क्यालिफोर्नियाको रोजगार बजारलाई बलियो बनाउन राज्य सरकारले व्यापार प्रोत्साहन कार्यक्रम सुरु गर्यो
ब्लुमबर्गको हालैको विश्लेषणअनुसार, देशको कुल जनसंख्याको १२ प्रतिशतभन्दा कम हिस्सा ओगटेको भए तापनि क्यालिफोर्नियाले अमेरिकी सेयर बजारको वृद्धिमा ४० प्रतिशत योगदान पुर्याएको छ र सम्पूर्ण अमेरिकी 'भेन्चर क्यापिटल' (जोखिमपूर्ण लगानी) को दुई-तिहाइ हिस्सा प्राप्त गरेको छ।
साक्रामेन्टो। गभर्नर ग्याभिन न्युसमले क्यालिफोर्नियाको सफल व्यावसायिक प्रोत्साहन कार्यक्रम ‘क्याल-कम्पिट्स’को म्याद थप्ने ‘सिनेट बिल १८०’मा हस्ताक्षर गरेका छन्। यस कदममार्फत गभर्नर र व्यवस्थापिकाले विश्वकै ठूला अर्थतन्त्रहरूमध्ये एक र देशभर रोजगारी सिर्जनामा सबैभन्दा ठूलो योगदानकर्ताको रूपमा क्यालिफोर्नियाको स्थानलाई कायम राख्ने प्रयासलाई निरन्तरता दिएका छन्। यो कानुनले अर्को वर्ष समाप्त हुन लागेको उक्त कार्यक्रमको म्याद थप पाँच वर्षका लागि बढाएर आर्थिक वर्ष २०३२-३३ सम्म पुर्याएको छ, जसले आगामी वर्षहरूसम्म आर्थिक लाभहरू विस्तार गर्न मद्दत गर्नेछ।
“क्यालिफोर्नियाको सफलता संयोगवश प्राप्त भएको होइन — यो नवीनता, प्रतिभा र हाम्रो भविष्यको स्वरूप निर्धारण गर्ने व्यवसायहरूमा गरिएको साहसी लगानीबाट निर्माण भएको हो। ‘गोल्डेन स्टेट’ (क्यालिफोर्निया) ले अमेरिकाका अन्य कुनै पनि ठाउँको तुलनामा बढी रोजगारी, व्यवसाय, लगानी र नवीनता सिर्जना गरिरहेको छ। हामी अहिले राष्ट्रको नेतृत्व गरिरहेका छौं र भविष्यको दिशा तय गर्ने काममा क्यालिफोर्नियाको भूमिकालाई निरन्तरता दिइरहेका छौं।”
गभर्नर ग्याभिन न्युसम
सन् २०१९ यता, ‘क्याल-कम्पिट्स ट्याक्स क्रेडिट’ कार्यक्रममार्फत २७१ व्यवसायहरूलाई १.८ अर्ब डलरभन्दा बढीको कर छुट (tax credits) प्रदान गरिएको छ। यसको बदलामा ती व्यवसायहरूले क्यालिफोर्नियामा ३७.६ अर्ब डलरको पुँजीगत लगानी र ७५,००० भन्दा बढी नयाँ पूर्ण-कालीन रोजगारी सिर्जना गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। हालैका वर्षहरूमा कर क्रेडिट प्राप्त गर्ने केही उल्लेखनीय कम्पनीहरूमा समावेश छन्:
बोश सेमीकन्डक्टर, जसले १.२ अर्ब डलरभन्दा बढी लगानी गर्दैछ र रोजभिलमा अर्धचालक उत्पादन प्लान्ट विस्तार र नवीकरण गर्न १४० नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्दैछ।
एलिमेन्ट बायोसाइन्सेस, जसले सान डिएगो र सान जोसमा आफ्नो अनुसन्धान र विकास सञ्चालन विस्तार गर्न १२७.२ मिलियन डलर लगानी गर्दैछ, ४२२ नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्दैछ।
जनरल एटोमिक्स, जसले पोवेमा फ्युजन ऊर्जा अनुसन्धान र विकास सञ्चालन विस्तार गर्न ३८ मिलियन डलर लगानी गर्दैछ।
ह्याड्रियन, जसले ६५० नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्दैछ र टोरेन्स र उत्तरी क्यालिफोर्नियामा आफ्नो एयरोस्पेस कम्पोनेन्ट निर्माण विस्तार गर्न ५२ मिलियन डलर लगानी गर्दैछ।
सामसुङ सेमीकन्डक्टर, जसले ७९.५ मिलियन डलरको लगानीको साथ आफ्नो सान जोस अर्धचालक निर्माण र अनुसन्धान र विकासलाई स्केल गर्दैछ, ४०० रोजगारी सिर्जना गर्दैछ।
प्यासिफिक स्टील, जसले केर्न काउन्टीमा आफ्नो उत्पादन विस्तारको भागको रूपमा ५४२.९ मिलियन डलर लगानी गर्दैछ र ४४७ नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्दैछ।
भास्ट, जसले लङ बीचमा आफ्नो अन्तरिक्ष स्टेशन अनुसन्धान, विकास र निर्माण पदचिह्न विस्तार गर्न ८७ मिलियन डलर लगानी गर्दैछ, ६५७ नयाँ रोजगारी सिर्जना।
राज्यव्यापी प्रतिभा र नवप्रवर्तनलाई बढावा दिन अन्य लगानीहरूसँगै यो कार्यक्रमले क्यालिफोर्नियालाई रोजगारी, नवप्रवर्तन र व्यावसायिक पूँजीमा राष्ट्रिय नेता बनाउन मद्धत गरेको छ।
थप रोजगारीहरू
सन् २०२६ मा, राष्ट्रपति ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालमा राष्ट्रिय स्तरमा रोजगारी वृद्धिको गति सुस्त भए तापनि, क्यालिफोर्नियाले सन् २०२२ यताकै सबैभन्दा बलियो वार्षिक सुरुवात देख्यो। अमेरिकी श्रम तथ्याङ्क विभागको तथ्याङ्क अनुसार, ‘गोल्डेन स्टेट’ (क्यालिफोर्निया) ले गत वर्ष करिब १,०३,६०० रोजगारी थप्दै रोजगारी सिर्जनामा देशकै नेतृत्व गरिरहेको छ। यो कुल संख्या राष्ट्रिय रोजगारी वृद्धिको १७ प्रतिशत हो, जुन क्यालिफोर्नियाको जनसंख्याको हिस्साभन्दा बढी हो। यस वर्ष क्यालिफोर्नियाको रोजगारी वृद्धि अन्य कुनै पनि राज्यको तुलनामा उच्च छ र देशका सबैभन्दा तीव्र गतिमा बढिरहेका रोजगारी बजारहरूमध्ये चारवटा यहीँ रहेका छन्।
यसका साथै, अमेरिकी श्रम तथ्याङ्क विभागको नयाँ तथ्याङ्कले सन् २०२५ मा क्यालिफोर्नियाका कामदारहरूको उत्पादकत्व ४.२% ले बढेको देखाएको छ। राष्ट्रिय उत्पादनको करिब १४% हिस्सा ओगटेको क्यालिफोर्नियाको राष्ट्रिय उत्पादकत्वमा सबैभन्दा ठूलो प्रभाव रहेको छ।
थप व्यवसायहरू
ब्लुमबर्गको हालैको विश्लेषण अनुसार, ‘गोल्डेन स्टेट’ (क्यालिफोर्निया) ले अन्य सबै राज्यहरू र हरेक विकसित राष्ट्रलाई पछि पार्दै आर्थिक रूपमा देशको नेतृत्व गरिरहेको छ। सन् २०२५ मा, क्यालिफोर्नियाले आफ्नो १६ वर्ष लामो निरन्तर वृद्धिको क्रमलाई कायम राख्यो र दोस्रो ठूलो राज्य टेक्सासभन्दा तीव्र गतिमा वृद्धि हासिल गर्यो।
फ्लोरिडा र टेक्सास लगायत अन्य कुनै पनि राज्यको तुलनामा क्यालिफोर्नियामा धेरै व्यवसायहरू छन्, जसले राज्यभरका कामदारहरूका लागि रोजगारी सिर्जना र विस्तारित आर्थिक अवसरहरूलाई टेवा पुर्याउँछन्। क्यालिफोर्नियामा ४३ लाख (४.३ मिलियन) भन्दा बढी साना व्यवसायहरू छन्, जसले राज्यका कुल व्यवसायहरूको ९९.८% हिस्सा ओगट्छन् र ७६ लाख (७.६ मिलियन) मानिसहरूलाई रोजगारी प्रदान गर्छन्।
देशको नेतृत्व गर्ने उद्योगहरू
आर्थिक सुदृढता र नवीनताका प्रमुख क्षेत्रहरूमा क्यालिफोर्निया देशको पहिलो (नम्बर १) राज्यको रूपमा नेतृत्व गरिरहेको छ, जसमा निम्न समावेश छन्:
नयाँ व्यवसायको सुरुवात
उत्पादन
भेन्चर क्यापिटल लगानी
उच्च-प्रविधि व्यवसाय
कृषि
कुनै पनि राज्य प्रतिस्पर्धामा छैन
ब्लुमबर्गका अनुसार, अन्य ४९ राज्यहरूमध्ये कुनै पनि राज्यको कुनै पनि प्रमुख उद्योग क्यालिफोर्नियाको हाराहारीमा आउन सक्दैन:
सन् २०२३ मा घरजग्गा, भाडा र लिजिङबाट प्राप्त क्यालिफोर्नियाको ५३९ अर्ब डलरको जीडीपी दोस्रो स्थानमा रहेको टेक्सासभन्दा ६१% बढी छ।
सूचना क्षेत्रबाट प्राप्त ४१४ अर्ब डलरको योगदान दोस्रो स्थानमा रहेको न्युयोर्कभन्दा १२८% बढी छ।
उत्पादन क्षेत्रबाट प्राप्त ४१२ अर्ब डलरको योगदान दोस्रो स्थानमा रहेको टेक्सासभन्दा ४१% बढी छ।
स्वास्थ्य सेवा र सामाजिक सहायताबाट प्राप्त २५७ अर्ब डलरको योगदान दोस्रो स्थानमा रहेको न्युयोर्कभन्दा ५९% बढी छ।
निर्माण क्षेत्रबाट प्राप्त १५१ अर्ब डलरको योगदान दोस्रो स्थानमा रहेको टेक्सासभन्दा १९% बढी छ।
आवास र खाद्य सेवाबाट प्राप्त १२१ अर्ब डलरको योगदान दोस्रो स्थानमा रहेको फ्लोरिडाभन्दा ६३% बढी छ।
यातायात र भण्डारणबाट प्राप्त १२५ अर्ब डलरको योगदान दोस्रो स्थानमा रहेको टेक्सासभन्दा ३०% बढी छ।
कला, मनोरञ्जन र फुर्सद (recreation) का गतिविधिबाट प्राप्त ५५ अर्ब डलरको योगदान दोस्रो स्थानमा रहेको न्युयोर्कभन्दा ६८% बढी छ।
कृषि, वन, माछापालन र सिकारबाट प्राप्त ४८ अर्ब डलरको रकम दोस्रो स्थानमा रहेको टेक्सासको तुलनामा १५० प्रतिशतले बढी छ।
राष्ट्रिय तथा विश्वस्तरमै अग्रणी अर्थतन्त्र
क्यालिफोर्नियाको अर्थतन्त्रले राष्ट्रिय तथा विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धीहरूभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने क्रम जारी राखेको छ। क्यालिफोर्नियाको प्रतिव्यक्ति कुल गार्हस्थ उत्पादन संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन र जर्मनीको भन्दा बढी छ; यी तीन देशहरू मात्र यस्ता राष्ट्र हुन् जसको अर्थतन्त्र क्यालिफोर्नियाको भन्दा ठूलो छ। विगत २५ वर्षमा क्यालिफोर्नियाको अर्थतन्त्र ९० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ, जुन राष्ट्रिय वृद्धिदर (६९ प्रतिशत) भन्दा निकै बढी हो।
ब्लुमबर्गको हालैको विश्लेषणअनुसार, देशको कुल जनसंख्याको १२ प्रतिशतभन्दा कम हिस्सा ओगटेको भए तापनि क्यालिफोर्नियाले अमेरिकी सेयर बजारको वृद्धिमा ४० प्रतिशत योगदान पुर्याएको छ र सम्पूर्ण अमेरिकी ‘भेन्चर क्यापिटल’ (जोखिमपूर्ण लगानी) को दुई-तिहाइ हिस्सा प्राप्त गरेको छ।
