मुगुम कार्मारोङ गाउँपालिका–९ की बिजकला बुढाका अनुसार लगातार नौ दिनसम्म खानेपानी नआउँदा बालबालिकालाई शौचालय प्रयोग गर्न तथा व्यक्तिगत सरसफाइ गर्न समस्या भएको छ । सदरमुकामजस्तो ठाउँमा लामो समयसम्म खानेपानीको समस्या हुँदा पनि सम्बन्धित निकायले प्रभावकारी पहल नगरेको उहाँले गुनासो गर्नुभयो ।

खानेपानीको अभावमा टाढाबाट पानी बोकेर ल्याउनुपर्ने बाध्यता रहेको छायानाथ रारा नगरपालिका–९ की कक्षा ६ मा अध्ययनरत छात्रा विजय रोकायाले बताउनुभयो । उहाँले गमगढी खानेपानी तथा सरसफाइ उपभोक्ता समितिले मर्मत तथा व्यवस्थापनको काम प्रभावकारी रूपमा गर्न नसकेको आरोप लगाउनुभयो ।

गमगढी खानेपानी तथा सरसफाइ उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष गोर्खबहादुर मल्लका अनुसार ताल्चामा गएको सुख्खा पहिरोले करिब ५० मिटर खानेपानीको पाइप बगाएपछि मर्मत कार्य भइरहेको छ । पाइप मर्मतमा समय लागेकाले सदरमुकाममा खानेपानीको समस्या भएको उहाँले बताउनुभयो ।

खानेपानीको नियमित आपूर्ति नहुँदा बजारमा बसोबास गर्ने नागरिकसँगै बाहिरबाट सेवा लिन आउने सेवाग्राहीसमेत प्रभावित भएका छन् । पानीको अभावले दैनिक जीवनयापनमा प्रत्यक्ष असर परेको स्थानीयको भनाइ छ । होटल तथा चिया पसल सञ्चालन गर्ने व्यवसायी, विद्यार्थी, बालबालिका तथा वृद्धवृद्धा बढी प्रभावित भएका छन् ।

यसैबीच, जिल्ला प्रशासन कार्यालय मुगुका प्रमुख जिल्ला अधिकारी पोषणराज भण्डारीले खानेपानीको समस्या तत्काल समाधान गरी आपूर्ति सुचारु गर्न सम्बन्धित पक्षसँग समन्वय भइरहेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार मर्मत कार्य सकेर खानेपानी तत्काल सञ्चालन गर्न पहल भइरहेको छ ।

स्थानीयवासीले खानेपानी आपूर्ति तत्काल सुचारु गर्न, वितरण प्रणाली व्यवस्थित बनाउन तथा आगामी दिनमा यस्ता समस्या दोहोरिन नदिन दीर्घकालीन योजना बनाउन सम्बन्धित निकायसँग माग गरेका छन् ।

सह महालेखानियन्त्रक दीपक लामिछानेले जलेका निकायको गोश्वारा भौचर सुरक्षित रहेकाले त्यसबाट स्रेस्ता कायम गर्न सकिने बताउनुभयो । ती निकायले आन्तरिक लेखापरीक्षण गरेर प्रतिवेदन दिएकाले त्यसबाट विषय खुल्ने उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो । अर्थ मन्त्रालयका सचिव डा घनश्याम उपाध्यायले मन्त्रालयअन्तर्गतको राजस्वको कुनै क्षति नभएको र कोष तथा नियन्त्रक कार्यालयको प्रणाली गत वर्ष भदौ २३ र २४ गतेको आन्दोलनको क्रममा सुरक्षित रहेको बताउनुभयो ।

बैठकमा आन्दोलनका क्रममा स्रेस्ता नष्ट भई लेखापरीक्षण हुन नसकेका कार्यालयका अनियमिततालाई  माफी नदिन सांसदहरूले आग्रह गर्नुभएको छ । सांसद गणेशसिंह ठगुन्नाले लेखापरीक्षण गर्न ती निकायले के पहल गरे त्यसको जानकारी समितिमा आउनुपर्ने बताउनुभयो ।

सांसद प्रेमलाल चौधरीले जेनजी आन्दोलन राजनीतिक दुर्घटना भएकाले कानुनी रूपमै लेखापरीक्षण हुन नसकेको विषयलाई समाधान गर्न सकिने बताउनुभयो । कति निकायले १० दिनसम्मको राजश्व पनि बैङ्कमा दाखिला गरेको नपाइएकाले त्यसमा जिम्मेवारलाई भने कानुनी कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो ।

पूर्वअर्थमन्त्री एवं सांसद वर्षमान पुनले गत वर्ष भदौ २३ र २४ गतेको घटना कानुनले भनेअनुसार प्राकृतिक प्रकोप र दुर्घटना दुवै नभएकाले यस विषयमा के गर्ने भनी सरकारले नै दृष्टिकोण अघि सार्नुपर्ने बताउनुभयो । सांसद खगेन्द्र सुनारले करिब डेढ खर्ब क्षति भएको विषयलाई हल्का छलफलका आधारमा छोड्नु नहुने बताउनुभयो । सांसद महेन्द्रबहादुर शाहीले स्रेस्ता जलेकामध्ये चालु र पुँजीगत कति, कति बजेट थिए भन्ने खोज्नुपर्ने  बताउनुभयो ।

सांसद विपिनकुमार आचार्यले सरकारी कार्यालयमा खरिदको दस्ताबेज पनि हुने भएकाले खरिदसँग सम्बन्धित कम्पनी वा निकायसँग पनि त्यो सुरक्षित हुनसक्नेतर्फ पनि ध्यानाकर्षण गराउनुभयो । ती स्रोतबाट कागजात खोजी गर्न उहाँले सुझाव दिनुभयो । समिति सभापति भरतबहादुर खड्काले विधिअनुसार ती निकायको लेखापरीक्षण भएर आएपछि समितिमा छलफल हुने बताउनुभयो । रासस

देशको तेस्रो ठूलो सहर कालीमा उद्धार टोली र सर्वसाधारणले ध्वस्त भवनहरूको भग्नावशेष पन्छाउँदै कंक्रीटका ठूला टुक्रा र अन्य मलबे स्वयंसेवकहरूको लामो लाइनमार्फत एक-अर्कालाई हस्तान्तरण गरिरहेका थिए।

“हाम्रो भवन लगभग भग्नावशेषमा परिणत भएको छ, र हाम्रो छेउको भवन त पूरै ढलेको छ,” अल्भारो लोपेजले भने। उनले खोजी कार्य हेर्दै गर्दा आफ्नो कुकुरलाई काखमा च्यापेका थिए। यो हृदयविदारक दृश्यले छिमेकी भेनेजुएलामा दुई शक्तिशाली भूकम्पले तहसनहस पारेको केही हप्तापछि पनि जारी रहेको खोजी कार्यको सम्झना गरायो।

कालीबाहेक, भूकम्पले पेरेइरा, क्विबडो र मनिजालेस लगायत पश्चिमी कोलम्बियाका विभिन्न सहरहरूमा क्षति पुर्‍यायो र यसको धक्का छिमेकी देशहरू इक्वेडर र पानामामा पनि महसुस गरियो। अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षणका अनुसार भूकम्पको केन्द्रबिन्दु बोगोटाबाट करिब २५० माइल (४०० किलोमिटर) पश्चिममा रहेको चोको क्षेत्रको सान होसे डेल पाल्मार (करिब ४,८०० जनसंख्या भएको समुदाय) मा थियो।

कोलम्बियाका राष्ट्रपति एबेलार्डो डे ला एस्प्रिएलाले कम्तीमा ८७ जना घाइते भएको र करिब १,६०० भवनमा क्षति पुगेको बताए; जसमध्ये कम्तीमा ६१ भवन पूर्ण रूपमा भत्किएका छन्। उनले भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण र राहतका लागि आवश्यक रकमको व्यवस्था छिटो गर्न आपतकालीन अवस्थाको घोषणा गरे।

“हामी मानिसहरूलाई एक्लै छोड्ने छैनौं। उनीहरू हाम्रो हृदयमा छन् र हामी पूर्ण दृढताका साथ उनीहरूको सेवा गर्नेछौं,” उनले भने।

यस शताब्दीमा कोलम्बियामा रेकर्ड गरिएको सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प

कोलम्बियाको भूगर्भ सेवाले सोमबारको भूकम्प “२१ औं शताब्दीमा” देशमा रेकर्ड गरिएको सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प भएको र त्यसपछि धेरै परकम्पहरू गएको जनाएको छ।

भूकम्पको केन्द्रबिन्दु वरपरको कोलम्बियाको प्रशान्त क्षेत्र “रिङ अफ फायर”मा पर्दछ। यो प्रशान्त महासागरलाई घेरेर रहेको भूगर्भीय फल्टको रेखा हो, जहाँ विश्वका अधिकांश भूकम्पहरू जान्छन्। प्रशान्त क्षेत्र, विशेष गरी चोको क्षेत्र, घना जंगलले घेरिएको कोलम्बियाको सबैभन्दा गरिब क्षेत्रहरूमध्ये एक हो। चोकोको धेरैजसो भागमा डुङ्गा वा विमानमार्फत मात्र पुग्न सकिन्छ, जसले गर्दा क्षतिको विस्तृत विवरण संकलन गर्न कठिनाइ हुन सक्छ।

स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार मृतकहरूमा पेरेइरा अवस्थित रिसाराल्डा क्षेत्रमा ज्यान गुमाएका कम्तीमा ४० जना र काली अवस्थित भाले डेल काउका क्षेत्रमा मारिएका २७ जना (जसमा तीन बालबालिका पनि छन्) समावेश छन्। अधिकारीहरूले चोकोमा नौ जना, काल्डास क्षेत्रमा दुई जना र एन्टिओकिया क्षेत्रमा ७३ वर्षीय एक व्यक्तिको मृत्यु भएको पुष्टि गरेका छन्। अन्य ३२ जनाको मृत्यु कहाँ भयो भन्नेबारे तत्काल स्पष्ट हुन सकेको छैन।

जुनको अन्त्यतिर छिमेकी भेनेजुएलामा लगातार दुईवटा भूकम्पले सयौं भवनहरू ध्वस्त पार्नुका साथै ६,३०० भन्दा बढी मानिसको ज्यान लिएको घटनापछि, एन्डिज पर्वत शृङ्खलाको यस राष्ट्रमा आएका यी भूकम्पहरूले धेरै मानिसहरूलाई त्रसित बनाएको छ।

सोमबार दिउँसोसम्म, मानिसहरूले आफ्ना प्रियजनहरू हराएको जानकारी डिजिटल तथ्याङ्क-भण्डार (डेटाबेस) मा राख्न थालिसकेका थिए; भेनेजुएलाको भूकम्पपछि पनि सर्वसाधारणले यस्तै गरेका थिए। एउटा डेटाबेसमा २,००० भन्दा बढी मानिसहरूको विवरण थियो (जसमा अधिकांश काली र पेरेइराका थिए) र यो संख्या निरन्तर बढिरहेको थियो।

हराएका व्यक्तिहरूको तस्बिरमा पेरेइरामा रहेकी एक युवा आमा र उनको शिशुको तस्बिर समावेश थियो; अर्को तस्बिरमा कालीकी ८० वर्षीया वृद्धा थिइन्, जसको भवन भत्किएपछि परिवारजन उनको अवस्थाबारे जानकारी पाउन निकै आतुर थिए।

शहरहरू तहसनहस

कालीका ६४ वर्षीय ट्याक्सी चालक जर्ज मोन्कायोले भवनहरू भत्किँदा शहरभरि धुलोको मुस्लो उडेको देखेको बताए। स्थानीय बासिन्दा र उद्धारकर्मीहरू भग्नावशेषमा जीवित मानिसहरूको खोजी गरिरहेका थिए। स्थानीय सरकारले शहरका क्षतिग्रस्त ३८० भवनहरूमध्ये कतिपयमा मानिसहरू अझै फसेको जनाएको छ।

“मेरो पूरै घर हल्लियो। मैले यति शक्तिशाली भूकम्पको अनुभव कहिल्यै गरेको थिइनँ,” उनले भने। “हामी जीवित छौं, यसका लागि भगवानलाई धन्यवाद दिँदैछौं।”

चोकोमा भएको क्षतिको विवरणबारे भने धेरै जानकारी प्राप्त हुन सकेको छैन। यो एक दुर्गम क्षेत्र हो जहाँ अधिकारीहरूले दर्जनौं घाइते र क्षतिग्रस्त भवनहरूको रिपोर्ट गरे पनि अन्य विवरण भने कमै मात्र उपलब्ध छन्। यस क्षेत्रको सदरमुकाम क्विबडोका धेरै भागमा फोनको नेटवर्क अवरुद्ध भएको थियो। भूकम्पको केन्द्रबिन्दुको सबैभन्दा नजिकको सहर ‘सान होसे डेल पाल्मार’मा विमानस्थल छैन र यो काली तथा पेरेइरा शहरलाई जोड्ने राजमार्गको छेउमा रहेको पहाडी चुचुरोमा अवस्थित छ।

कोलम्बियाको कफी उत्पादन हुने पहाडी क्षेत्रमा पर्ने पेरेइरामा, स्थानीय सञ्चारमाध्यमका तस्बिर र भिडियोहरूमा विमानस्थलको छतका टुक्राहरू आश्रय लिइरहेका र चिच्याइरहेका यात्रुहरूमाथि खसेको देखाइएको थियो। मानिसहरू भग्नावशेष र धुलोको ढिस्कोबाट भागे, र बासिन्दाहरूले भने कि भत्केका पसलहरू, आवासीय भवनहरू र घरहरूले शहरलाई घेरेका थिए। पेरेराका मेयर मौरिसियो सालाजारले स्थानीय रेडियो स्टेशनलाई बताए कि त्यहाँ कम्तिमा १५ वटा भत्केका भवनहरू छन् जहाँ मानिसहरू फसेको आशंका गरिएको छ।

नजिकैको मनिजालेसमा, नव-गोथिक क्याथेड्रलको एउटा टावर भत्कियो र नेभमा खस्यो। मेयर जोर्ज एडुआर्डो रोजासले बासिन्दाहरूलाई आफ्टरकम्पको अवस्थामा बाहिर बस्न आग्रह गरे। अधिकारीहरूले क्षतिको आकलन गर्दै मनिजालेस, क्विब्दो, आर्मेनिया, कार्टागो, बुएनाभेन्टुरा र परेराको विमानस्थलहरूमा उडानहरू स्थगित गरिएको बताए।

अमेरिका महादेशभरिबाट सहयोगको प्रस्ताव

मध्य र पश्चिमी कोलम्बियामा साना भूकम्पहरू (जसलाई स्थानीय भाषामा “टेम्ब्लोरेस” भनिन्छ) सामान्य भए पनि ६.० म्याग्निच्युडभन्दा माथिका भूकम्पहरू भने विरलै आउँछन्। सन् १९९९ मा, आर्मेनिया सहर नजिकै गएको ६.२ म्याग्निच्युडको भूकम्पमा परी १,१०० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको थियो।

भूकम्पपछिको प्रतिकार्य वा राहत तथा उद्धारको व्यवस्थापन डे ला एस्प्रिएलाका लागि पहिलो ठूलो चुनौती बनेको छ; उनी ट्रम्पका सहयोगी हुन् र हालै सप्ताहन्तमा मात्र राष्ट्रपति पदको शपथ लिएका थिए। आपराधिक समूहहरू विरुद्ध पूर्ण कारबाही गर्ने प्रतिबद्धताका कारण विवादित व्यक्तित्व बनेका डे ला एस्प्रिएलाले आपतकालीन अवस्थामा सरकारको प्रतिकार्यको जिम्मा व्यक्तिगत रूपमा लिएको बताए।

सोमबार राति, अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले आपतकालीन आश्रय, खाना र भूकम्पसम्बन्धी अन्य राहतका लागि १ करोड ५५ लाख (१५.५ मिलियन) डलर उपलब्ध गराउने घोषणा गर्‍यो। ल्याटिन अमेरिकाभरका सरकारहरू पनि सहयोगका लागि अघि सरे।

एल साल्भाडोरका राष्ट्रपति नायिब बुकेले र मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया शिनबम — जसका देशहरूले हालैको संकटपछि भेनेजुएलालाई सबैभन्दा बढी सहयोग गर्ने राष्ट्रहरूमध्येमा रहेर काम गरेका थिए — ले कोलम्बियालाई सहयोग गर्न आफूहरू तयार रहेको बताए।

“एल साल्भाडोरबाट हामी निरन्तर सम्पर्कमा छौं र हाम्रा उद्धार टोली, चिकित्साकर्मी, प्यारामेडिक्स, आवश्यक सामग्री वा हाम्रा कोलम्बियाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूले आवश्यक ठानेको अन्य कुनै पनि प्रकारको सहयोग तत्काल उपलब्ध गराउन तयार छौं,” बुकेलेले भने।

चिलीका राष्ट्रपति होसे एन्टोनियो कास्टले यस क्षेत्रमा भूकम्पको उच्च जोखिममा रहेका देशहरूमध्ये एक भएको नाताले चिलीले “भूकम्पले निम्त्याउने पीडा र चुनौतीहरू राम्ररी बुझेको” बताउँदै सहयोगको प्रतिबद्धता जनाए।

गत वर्षको कार्तिक ११ गते रोल्वालिङ क्षेत्रमा रहेको ५,६३० मिटरको यलुङ– री हिमाल आरोहणको लागि गएका उनीहरू कार्तिक १७ गते हिमपहिरोमा परेका थिए । आरोहणको लागि विभिन्न टोलीका १५ जना यलुङ–री हिमाल गएकामा ८ जनाको भने त्यति बेलै सकुशल उद्धार गरिएको थियो । हिमपहिरोमा परेका ७ जना मध्ये दोलखाको गौरीशङ्कर गाउँपालिका वडा नम्बर–९ का पदम तामाङ र सोलुखुम्बु जिल्ला बुक्साका मेरे कार्कीको शव पनि त्यति बेलै भेटिएको थियो ।

आइतबार ‘ना’ गाउँमा ल्याइएको शव विदेशी नागरिकहरू फ्रान्सका मेनफेडी क्रिस्टिना एण्ड्रे (पासपोर्ट नम्बर 9DK92514), इटलिका पाउलो कोको (पासपोर्ट नम्बर 9DK92514) र मार्कोस किरचिलर (पासपोर्ट नम्बर YB3843711), जर्मनका ज्याकोब इसरिवर (पासपोर्ट नम्बर CHIHX6HRZ) तथा क्यानेडियन मार्को डि मारसेलो (पासपोर्ट नम्बर CHIHX6HRZ) को रहेको ड्रिम डेक्सटिनेसनका फुर्वा तेन्जी शेर्पाले बताउनुभयो ।

यलुङ– री आधार शिविरमा देखिएका शव सङ्कलनको लागि शुक्रवारबाट हेलिकप्टर पठाउने प्रयास गरिएको भएपनि खराब मौसमका कारण आइतबार बिहान मात्र शवहरू सङ्कलन गरेर ‘ना’ गाउँमा ल्याउन सकिएको फुर्वा तेन्जीले बताउनुभयो ।

यलुङ– री हिमालमा देखिएका शव सङ्कलनको लागि ड्रिम डेक्सटिनेसनका फुर्वा तेन्जी शेर्पाको नेतृत्वमा हेली एभरेष्टको पाइलट द्वय पासतेन्जी शेर्पा र प्रिया अधिकारी, इन्जिनियर कमल श्रेष्ठ, स्थानीय बाबुराम ठकुरी तथा वरिष्ठ हवल्दार जयश्वर प्रसाद ठकुरी आधार शिविरमा पुगेको थियो ।

शनिवार रोल्वालिङ क्षेत्रमा पर्ने ‘क्याल्चे’मा बस्नुभएका उहाँहरू आइतबार बिहान ६ बजेदेखि शव सङ्कलनमा सहभागी हुनुभएको थियो । निक्कै जोखिमपूर्ण ढङ्गले आइतबार बिहान १० बजेसम्म ७÷८ पटकको प्रयत्नबाट शवहरू सङ्कलन गरेर ‘ना’ गाउँमा ल्याइएको फुर्वा तेन्जीले जानकारी दिनुभयो । शवहरू सङ्कलनको लागि वडाले पनि आवश्यक सहयोग र समन्वय गरिरहेको वडा नम्बर– ९ का वडा अध्यक्ष ङिमा गेली शेर्पाले बताउनुभयो ।

सङ्कलन गरिएका शवहरू आइतबार काठमाडौँ लान खराब मौसमका कारण सम्भव नभएकाले सोमवार बिहान लगिने फुर्वा तेन्जीको भनाई छ । ती शवहरू काठमाडौँ पुर्‍याएपछि सम्बन्धित देशको दूतावास र आफन्तको जिम्मा लगाइने उहाँले बताउनुभयो । मृतकका आफन्तहरू शव बुझ्न काठमाडौँ आइसकेको पनि फुर्वा तेन्जीले बताउनुभयो ।

दोलखाका प्रहरी प्रमुख प्रहरी नायव उपरीक्षक मनोज कुमार लामाले पनि यलुङ– रि हिमालको आधार शिविरमा ५ वटा शव देखिएको जानकारी आएको तर त्यसको आधिकारिक पुष्टि भने भई नसकेको बताए । ती शवहरू गत बर्ष हिमाल आरोहणका क्रममा हिमपहिरोमा परेकाहरूको हुनसक्ने प्रहरी नायव उपरीक्षक लामाको भनाई छ ।

गत बर्ष यलुङ– रि हिमाल आरोहणका क्रममा सात जना हिमपहिरोमा परेर बेपत्ता भएको थिए । ती मध्य दुईजनाको शव त्यति बेलै भेटिएको भएपनि ५ जनाको शव भने नभेटिएको ड्रिम डेक्सटिनेसनका तर्फबाट खोजीमा सहभागी टिमले बताएको थियो । लगातारको हिमपातका कारण त्यतिबेला खोजिकार्य स्थगित गरिएको थियो ।

स्थानीयले ५ वटा शव देखिएको बताएपछि ड्रिम डेक्सटिनेसनले शव सङ्कलन र पहिचानको लागि शुक्रवार यलुङ– रि हिमाल क्षेत्रमा हेलिकप्टर पठाएको भएपनि खराब मौसमको कारण शव पहिचान र सङ्कलन सम्भव नभएको प्रहरीले जनाएको छ ।

ड्रिम डेक्सटिनेसनका फुर्वा तेन्जी शेर्पाले पनि गतबर्ष आरोहणको क्रममा हिमपहिरोमा परेका ५ जनाको खोजीको लागि हेलिकप्टर पठाइएको भएपनि खराब मौसमका कारण त्यो सम्भव नभएको बताए । स्थानीयले यलुङ– रि आधार शिविरमा शव देखिएको बताएको भएपनि त्यसको आधिकारिक पुष्टि नभएको फुर्वा तेन्जीले बताए ।

गत वर्षको कार्तिक ११ गते विभिन्न समूहमा नेपाली तथा विदेशी गरी १५ जना आरोहणको लागि रोल्वालिङ क्षेत्रमा रहेको ५६३० मिटरको यलुङ रि हिमाल तर्फ गएका थिए । उनीहरू कार्तिक १७ गते हिमपहिरोमा परेका हुन् ।

हिमपहिरोमा परेका ८ जनाको सकुशल उद्धार भएको थियो । हिमपहिरोमा परेका दोलखाको गौरीशङ्कर गाउँपालिका वडा नम्बर– ९ का पदम तामाङ र सोलुखुम्बु जिल्ला बुक्साका मेरे कार्कीको त्यति बेलै शव भेटिएको थियो । ५ जना विदेशी नागरिकहरू फ्रान्सका मेनफेडी क्रिस्टिना एण्ड्रे (पासपोर्ट नम्बर 9DK92514), इटलीका पाउलो कोको (पासपोर्ट नम्बर YB6411963) र मार्कोस किरचिलर (पासपोर्ट नम्बर YB3843711), जर्मनका ज्याकोब इसरिवर (पासपोर्ट नम्बर CHIHX6HRZ) तथा क्यानेडियन मार्को डि मारसेलो (पासपोर्ट नम्बर P823193NG) हिमपहिरोमा पुरिएर बेपत्ता थिए ।

स्थानीयले यलुङ– रि आधार शिविरमा देखेको शव हिमपहिरोमा पुरिएर बेपत्ता भएका ५ जनाको हुनसक्ने प्रहरीको भनाई छ ।

यस चरम मौसमी अवस्थाका कारण धेरै देशहरूमा तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियस (१०४ फरेनहाइट) भन्दा माथि पुगेको छ, जसले गर्दा लाखौं मानिसहरूका लागि स्वास्थ्यसम्बन्धी चेतावनी जारी गरिएको छ।

पूरा युरोपभरि अधिकारीहरू चरम गर्मीका परिणामहरूसँग जुधिरहेका छन्: इटालीमा लाखौं मानिसहरूका लागि स्वास्थ्य चेतावनी, अस्ट्रियामा कीर्तिमानी तापक्रम, मध्य युरोपमा खडेरीका कारण ऊर्जा र जल-यातायातमा अवरोध, तथा फ्रान्सदेखि बाल्कन क्षेत्रसम्म फैलिएको डढेलो।

वैज्ञानिक र अधिकारीहरूले चेतावनी दिएका छन् कि जलवायु परिवर्तनसँगै यस्ता घटनाहरू अझ बारम्बार र तीव्र हुँदै गइरहेका छन्।

जलवायु परिवर्तनले गर्मीयामलाई अझ चरम बनाउँदैछ

भूमध्यसागरीय क्षेत्रदेखि मध्य युरोपसम्म, लामो समयसम्म रहने गर्मी, खडेरी र डढेलोको अवस्था गर्मीयामका मुख्य विशेषताहरू बन्दै गएका छन्। हालको गर्मीको लहरले जनस्वास्थ्य प्रणाली, विद्युत उत्पादन, यातायात सञ्जाल र पर्यटन पूर्वाधारका कमजोरीहरूलाई उजागर गरेको छ, जसले सरकार र व्यवसायीहरूलाई बारम्बार आउने यस्तो चरम मौसमी अवस्थाअनुरूप अनुकूलन गर्न बाध्य पारेको छ।

इटालीको स्वास्थ्य मन्त्रालयले आफ्नो राष्ट्रिय तापक्रम निगरानी प्रणालीअन्तर्गत अनुगमन गरिने सबै २७ शहरहरूमा बिहीबार ‘रेड अलर्ट’ (उच्चतम चेतावनी) जारी गर्‍यो — यस वर्ष पूरै सञ्जाल एकैसाथ उच्चतम चेतावनीको स्तरमा राखिएको यो पहिलो पटक हो।

यी चेतावनीहरू उत्तर-पूर्वको ट्रिएस्टेदेखि सिसिलीको पालेर्मोसम्म फैलिएका छन् र यसले वृद्धवृद्धा तथा दीर्घ रोगीहरू जस्ता जोखिममा रहेका समूहहरू मात्र नभई सम्पूर्ण जनसंख्याका लागि स्वास्थ्य जोखिम रहेको संकेत गर्दछ।

केही क्षेत्रमा तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियस (१०४ फरेनहाइट) को हाराहारीमा पुगेपछि अधिकारीहरूले स्थानीय बासिन्दा र पर्यटकहरूलाई दिनको सबैभन्दा गर्मी हुने समयमा प्रत्यक्ष घामबाट बच्न, सम्भव भएसम्म घरभित्रै बस्न र प्रशस्त पानी पिउन आग्रह गरेका छन्।

गर्मीका कारण प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरूको सञ्चालनमा पनि परिवर्तन गर्नुपरेको छ। पर्यटन तथा संस्कृति मन्त्रालयले रोमको कोलोसियम र प्यान्थियनलगायतका ऐतिहासिक स्थलहरू साँझ अबेरसम्म खुला राख्ने व्यवस्था गरेको छ।

कोलोसियमका प्रवेशद्वारहरूमा चिसो पानीको फोहरा (मिस्ट फ्यान) जडान गरिएको छ र थप चिकित्सा केन्द्रहरूको व्यवस्था गरिएको छ।

अस्ट्रियामा तापक्रमको राष्ट्रिय कीर्तिमान

‘जियोस्फियर अस्ट्रिया’का अनुसार, अस्ट्रियामा सबैभन्दा उच्च तापक्रम रेकर्ड गरिएको छ। बुधबार स्लोभाकियाको सीमा नजिकै रहेको ‘ब्याड ड्युच-आल्टेनबर्ग’ गाउँमा तापक्रम ४१.२ डिग्री सेल्सियस (१०६.२ डिग्री फरेनहाइट) पुगेको थियो। यो देशमा अहिलेसम्मकै उच्च तापक्रम हो।

अस्ट्रियाले गम्भीर खडेरीको पनि सामना गरिरहेको छ। जनवरी १ देखि जुन ३० सम्म देशभर वर्षाको मात्रा दीर्घकालीन औसतभन्दा २७ प्रतिशतले कम रह्यो, जबकि केही पूर्वी क्षेत्रहरूमा सामान्य वर्षाको आधा मात्र पानी पर्यो।

जलवायुविद् अलेक्जेन्डर ओर्लिकले बताएअनुसार देशका केही भागहरूले सन् १८८५ यता यस्तो सुख्खा अवस्थाको अनुभव गरेका थिएनन्।

खडेरीले आणविक केन्द्रलाई असर गरेपछि हंगेरीमा विद्युत खपत कटौती

हंगेरीमा लामो समयदेखिको खडेरी र ड्यान्युब नदीमा पानीको सतह कीर्तिमान स्तरसम्म घट्दा देशको एकमात्र आणविक ऊर्जा केन्द्र नराम्ररी प्रभावित भएको छ; यो केन्द्र आफ्ना रियाक्टरहरू चिसो पार्न नदीको पानीमा निर्भर रहन्छ।

केन्द्र सञ्चालकहरूले उत्पादन घटाएर सामान्य क्षमताको करिब १० प्रतिशतमा झारेका छन्। देशमा कीर्तिमानी स्तरको तातो हावा (heat wave) चलिरहेको बेला सरकारले आपतकालीन ऊर्जा बचत उपायहरू लागू गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।

अधिकारीहरूले ठूला औद्योगिक उपभोक्ता र सर्वसाधारणलाई विद्युत खपत घटाउन आग्रह गरेका छन्, विशेष गरी साँझ ५ बजेदेखि १० बजेसम्मको उच्च माग हुने समयमा। सो समयमा मालवाहक रेलहरू सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ भने बुडापेस्टका प्रमुख स्थलहरूमा गरिने सजावटी बत्तीहरू निभाइएका छन्।

ऊर्जा कम्पनी ‘मोल’, औषधि निर्माता ‘गेडिओन रिक्टर’ तथा सवारी साधन निर्माता कम्पनीहरू सुजुकी, मर्सिडिज-बेन्ज, अडी र बीएमडब्लु लगायतका धेरै ठूला कम्पनीहरूले विद्युत खपत घटाउने योजना घोषणा गरेका छन्।

ऊर्जा बचत गर्ने प्रयास स्वरूप सरकारले यस हप्ताका लागि संसदका बैठकहरू पनि स्थगित गरेको छ।

गर्मीको लहरले देशभर तापक्रमको रेकर्ड तोडेको छ। बुधबार राति, बुडापेस्टले रातभरको सबैभन्दा तातो न्यूनतम तापक्रम रेकर्ड गरेको छ, तापक्रम २८ डिग्री सेल्सियस (८२ डिग्री फरेनहाइट) मात्र झरेको छ, जसले अत्यधिक गर्मीको निरन्तरतालाई जोड दिन्छ।

जर्मनीले नदीहरू साँघुरिँदै गएकोमा चिन्ता व्यक्त गरेको छ

राइन र अन्य नदीहरूमा पानीको स्तर निरन्तर घट्दै जाँदा यातायात र उद्योगमा खडेरीको प्रभावमा जर्मनीले बढ्दो चिन्ताको सामना गर्नुपरेको छ।

यातायात मन्त्री स्टेफेन बिल्गरले बिहीबार प्रभावित संस्थाहरूलाई भेटे र कम पानीको स्तरले अन्तर्देशीय जलमार्ग ढुवानी, उद्योग र फराकिलो रसद शृङ्खलाका लागि प्रमुख चुनौतीहरू खडा गरेको चेतावनी दिए।

वातावरणीय समूहले अधिकारीहरूलाई आर्थिक प्रभावहरूमा मात्र नभई भूदृश्यमा बढी पानी कायम राखेर र खडेरीको अवधिमा निकासी घटाएर जलवायु परिवर्तनको लागि नदीहरूलाई अझ लचिलो बनाउन पनि ध्यान केन्द्रित गर्न आग्रह गरे।

फ्रान्स उच्च डढेलो सतर्कतामा छ

दक्षिणपूर्वी फ्रान्समा, अधिकारीहरूले त्यहाँ ठूलो डढेलो फैलिएको छैन तर पुन: निभाउन सक्षम रहेको बताएपछि अग्निनियन्त्रकहरूले वार क्षेत्रमा ठूलो उपस्थिति कायम राखे।

जुलाई २० मा सुरु भएको आगलागीले ६० वर्ग किलोमिटर (२३ वर्ग माइल) भन्दा बढी क्षेत्र जलाएको छ, जुन हालैका दशकहरूमा यस क्षेत्रमा रेकर्ड गरिएको सबैभन्दा ठूलो आगलागी हो।

अधिकारीहरूले चेतावनी दिएका छन् कि तीव्र हावा र अत्यधिक सुख्खा अवस्थाले दक्षिणपूर्वी फ्रान्सलाई थप डढेलोको लागि धेरै उच्च जोखिममा पारेको छ।

बाल्कनहरू आगो र खडेरीसँग लड्छन्

तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियस (१०४ फरेनहाइट) नजिक पुग्दा बिहीबार बाल्कनभरि गर्मीको लहर चरम सीमामा पुग्यो र अधिकारीहरूले खडेरी र डढेलोसँग लड्न थाले।

सर्बियामा, दिनको सुख्खा मौसम पछि अग्नि नियन्त्रकहरूले धेरै आगो निभाउन संघर्ष गरे। एउटा ठूलो आगो बेलग्रेडको पश्चिममा पाइन जंगलहरूमा जलेको थियो, जबकि अर्को मध्य शहर क्रालजेभो नजिकै फैलिएको थियो, जहाँ कठिन भू-भागले अग्नि नियन्त्रक प्रयासहरूलाई जटिल बनायो।

छिमेकी क्रोएसियामा, डुब्रोभनिकका पर्यटकहरूले एड्रियाटिक तटमा तापक्रम बढ्दै जाँदा दिनको सबैभन्दा तातो घण्टामा समुद्र तटहरूबाट बच्न छायाँमा शरण लिए र समुद्र तटहरूबाट बच्न खोजे।

बिहीबार बिहानदेखि नदीको बहाव बढेपछि बजारको स्याङ्जातर्फ रहेका घर तथा पसलहरूमा पानी पसेको छ । प्रारम्भिक विवरण अनुसार करिब ३५ घरधुरी तथा सेतीबेनी मन्दिर परिसर डुबानमा परेका छन् । डुबानका कारण स्थानीयवासी तथा व्यवसायी प्रभावित भएका छन् भने नदीको सतह अझै बढ्दो क्रममा रहेकाले थप जोखिम बढेको छ ।

घटनाको जानकारी प्राप्त हुना साथ नेपाल प्रहरीको टोली घटनास्थलमा पुगेर डुबानमा परेका स्थानीयको उद्धार गर्नुका साथै प्रभावित क्षेत्रको सुरक्षा व्यवस्थापनमा खटिएको छ । प्रहरीले नदी किनारका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा बस्न तथा अनावश्यक रूपमा नदी आसपास नजान समेत आग्रह गरेको छ ।

यसैबीच कालीगण्डकी नदीको बहाव अझै बढ्ने सम्भावना रहेकाले सेतीबेनी बजार तथा नदी आसपासका क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन अनुरोध गरिएको छ । प्रभावित क्षेत्रमा बजार व्यवस्थापन, सम्भावित मानवीय क्षति न्यूनीकरण तथा उद्धार बचाउका कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन सम्बन्धित सबै निकायसँग समन्वय र सहयोगका लागि गल्याङ नगरपालिका ५ का वडा अध्यक्ष घनश्याम भट्टराईले अपिल गर्नुभएको छ ।

विक्रम संवत् २०७१ सालमा स्थापना गरिएको देउराली गाई फार्म आज रुपा गाउँपालिकाकै सबैभन्दा ठूलो व्यावसायिक पशुपालन फार्मका रूपमा परिचित बनेको छ । करिब २१ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको फार्ममा हाल १११ वटा गाईभैँसी पालिएका छन् । दैनिक ३५० लिटरभन्दा बढी दूध उत्पादन हुने यस फार्मबाट उत्पादित दूध पोखराका विभिन्न डेरी तथा उपभोक्तासम्म पुग्ने गरेको छ ।

खड्काले फार्ममा हालसम्म ४ करोड रुपैयाँभन्दा बढी लगानी गरिसकेका छन् । पोखरामा उनले दुईवटा डेरीसमेत सञ्चालन गरेका छन्, जहाँ प्रतिलिटर १२० देखि १४० रुपैयाँसम्ममा दूध बिक्री हुने गरेको छ । यस व्यवसायबाट उनी मात्र आत्मनिर्भर बनेका छैनन्, १० जनाले प्रत्यक्ष रोजगारी पनि पाएका छन् ।

उनका अनुसार पशुपालन केवल दूध उत्पादनका लागि मात्र होइन, समग्र कृषि प्रणालीको मेरुदण्ड हो । “पशुपालनबाट दूध, मासु र प्राङ्गारिक मल उत्पादन हुन्छ । खेतीका लागि मल अपरिहार्य छ । त्यसैले कृषिलाई दिगो र उत्पादनमुखी बनाउन पशुपालन नगरी हुँदैन” उनी भन्छन् ।

यद्यपि, सफल व्यवसाय सञ्चालनका क्रममा केही चुनौतीहरू पनि छन् । वर्षायाममा फार्मसम्म पुग्ने सडक हिलाम्य हुने भएकाले घाँस ल्याउन र दूध बजारसम्म पुर्‍याउन निकै कठिन हुने गरेको उनी बताउँछन् । घाँस काट्ने तथा पशु दाना उत्पादन गर्ने आधुनिक मेसिन उपलब्ध भए श्रम, समय र लागत दुवै घट्ने भएकाले स्थानीय सरकारले त्यस्ता उपकरण उपलब्ध गराइदिनुपर्ने उनको आग्रह छ ।

यसैबीच गण्डकी प्रदेशका कृषि तथा भूमि व्यवस्था मन्त्री भीमबहादुर कार्कीले देउराली गाई फार्मको अनुगमन तथा निरीक्षण गरेका छन् । निरीक्षणका क्रममा मन्त्री कार्कीले कृषिलाई सम्मानित र आकर्षक पेशा बनाउने उद्देश्यले प्रदेश सरकारले विभिन्न नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन गरिरहेको बताए ।

उनले पशुपालन व्यवसायमा देखिएका समस्या बुझ्दै सरकारले पशु बीमा, रोगको उपचार, औषधि तथा प्राविधिक सेवा विस्तारलाई प्राथमिकतामा राखेको जानकारी दिए । कृषकलाई आधुनिक प्रविधिसँग जोड्दै उत्पादन वृद्धि र आम्दानी बढाउने नीति प्रदेश सरकारको रहेको उनको भनाइ थियो ।

मन्त्री कार्कीले तिलबहादुर खड्काको निरन्तर मेहनत र समर्पणको प्रशंसा गर्दै भने, “उहाँजस्ता कृषक नै आजका प्रेरणाका स्रोत हुनुहुन्छ । गाउँ खाली हुने, युवा विदेशिने क्रम रोक्न यस्ता सफल कृषकका अनुभवले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ ।”

रुपा गाउँपालिकाका अध्यक्ष नवराज ओझाले गाउँपालिकाले कृषि र पर्यटनलाई सँगसँगै विकास गर्ने नीति लिएको बताए । पालिकाभित्र हाल ९ वटा व्यावसायिक पशुपालन फार्म सञ्चालनमा रहेकामा देउराली गाई फार्म सबैभन्दा ठूलो रहेको उनले जानकारी दिए ।

स्थानीय तह, प्रदेश सरकार र कृषकबिचको सहकार्यले रुपा गाउँपालिकामा व्यावसायिक पशुपालन विस्तार हुँदै गएको छ । तिलबहादुर खड्काजस्ता अनुभवी कृषकले उमेरलाई होइन, इच्छाशक्ति र मेहनतलाई सफलता प्राप्तिको आधार बनाएका छन् । उनको देउराली गाई फार्म आज व्यावसायिक पशुपालनको सफल नमुना मात्र नभई कृषि पेसाप्रति सम्मान, आत्मनिर्भरता र स्वदेशमै सम्भावना खोज्ने नयाँ पुस्ताका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी इश्वरीप्रसाद अर्यालद्वारा सोमबार साँझ जारी सूचनाअनुसार स्थानीय प्रशासन ऐन, २०२८ को दफा ६ को उपदफा ३ (क) बमोजिम जिल्लाका विभिन्न क्षेत्रमा लागू गरिएको निषेध आदेश पूर्ण रूपमा हटाइएको हो। प्रशासनले जिल्लाको समग्र सुरक्षा अवस्थाको समीक्षा गर्दा अवस्था क्रमशः सामान्य बन्दै गएको छ । जनजीवन सहज रूपमा सञ्चालन हुन थालेको तथा शान्ति–सुरक्षाको अवस्था सन्तोषजनक देखिएकाले निषेध आदेश हटाइएको जनाएको छ।

देवानगञ्जमा भएको साम्प्रदायिक तनावपछि सम्भावित अप्रिय घटना रोक्न प्रशासनले चरणबद्ध रूपमा जिल्लाका विभिन्न स्थानीय तहमा निषेध आदेश जारी गरेको थियो। प्रारम्भिक चरणमा सुनसरीका १० स्थानीय तहमा लागू गरिएको निषेध आदेशपछि चार स्थानीय तहमा सीमित गरिएको थियो। पछिल्लो समय देवानगञ्ज र हरिनगर गाउँपालिकामा मात्र कायम रहेको निषेध आदेश पनि सुरक्षा अवस्था सामान्य बन्दै गएपछि पूर्ण रूपमा हटाइएको छ ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी अर्यालले पछिल्लो दिनमा बजार, शैक्षिक संस्था, यातायात, उद्योग–व्यवसाय तथा सार्वजनिक गतिविधि नियमित बन्दै गएको बताउनुभयो। स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय, राजनीतिक दल, नागरिक समाज, धार्मिक अगुवा तथा सर्वसाधारणको सक्रिय सहयोगका कारण जिल्लामा शान्ति र सामाजिक सद्भाव पुनः स्थापित हुँदै गएको प्रशासनको निष्कर्ष छ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालयले निषेध आदेश हटाइए पनि कानुनविपरीत कुनै गतिविधिमा संलग्न नहुन, सामाजिक सद्भाव, आपसी भाइचारा र धार्मिक सहिष्णुता कायम राख्न तथा शान्ति–सुरक्षा सुदृढ बनाउन सबै जिल्लावासीसँग सहयोगको अपिल गरेको छ।

झट्ट हेर्दा नाटकीय जस्तो लाग्ने यस्ता घटना गत असार १५ गते काठमाडौँको नरेफाँट र काभ्रेपलाञ्चोकको धुलिखेल तथा यही साउन ७ गते काठमाडौँ महानगरपालिका(६ को धापासी हाइटमा पनि घट्छन् । यी घटनालाई जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौँका प्रहरी अधिकारीले सूक्ष्म रूपमा अनुसन्धान गर्ने क्रममा सिसिटिभी फुटेजबाट प्राप्त सङ्केतका आधारमा घटनाको अनुसन्धान अघि बढ्छ ।

अन्ततः प्रहरी पछिल्लो एक महिनामा घटेका ती घटनामा सिन्धुपाल्चोकको मेलम्ची नगरपालिका(४ का ३४ वर्षीय कर्मा तामाङ समूहको संलग्नता भएको निष्कर्षमा पुग्छ । यसबीचमा अनुसन्धानका क्रममा उक्त समूहका केही सदस्य पक्राउ पर्छन् ।

कर्मा लुटपाट गर्ने योजनासहित फेरि काठमाडौँ आउँछन् । यतिबेला भने उनी प्रहरीको ‘ट्र्याकिङ’मा पर्छन् । काठमाडौँको बूढानीलकण्ठ नगरपालिका क्षेत्रमा बसेर लुटपाटको योजना बनाइरहेको अवस्थामा शनिबार राति करिब १०ः२५ बजे बूढानीलकण्ठ(१३ चुनिखेलमा उनको प्रहरीसँग जम्काभेट हुन्छ ।

कार्यक्षेत्रमा खटिएका प्रहरीले चेतावनी स्वरूप दुई राउण्ड हवाई फायर गर्छन् । कर्माले उल्टै प्रहरीलाई खुकुरी प्रहार गर्न खोज्छन् । त्यसपछि प्रहरीले घुँडामुनि गोली प्रहार गरी कर्मालाई नियन्त्रणमा लिन्छन् र उपचारका लागि राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टर पुर्‍याउँछन् ।

जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौँका प्रमुख एवं प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक दिलीप घिमिरेले विगतका गुण्डागर्दी, चोरी, लुटपाटलगायत घटनाको ‘प्रोफाइलिङ’समेतको विश्लेषण गर्दा उक्त घटनामा कर्मा समूह सक्रिय रहेको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट पुष्टि भएको जानकारी दिनुभयो । “उनको समूहका सदस्य पक्राउ परेपछि नाइके कर्माको बसोबास र अवातजावतको सम्भावित स्थानको पहिचान गरी निजको खोजी सुरु गरिएको थियो”, परिसरमा आज आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उहाँले भन्नुभयो ।

प्रहरीले ती घटनामा संलग्न कर्मा समूहका सदस्य काभ्रेपलाञ्चोकका ३० वर्षीय प्रतिमान गोले, ३० वर्षीय पासाङ घिसिङ र ३६ वर्षीय मनोज तामाङ तथा कास्कीका २९ वर्षीय आले गुरुङलाई यही साउन १५ गते बनेपाबाट पक्राउ गरेको थियो । काठमाडौँ(सिन्धुपाल्चोक गरिरहने उनको समूहले काठमाडौँ आउने लुटपाट गर्ने र जिल्ला फर्केर सुरक्षित हुने बाटो अपनाएको अनुसन्धानबाट देखिएको प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक घिमिरेले जानकारी दिनुभयो ।

“उनीहरूले बिहान सबेर र राति अबेर सडकमा निस्केका वृद्धा र महिलालाई बढी केन्द्रमा राखेर लुटपाट गरेको देखियो”, उहाँले भन्नुभयो, “अपरिचित व्यक्तिले झैँ बाटो सोधखोज गर्ने र लुटपाट गर्ने गरेको पाइयो ।” कर्माको समूहले नम्बर प्लेट परिवर्तन गर्दै लुटपाटमा दुई वटा मोटरसाइकल प्रयोग गरेको प्रहरीले जनाएको छ ।

प्रहरीले कर्माको साथबाट एक थान मोटरसाइकल, खुकुरी एक थान, मोटरसाइकलका विभिन्न नम्बर प्लेट पाँच थान, मोटरसाइकल चोरी गर्ने औजारहरू बरामद गरेको छ । उनीहरूले मोटरसाइकल पनि चोरी गर्ने र लुटपाटको घटनापश्चात् उपत्यका बाहिर लगेर सस्तोमा बिक्री गर्ने गरेका पाइएको प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक घिमिरेले जानकारी दिनुभयो ।

पक्राउ परेका व्यक्ति ‘पटके अपराधी’

सो घटनामा पक्राउ परेका नाइके कर्मासँगै उनका सदस्यहरू पटक पटक विभिन्न अपराधमा पक्राउ परेको प्रहरीको विवरणले देखाउँछ । पेसाले सवारी चालक कर्मा यसअघि गत भदौ २४ गते जेनजी आन्दोलनमा प्रहरी वृत्त स्वयम्भूबाट फरार भएका थिए । हिरासतबाट भागेपछि काठमाडौँका विभिन्न स्थानमा मोटरसाइकल चोरी र सिक्री लुटपाटमा सक्रिय रहेका कर्माविरुद्ध यसअघि नौ वटा चोरी तथा डाँका मुद्दा दर्ता भएका थिए ।

पक्राउ परेका गोले नख्खु कारागारमा कैद सजाय भुक्तान गरिरहेकामा भदौको आन्दोलनमा भागेकामा पुनः पक्राउ परी कारागार पठाइएको र कैद भुक्तान गरी छुटेको तीन हप्ता मात्रै भएको प्रहरीले जनाएको छ । उनीविरुद्ध २०८२ जेठ र साउनमा प्रहरी वृत्त महाराजगन्ज र चापागाउँमा डाँका चोरी मुद्दा दर्ता भएको थियो ।

घिसिङले कर्मा समूहलाई लुटपाटमा आवश्यक मोटरसाइकल चोरी गरेर उपलब्ध गराउने तथा काठमाडाँैमा २० भन्दा बढी मोटरसाइकल चोरीमा संलग्न रहेको अनुसन्धानमा पाइएको छ । सुन पसल सञ्चालन गर्दै आएका तामाङले चोरी गरेर ल्याएका सुनका गरगहना गाल्ने र स्वरूप परिवर्तन गरी बिक्री गर्ने गरेका थिए । गुरुङ उनीहरूको ‘ब्याक फोर्स’का रूपमा सहयोग गर्दै आएका प्रहरीले जनाएको छ । रासस