हिंसाको आशंकाका बाबजुद अदालतले विरोध प्रदर्शनमाथिको प्रतिबन्ध हटाएपछि पेरिसमा हजारौं मानिस भेला

पेरिस (एपी)। फ्रान्समा विगत केही वर्षयताकै सबैभन्दा हिंस्रक अशान्ति मच्चिएको सप्ताहन्तमा झडप र व्यापक लुटपाट भएपछि, बिहीबार पेरिसका सडकमा हजारौं प्रदर्शनकारीहरू उत्रिएका छन्, जबकि अन्य सहरहरूमा प्रदर्शनमाथि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

पेरिस प्रदर्शनका आयोजकहरूले बताए अनुसार, प्रहरीले लगाएको प्रतिबन्धलाई उनीहरूले अदालतमा चुनौती दिएपछि प्रशासनिक अदालतले उक्त प्रतिबन्ध खारेज गरिदिएको छ। यसअघि पेरिस प्रशासनले, मुख छोपेका युवाहरूको समूहले प्रहरीसँग झडप गर्ने, पसलहरू लुट्ने र गाडीहरूमा आगजनी गर्ने जस्ता हिंसात्मक गतिविधिहरू गरेको भन्दै प्रतिबन्ध आवश्यक रहेको जनाएको थियो।

पेरिस अदालतको फैसला तत्काल सार्वजनिक गरिएको थिएन। ठूलो संख्यामा प्रहरी परिचालन गरिएको अवस्थामा, सहरको दक्षिण-पूर्वी भागमा धेरै युवाहरू सहितका प्रदर्शनकारीहरू शान्तिपूर्ण रूपमा भेला भएर नाराबाजी गरे।

उनीहरूले प्रदर्शनमा बोकेको एउटा ब्यानरमा लेखिएको थियो, “हाम्रो भविष्य अन्धकारमय देखिनका लागि हामीलाई अश्रु ग्यास (tear gas) को आवश्यकता छैन।”

हिंसाको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै, प्रदर्शन एकै ठाउँमा सीमित रहने (अघि नबढ्ने) सर्तसहितको प्रहरी कागजातमा आयोजकहरूले हस्ताक्षर गरे।

आगामी दिनहरूमा अझ धेरै प्रतिबन्धहरू लाग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। फ्रान्सेली राष्ट्रपति इम्यानुएल म्याक्रोँले यस्ता कदमहरूको उद्देश्य सहरका मुख्य केन्द्रहरू, व्यावसायिक प्रतिष्ठानहरू र सार्वजनिक भवनहरूको सुरक्षा गर्नु रहेको बताए।

फ्रान्सेली संविधानले प्रदर्शन गर्ने अधिकारलाई सुनिश्चित गरेको छ। पेरिस, लियोन, लिल र ग्रेनोबलमा बिहीबारका लागि तय गरिएका प्रदर्शनहरूमा लगाइएको प्रतिबन्धलाई कतिपयले फ्रान्सेली जनताको विरोध गर्ने अधिकारमाथिको हस्तक्षेपका रूपमा लिएका छन्।

यस हप्तादेखि विद्यालयहरूमा शरदकालीन बिदा सुरु भइसकेको भए तापनि, हाई स्कुल र विश्वविद्यालयका विद्यार्थी समूहहरूले आफूहरूको आन्दोलन जारी राख्ने बताएका छन्।

एलिसी प्यालेसमा आयोजित एक विशेष सुरक्षा बैठकपछि राष्ट्रपति म्याक्रोँले भने कि आगामी दिनहरूका लागि अपनाइएको रणनीति भनेको “कुनै वैधानिक अधिकार नभएका व्यक्ति वा समूहहरू” द्वारा गरिने प्रदर्शनहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाउनु हो।

उनले भने, “नियमहरू सरल छन् र मलाई लाग्छ, यी सामान्य विवेकमा आधारित छन्। मुख्य सुझाव यही हो कि आगामी दिनहरूमा कुनै पनि प्रदर्शन हुनु हुँदैन। यदि कोही अझै पनि प्रदर्शन गर्न चाहन्छन्—जस्तै ट्रेड युनियनहरू—भने उनीहरूका लागि प्रशासनले वैकल्पिक मार्गहरू प्रस्ताव गर्नेछ।”

म्याक्रोँले सप्ताहन्तमा भएको हिंसाका लागि लुटपाट गर्न आएका अपराधीहरूका साथै “गणतन्त्रलाई नै ढलाउने उद्देश्य राख्ने कट्टरपन्थी अति-वामपन्थी समूहहरू” लाई जिम्मेवार ठहराए।

पेरिस र फ्रान्सका अन्य सहरहरूमा देखिएको यो अशान्तिले कडा सुरक्षा प्रतिक्रिया निम्त्याएको छ। फ्रान्सेली राजधानीका केही क्षेत्रहरूका साथै शान्ति पुनर्बहाली भएका अन्य सहरहरूमा पनि रात्रिकालीन कर्फ्यु लागू गरिएको छ।

अधिकारीहरू अर्को ठूलो विरोध प्रदर्शनको दिनका लागि तयारी गरिरहेका छन्।

बिहीबारका लागि तय गरिएका विरोध प्रदर्शनहरूलाई शनिबार हुने ठूलो प्रदर्शनको पूर्वतयारीका रूपमा हेरिएको छ। यसमा ‘सीजीटी’ ट्रेड युनियनका कार्यकर्ताहरू र ‘येलो भेस्ट’ (पहेँलो भेस्ट) आन्दोलनका सदस्यहरू सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ; स्मरण रहोस्, इन्धनको मूल्य वृद्धिलाई लिएर ‘येलो भेस्ट’ आन्दोलनकारीहरूले गरेको प्रदर्शनले सन् २०१८ र २०१९ मा फ्रान्सलाई नै हल्लाइदिएको थियो।

स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार लियोन, मार्से र मोन्टपेलियरलगायतका सहरहरूमा हुने केही विरोध प्रदर्शनहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाइनेछ। पेरिस बाहिरका सहरहरूमा पनि यस अशान्तिको गहिरो असर परेको छ; उदाहरणका लागि लिमोजेस सहरमा भएको आगलागीले १९औँ शताब्दीको ‘सिटी हल’ (नगर भवन) लगभग नष्ट नै पारेको थियो।

बुधबार ट्रेड युनियनका प्रतिनिधिहरूसँग भेटवार्ता गरेका प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुले शनिबारका लागि “व्यापक” सुरक्षा योजना तयार पारिएको बताए। यसको उद्देश्य दंगाकारीहरूको सानो समूहद्वारा हुने हिंसा दोहोरिन नदिनु हो, जसले अघिल्लो पटक सुरक्षा व्यवस्थाका कमजोरीहरूलाई छर्लङ्ग पारेको थियो।

ट्रेड युनियनका प्रतिनिधिहरूले लेकोर्नुसँगको भेटवार्ताबाट कुनै ठोस प्रस्ताव नआएको बताएका छन्। उनीहरू अब नोभेम्बर ५ मा हुने अर्को ठूलो विरोध कार्यक्रममा केन्द्रित भएका छन् र यसमा सहभागी हुन निजी तथा सार्वजनिक क्षेत्रका कर्मचारीहरूलाई आह्वान गरेका छन्।

विद्यार्थी आन्दोलनबाट व्यापक सामाजिक आन्दोलनतर्फ

यी प्रदर्शनहरू गत महिना पेरिसको दक्षिण-पूर्वमा रहेको क्रेतेइल स्थित एक उच्च माध्यमिक विद्यालयमा कर्मचारीको अभावलाई लिएर सुरु भएका थिए। त्यहाँबाट सुरु भएको कक्षा बहिष्कार, अवरोध र प्रदर्शनहरू पेरिसका अन्य उपनगरहरू हुँदै देशभरि, साना सहरहरूसम्म फैलिए।

उच्च माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीहरूले विद्यालयमा अपर्याप्त बजेट, जीर्ण भौतिक पूर्वाधार र कर्मचारीको अभावजस्ता विषयमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन्; विशेष गरी कम आय भएका क्षेत्रहरूमा यी समस्याहरू बढी छन्। कतिपयले विश्वविद्यालय भर्ना प्रणालीमा सुधारको माग पनि गरेका छन्, जसलाई धेरैले जटिल र अन्यायपूर्ण मान्ने गरेका छन्।

विद्यार्थीहरूका माग सम्बोधन गर्न सरकार असक्षम देखिएपछि, विद्यालयस्तरका यी प्रदर्शन र अवरोधहरू अब बढ्दो जीवनयापन लागत (महँगी) विरुद्धको ठूलो आन्दोलनमा परिणत भएका छन्। यो घटनाक्रम यस्तो समयमा आएको छ जब अर्को वर्ष हुने राष्ट्रपति निर्वाचनमार्फत म्याक्रोनको उत्तराधिकारी चुन्न केही महिना मात्र बाँकी छ।