ग्रान्ड क्यान्यनमा थप आँधीको सम्भावना; अचानक आएको बाढीमा परी एकको मृत्यु, १५ बेपत्ता

ग्रान्ड क्यान्यन भिलेज, एरिजोना (एपी)। ग्रान्ड क्यान्यनमा आएको भीषण आकस्मिक बाढीमा परी कम्तीमा एक जनाको मृत्यु हुनुका साथै करिब १५ जना बेपत्ता भएका छन्; उनीहरूको खोजीका लागि राज्य र संघीय अधिकारीहरूले सोमबार प्रयास तीव्र पारेका छन्।

मौसमविद्हरूले चेतावनी दिएका छन् कि वर्षा र आँधीबेहरीले यो लोकप्रिय पर्यटकीय स्थलमा थप बाढी निम्त्याउन सक्छ। शनिबार ‘ब्राइट एन्जल क्रिक’मा आएको बाढीपछि यहाँबाट धेरै पर्यटकहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको थियो। बाढीले क्यान्यनको एकमात्र पानीको पाइपलाइन पनि नष्ट गरिदिएको छ, जसका कारण त्यहाँ वर्षभरि बसोबास गर्ने बासिन्दाहरूका लागि पानीको उपभोगमा आपतकालीन प्रतिबन्ध लगाइएको छ। पर्यटकहरूलाई निकुञ्जभित्रका लज र होटलहरूमा बस्न रोक लगाइएको छ।

उक्त क्षेत्रको भिडियोमा हिलो र मलबेले भरिएको बाढीको तीव्र बहाव देखिएको छ, जसले बंकहाउस (बस्ने घर) का अवशेष र ठूला ढुङ्गाहरू बगाएर लगिरहेको देखिन्छ। ‘नेशनल वेदर सर्भिस’ (राष्ट्रिय मौसम सेवा) का अनुसार, सप्ताहन्तमा दुईवटा खोलाको जलप्रवाह क्षेत्रमावर्षाका चार चरणहरू आएका थिए, जसले गर्दा तीव्र गतिमा आकस्मिक बाढीको स्थिति सिर्जना भयो। ‘नेशनल पार्क सर्भिस’ (राष्ट्रिय निकुञ्ज सेवा) का अनुसार यस क्षेत्रमा वर्षमा औसत १० इन्च (२५ सेन्टिमिटर) भन्दा कम वर्षा हुन्छ।

ग्रान्ड क्यान्यनमा ‘मनसुनको मौसम’

राष्ट्रिय निकुञ्ज प्रणालीको मुख्य आकर्षण वा ‘क्राउन ज्वेल’ मानिने ग्रान्ड क्यान्यनको भ्रमण गर्मीयाममा विशेष गरी खतरनाक हुन सक्छ; किनभने यस समयमा मनसुन वा वर्षायामका कारण आकस्मिक बाढीको जोखिम हुन्छ। सफा मौसम अचानक आँधीबेहरी र मुसलधारे वर्षामा परिणत हुन सक्छ।

मौसम सेवाले जारी गरेको विज्ञप्ति अनुसार, वर्षाको चौथो चरण आउँदासम्म अघिल्ला तीन चरणको वर्षाले जलप्रवाह क्षेत्रहरूलाई तयार पारिसकेको थियो र खोलाहरूमा पानीको बहाव पहिले नै सामान्य स्तरभन्दा माथि पुगिसकेको थियो।

जुलाई २०२५ मा चट्याङका कारण लागेको डढेलोले २२७ वर्ग माइल (५९० वर्ग किलोमिटर) भन्दा बढी क्षेत्र खरानी बनाएको थियो; उक्त डढेलोले छोडेको ‘ड्र्यागन ब्राभो फायर स्कार’ वा जलेको क्षेत्रको केही भागमा पनि वर्षा भएको थियो। त्यो डढेलो धेरै दिनसम्म चलेपछि तीव्र गतिमा फैलिने विशाल आगलागीमा परिणत भएको थियो, जसका कारण मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सार्नुपरेको थियो र ऐतिहासिक ‘ग्रान्ड क्यान्यन लज’, केही क्याबिन तथा अन्य संरचनाहरू जलेर नष्ट भएका थिए।

“यसको अवस्थितिका कारण, यसले अचानक आउने बाढी सम्बन्धी हाम्रो चिन्तालाई अझ बढाउनेछ,” एरिजोनाको फ्ल्यागस्टाफस्थित मौसम सेवा केन्द्रकी मौसमविद् पेज कोनिज्नीले सोमबार भनिन्।

सोमबार थप आँधीबेहरी र वर्षाको सम्भावना रहेको उनले बताइन्।

एउटा शव फेला परेको छ तर अन्य व्यक्तिहरू अझै बेपत्ता छन्।

नेशनल पार्क सर्भिसका अनुसार, आइतबार साँझ कोलोराडो नदीको ‘क्रिस्टल र्यापिड्स’ नजिकै ४६ वर्षीय पुरुषको शव फेला परेको थियो; यद्यपि, यससम्बन्धी विस्तृत विवरण भने दिइएको छैन। गहिरो खोँचबाट ६० भन्दा बढी मानिसहरूलाई हेलिकप्टरमार्फत उद्धार गरिएको थियो। पार्क सेवाले अझै सम्पर्कविहीन रहेका पदयात्री वा क्याम्परहरूबारे जानकारी भएमा उपलब्ध गराउन आग्रह गरेको छ। आइतबार मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने कार्यमा एरिजोनाको सार्वजनिक सुरक्षा विभागले सहयोग गरेको थियो।

“ग्रान्ड क्यान्यनमा आएको अचानक बाढीपछि सम्पर्कविहीन भएका प्रत्येक व्यक्तिका परिवार र प्रियजनहरूप्रति मेरो समवेदना छ,” एरिजोनाकी गभर्नर केटी हब्सले आइतबार सामाजिक सञ्जालमा लेखिन्।

खोज तथा उद्धार कार्यमा राज्यको आपतकालीन तथा सैन्य मामिला विभागले पार्क सेवा र काउन्टीका आपतकालीन व्यवस्थापन अधिकारीहरूसँग समन्वय गरिरहेको हब्सले बताइन्।

सुरक्षित स्थानतर्फको डरलाग्दो दौडबारे एक पदयात्रीको बयान

शनिबार भारी वर्षा सुरु हुँदा पार्थ देसाई आफ्ना चिकित्सक साथीहरू र एक पार्क रेन्जरसँग ‘ब्राइट एन्जल क्यान्यन’ को साँघुरो बाटो हुँदै पदयात्रा गरिरहेका थिए।

“हामीले खोलामा बाढी आएको, अचानक कतैबाट झरनाहरू निस्किएको, र जताततै ठूला ढुङ्गा, हिलो तथा पहिरो गएको देख्यौँ,” उनले भने।

पछि, ‘फ्यान्टम रान्च’ तर्फ अघि बढिरहँदा, करिब ४ फिट (१ मिटर) अग्लो मलबेको पर्खाल आफूहरूतर्फ आइरहेको देखेपछि एक सहकर्मीले “माथि, माथि, माथि, माथि!” भन्दै चिच्याए; त्यसपछि उनीहरू दौडिएर क्याक्टस (काँडेदार बोटबिरुवा) भएको क्षेत्रतर्फ गए, उनले बताए। ‘फ्यान्टम रान्च’ क्षेत्रमा पुगेपछि शनिबार अबेर हेलिकप्टरमार्फत उनीहरूको उद्धार गरिएको उनले जानकारी दिए।

सन् २०२४ को अगस्टमा, ग्रान्ड क्यान्यनको हाभासुपाइ क्षेत्रमा हाइकिङ गरिरहेकी एक महिला अचानक आएको बाढीमा परी बगेकी थिइन्। तीन दिनको खोजीपछि ३३ वर्षीया चेनोआ निकरसन मृत अवस्थामा फेला परिन्।

बाढीले क्यान्यनको जल आपूर्ति प्रणालीमा असर पुर्‍यायो

कोलोराडो नदीमा मिसिने ‘ब्राइट एन्जल क्रिक’ माथि बनेका पैदल यात्री हिँड्ने पुलहरू बाढीको तीव्र बहावले बगाए। यसले नदीको सतह फराकिलो बनाउनुका साथै नदीको बहावको तीव्र गतिलाई अझ विस्तार गर्‍यो वा नयाँ सिर्जना गर्‍यो। यो बाढीले पाइपलाइन आधुनिकीकरणको लामो समयदेखिको प्रयासमा ठूलो धक्का पुर्‍यायो; उक्त पाइपलाइनले वार्षिक ६० लाख पर्यटक र ग्रान्ड क्यान्यन भिलेजका करिब १,६०० बासिन्दाहरूलाई पानी उपलब्ध गराउँदै आएको छ।

“यदि तलको सम्पूर्ण संरचना नै पुनः निर्माण गर्नुपर्ने भयो भने भगवानले नै हामीलाई बचाऊन्,” युटा स्टेट युनिभर्सिटीको ‘सेन्टर फर कोलोराडो रिभर स्टडीज’ का निर्देशक ज्याक स्मिड्टले भने। “उनीहरूले त्यसका लागि पैसा कहाँबाट जुटाउने हुन्?”

पाइपलाइनमा विगतमा बारम्बार समस्या देखिए पनि पानीको अभावका कारण निकुञ्जमा रात बिताउने व्यवस्था (रात्रिकालीन बसाइ) नै रोक्नुपर्ने अवस्था विरलै आउँछ। ग्रान्ड क्यान्यनको ‘साउथ रिम’मा पिउने पानीका लागि ठूला भण्डारण ट्याङ्कीहरू भए तापनि, पाइपलाइन सञ्चालनमा नभएसम्म तिनमा पुनः पानी भर्न सकिँदैन।

सन् २०२३ मा २० करोड ८० लाख डलरको लागतमा पाइपलाइनको मर्मतसम्भार तथा सम्बन्धित जल वितरण प्रणालीको स्तरोन्नति गर्ने कार्य सुरु गरिएको थियो। निकुञ्ज प्रशासनले यसलाई बासिन्दा र पर्यटकहरूको आवश्यकता पूरा गर्न सुनिश्चित गर्ने एक महत्त्वपूर्ण लगानीका रूपमा लिएको थियो। यो परियोजना अर्को वर्षसम्म सम्पन्न हुने अपेक्षा गरिएको थियो।