाधानको लागि काम गर्दै गर्दा, २०२४ मा आएको ठूलो बाढीले शहरका दुई जलाशयहरूमा थप जलेको फोहोर बगायो, जसले गर्दा तिनीहरूसँग केही दिनको लागि मात्र सुरक्षित पानी बाँकी रह्यो। व्यवसायहरू बन्द भएपछि र बासिन्दाहरूले बोतलबंद पानी किनेपछि, शहरले नजिकैका शहरहरू सान्ता फे र सान्ता रोसाबाट २.२ मिलियन ग्यालन (८.३ मिलियन लिटर) पानी ल्याउन ट्रकहरू भाडामा लिएको थियो।
फेब्रुअरी २०२५ मा उनीहरू फेरि प्रभावित भए। खराब मौसम र उपकरणको विफलतासँगै जलेको दागको भग्नावशेषले दबाब घटायो, जसको परिणामस्वरूप एक महिना लामो उमालेको पानीको सल्लाह र थप पानी ढुवानी भयो।
“फेब्रुअरीको घटना सायद सबैभन्दा डरलाग्दो थियो,” रोमेरोले भने।
अन्ततः, राज्य र संघीय सरकारहरूले शहरको प्रशोधन केन्द्र पुनर्निर्माण गर्न र इनारहरू खन्ने र पानी पुन: प्रयोग गर्ने लगायत अन्य विकल्पहरू खोज्ने प्रयासहरूलाई समर्थन गर्न $१४८ मिलियन छुट्याएका थिए। उनीहरूको नयाँ पानी प्रशोधन केन्द्रको पहिलो चरणको शिलान्यास नोभेम्बर १८ मा हुने तय भएको छ, मेयरले भने।
हामी पानीका अन्य स्रोतहरूका लागि धेरै काम गरिरहेका छौं; जलवायु परिवर्तन र विगतका हाम्रा अनुभवहरूलाई हेर्दा, हामी सधैंभरि गालिनास नदीमा मात्र निर्भर रहन सक्दैनौं भन्ने कुरा हामीलाई थाहा छ।
